Farmaceuta radzi...

Interakcje lek – żywność, czyli jaki wpływ ma pożywienie ma działanie przyjmowanych leków (część 2)

Oprócz żywności na działanie leków mają wpływ także stosowane przez pacjenta preparaty ziołowe. Fot. Internet

„Cheese effect”
Przykładem bardzo istotnej interakcji leków z żywnością jest grupa leków określana jako inhibitory MAO. Podczas ich stosowania należy unikać żywności o dużej zawartości tyraminy, np.: sery, jogurty, kwaśna śmietana, wołowina lub wątróbka drobiowa, salami, dziczyzna, kawior, ryby konserwowe, a także awokado, banany, ekstrakt drożdżowy, rodzynki, kapusta kiszona, sos sojowy. W przypadku spożycia posiłku o wysokiej zawartości tyraminy może dojść do groźnego powikłania, znanego jako „cheese effect”. Objawia się on gwałtownym wzrostem ciśnienia krwi i temperatury ciała oraz przyspieszeniem akcji serca, stanowiącym poważne zagrożenie dla życia.
Oprócz żywności na działanie leków mają wpływ także stosowane przez pacjenta preparaty ziołowe:
Lukrecja
Nasila wydalanie potasu, więc nie powinny jej stosować osoby leczone lekami moczopędnymi z grupy diuretyków pętlowych (np. furosemid). Kumulacja działania może powodować osłabienie, skurcze, bóle mięśni, zaburzenia rytmu serca.
Dziurawiec
Zmniejsza działanie glikozydów naparstnicy, obniżając ich skuteczność w terapii niewydolności serca. U kobiet stosujących doustne środki antykoncepcyjne może wywołać nieregularne miesiączki, obniża też skuteczność doustnych środków antykoncepcyjnych. Ponadto wyciąg z dziurawca zawiera naturalnie występujące inhibitory MAO, dlatego też spożywany w dużych ilościach może wywołać wystąpienie tzw. „cheese effect”.
Miłorząb japoński, korzeń żeń-szenia
Stosowanie ich przy farmakoterapii aspiryną, heparyną czy też doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi może zwiększyć ryzyko krwawień. Żeń-szeń nie powinien być stosowany przez osoby stosujące leki przeciwdepresyjne (ryzyko przejścia w stan maniakalny), zwiększa również stężenie digoksyny, nasila działanie insuliny i leków przeciwcukrzycowych, a hamuje działanie moczopędne furosemidu.
Istotnym, z punktu widzenia interakcji, aspektem stylu życia pacjenta jest korzystanie z używek, takich jak alkohol i tytoń.
Alkohol
Pierwszym i zarazem najbardziej niebezpiecznym rodzajem interakcji leków z alkoholem jest reakcja disulfiramopodobna. Niektóre leki, jak cefalosporyny, pochodne nitroimidazolu (np. metronidazol, nitrofurantoina), a także niektóre leki przeciwgrzybiczne, np. ketokonazol, hamują metabolizm alkoholu. W wyniku tego działania w tkankach gromadzi się aldehyd octowy, który jest związkiem toksycznym dla organizmu. Powoduje on  m.in. silne rozszerzenie naczyń twarzy i innych okolic skóry, czemu towarzyszy uczucie nieprzyjemnego tętnienia. Występują silne bóle brzucha, głowy, pocenie się, nudności, wymioty, spadek ciśnienia krwi (zapaść) i uczucie przerażającego lęku.
Synergizm (sumowanie się działania) leków i alkoholu: dotyczy m.in. barbituranów, benzodiazepin, leków przeciwastmatycznych, przeciwalergicznych i przeciwuczuleniowych, takich jak chloropromazyna. Wzmaga działanie depresyjne na układ nerwowy, powodując otępienie i senność. Może prowadzić nawet do sytuacji zagrożenia życia. Alkohol zwiększa ryzyko wystąpienia choroby wrzodowej, a zwłaszcza krwawień z przewodu pokarmowego przy jednoczesnym stosowaniu niesterydowych leków przeciwzapalnych (przeciwbólowych i przeciwgorączkowych), takich jak kwas acetylosalicylowy, ibuprofen, diklofenak. Zwiększa też ryzyko działania hepatotoksycznego (uszkodzenia wątroby) przy równoczesnym stosowaniu witaminy A oraz paracetamolu.
Podwyższenie stężenia alkoholu we krwi zaobserwowano po podaniu: cymetydyny i ranitydyny, po kwasie acetylosalicylowym podanym 2h przed wypiciem alkoholu, po podaniu leku antyarytmicznego – werapamilu.
Alkohol wpływa na metabolizm izoniazydu, tolbutamidu i warfaryny, może także  podwyższać stężenie leków na dwa sposoby:

  • zahamowanie aktywności enzymów metabolizujących leki pod wpływem jednorazowego spożycia dużej ilości alkoholu;
  • pobudzenie aktywności enzymów metabolizujących leki pod wpływem regularnego spożywania umiarkowanych ilości alkoholu.

Interakcje leków i żywności nie są łatwe w ocenie. Trudność ta wynika głównie z dużych różnic osobniczych w tym zakresie. Nie mniej jednak, warto przestrzegać pewnych zasad, by zminimalizować ryzyko wystąpienia niepożądanych interakcji:

  • Należy zawsze czytać ulotkę dołączoną do zażywanego leku. Jeśli jakieś informacje zamieszczone w ulotce są niejasne, warto zwrócić się do lekarza lub farmaceuty.
  • Leki należy popijać wodą. Inne napoje, jak mleko, kawa, herbata czy sok grejpfrutowy, stwarzają ryzyko wystąpienia interakcji.
  • Jeśli lekarz nie zalecił inaczej, leki należy przyjmować w odstępie co najmniej godzinę od posiłku. Wiele interakcji lek - żywność najprawdopodobniej nie zostało jeszcze poznanych, dlatego też warto zminimalizować ryzyko także w przypadku potencjalnie „bezpiecznych” potraw.
  • Nie należy przyjmować preparatów mineralnych ani witaminowych z lekami. Mogą one zaburzyć ich wchłanianie.
  • Nie należy łączyć przyjmowanych leków z alkoholem.

Znajdź artykuł

Szukaj