mgr farmacji Paweł Śmigielski

Nowoczesne materiały opatrunkowe

Medycyna jest nauk─ů, kt├│ra na przestrzeni ostatnich kilkudziesi─Öciu lat odnotowa┼éa nies┼éychanie dynamiczny rozw├│j. Praktycznie ka┼╝dego roku wynajdywane s─ů nowe leki, szczepionki i urz─ůdzenia. Nowoczesne terapie maj─ů na celu nie tylko wyleczenie pacjenta w mo┼╝liwie najkr├│tszym czasie, ale i uczynienie choroby mniej uci─ů┼╝liw─ů, zar├│wno dla niego samego jak i otoczenia. To powoduje lepsze samopoczucie chorego, co jest bardzo wa┼╝ne szczeg├│lnie w przypadku chor├│b przewlek┼éych.

W ten nurt ciekawie wplata si─Ö problem piel─Ögnacji chorych z przewlek┼éymi ranami: odle┼╝ynami, owrzodzeniami o r├│┼╝nej etiologii, trudno goj─ůcymi si─Ö ranami ÔÇô z jednej strony dysponujemy dziesi─ůtkami nowoczesnych, bardzo zaawansowanych technologicznie opatrunk├│w, a z drugiej strony, w powszechnej ┼Ťwiadomo┼Ťci pacjent├│w jako podstawowe opatrunki wymieniane s─ů niezmiennie kompres gazowy i dziana opaska. Niedostatek wiedzy w tym temacie niestety jest zauwa┼╝alny r├│wnie┼╝ w┼Ťr├│d lekarzy i farmaceut├│w.

Rany przewlek┼ée s─ů bardzo powa┼╝nym problemem terapeutycznym. Cz─Östo staj─ů si─Ö pierwsz─ů gro┼║n─ů manifestacj─ů u┼Ťwiadamiaj─ůc─ů istnienie jakiej┼Ť powa┼╝nej, post─Öpuj─ůcej choroby. Prawid┼éowo leczona rana powinna si─Ö zagoi─ç w czasie od kilku do kilkunastu miesi─Öcy, natomiast przy zaniechaniu leczenia, lub leczeniu niew┼éa┼Ťciwym taka rana mo┼╝e utrzymywa─ç si─Ö przez wiele lat. Nale┼╝y pami─Öta─ç, ┼╝e przez ca┼éy czas potrzebny do wygojenia, choremu towarzyszy b├│l oraz uczucie dyskomfortu zar├│wno fizycznego jak i psychicznego, a co za tym idzie gwa┼étowne pogorszenie jako┼Ťci ┼╝ycia. Ponadto rany w zaawansowanym stadium mog─ů powodowa─ç trudno┼Ťci w poruszaniu, zniekszta┼écenie ko┼äczyn, a nawet prowadzi─ç do inwalidztwa.

Przyjmuje si─Ö, ┼╝e rana powinna zagoi─ç si─Ö w czasie o┼Ťmiu tygodni. Je┼╝eli to nie nast─ůpi mamy do czynienia z ran─ů przewlek┼é─ů. Powodem takiego stanu rzeczy mog─ů by─ç zar├│wno zniszczenie tkanek wsp├│┼éistniej─ůce z chorob─ů og├│lnoustrojow─ů jak i b┼é─Ödy w opatrzeniu oraz wt├│rne zaka┼╝enia. Je┼╝eli nast─ůpi┼éo zniszczenie warstw sk├│ry si─Ögaj─ůce a┼╝ do sk├│ry w┼éa┼Ťciwej, powstaje owrzodzenie.

Istnieje szereg czynnik├│w wp┼éywaj─ůcych na proces gojenia ran. Do najwa┼╝niejszych spo┼Ťr├│d czynnik├│w miejscowych mo┼╝emy zaliczy

  • Poziom uszkodzenia tkanki ÔÇô im wi─Öksze, tym d┼éu┼╝szy proces gojenia

  • Zaka┼╝enia ÔÇô wyd┼éu┼╝aj─ů i utrudniaj─ů gojenie

  • Krwiaki ÔÇô zwi─Ökszaj─ů ryzyko zaka┼╝e┼ä

  • Technika zamkni─Öcia rany i rodzaje szw├│w

  • Ukrwienie ÔÇô im lepsze, tym szybciej przebiega gojenie


W┼Ťr├│d czynnik├│w og├│lnych wyr├│┼╝niamy:

  • Niedo┼╝ywienie ÔÇô zbyt niska zawarto┼Ť─ç bia┼éka we krwi

  • Nadci┼Ťnienie ÔÇô istnieje ryzyko krwawienia z rany

  • Cukrzyca ÔÇô podwy┼╝szony poziom cukru we krwi powoduje jednoczesne zaburzenie procesu zapalnego i upo┼Ťledzenie uk┼éadu immunologicznego, co sprzyja zaka┼╝eniu rany

  • Steroidy ÔÇô hamuj─ů wszystkie fazy gojenia

  • Chemioterapeutyki ÔÇô hamuj─ů wczesn─ů faz─Ö zapalenia, czym zaburzaj─ů proces gojenia

  • Leki przeciwkrzepliwe (heparyna, doustne antykoagulanty) ÔÇô hamuj─ů proces krzepni─Öcia i mog─ů powodowa─ç krwawienia

Obecnie odchodzi si─Ö od opatrywania ran tradycyjnym suchym opatrunkiem gazowym w po┼é─ůczeniu z miejscowo stosowanymi antybiotykami, poniewa┼╝ rola kompresu ogranicza si─Ö do zewn─Ötrznej os┼éony rany, natomiast antybiotyki obok dzia┼éania antyseptycznego maj─ů r├│wnie┼╝ dzia┼éanie cytostatyczne, alergizuj─ůce i podra┼╝niaj─ůce. Za sprzyjaj─ůce gojeniu uznaje si─Ö natomiast ┼Ťrodowisko wilgotne.

Tabela 1. Zalety wilgotnego leczenia ran (wg. Field&Kerstein, 1994)

Mniejszy b├│l

Mniejsza stymulacja uwodnionych zakończeń nerwowych

Mniejsze ryzyko infekcji

Suche tkanki s─ů po┼╝ywk─ů dla bakterii

Mniejsze ryzyko przeniesienia bakterii

Mniejsza dyspersja bakterii drog─ů powietrzn─ů

Mniejsza mo┼╝liwo┼Ť─ç uszkodzenia nowych tkanek

Wilgotna powierzchnia rany i opatrunku

Skuteczniejsze mechanizmy autolizy w por├│wnaniu z suchymi opatrunkami

Enzymy hydrolizuj─ů bia┼éko w obecno┼Ťci wilgoci

Aby przyst─ůpi─ç do scharakteryzowania r├│┼╝nych grup opatrunk├│w, nale┼╝y okre┼Ťli─ç jak najdok┼éadniej cechy idealnego opatrunku, kt├│ry powinien:

  • Zapewnia─ç prawid┼éow─ů temperatur─Ö, wilgotno┼Ť─ç i wymian─Ö gazow─ů w obr─Öbie rany
  • Zapewni─ç odpowiednie pH rany
  • By─ç nieprzepuszczalny dla bakterii
  • Usuwa─ç nadmiar wysi─Öku i toksycznych cz─ůstek
  • Nie hamowa─ç rozwoju ziarniny
  • By─ç nietoksyczny
  • By─ç hipoalergiczny
  • Nie przywiera─ç do rany
  • Nie uszkadza─ç nowopowsta┼éych tkanek podczas wymiany
  • Posiada─ç przyst─Öpn─ů cen─Ö

Wsp├│┼éczesne materia┼éy opatrunkowe nazywane s─ů tak┼╝e opatrunkami aktywnymi, ze wzgl─Ödu na funkcj─Ö ÔÇô przede wszystkim wspomagaj─ůc─ů i stymuluj─ůc─ů proces gojenia si─Ö rany, w odr├│┼╝nieniu od swoich starszych odpowiednik├│w, kt├│re pe┼éni┼éy g┼é├│wnie rol─Ö ochronn─ů. Obecnie produkowane opatrunki najcz─Ö┼Ťciej wyst─Öpuj─ů w postaci: b┼éon i opatrunk├│w poliuretanowych, hydrokoloid├│w, hydro┼╝eli, alginian├│w, dekstranomer├│w i poch┼éaniaj─ůcych zapach. Dost─Öpne s─ů r├│wnie┼╝ preparaty ┼é─ůcz─ůce cechy r├│┼╝nych wymienionych grup, tzw. opatrunki z┼éo┼╝one.

Niekt├│rych opatrunk├│w nie mo┼╝na jednoznacznie zakwalifikowa─ç do konkretnej kategorii, poniewa┼╝ zawieraj─ů sk┼éadniki oraz cechy z r├│┼╝nych grup.

Oto kr├│tka charakterystyka produkt├│w dost─Öpnych na polskim rynku:

  • CombiDerm (producent ConvaTec) ÔÇô hydrokoloidowo-hydropolimerowy opatrunek, charakteryzuj─ůcy si─Ö du┼╝─ů zdolno┼Ťci─ů absorbowania wysi─Öku z rany, u┼╝ywany
    do leczenia odle┼╝yn i owrzodze┼ä, w tym cukrzycowych. Cz─Östotliwo┼Ť─ç zmian opatrunku maksymalnie co siedem dni.

  • Fibracol (producent Johnson&Johnson) ÔÇô hipoalergiczny opatrunek, zawiera alginian sodowo-wapniowy i kolagen. Znajduje zastosowanie w leczeniu ran przewlek┼éych
    z du┼╝ym wysi─Ökiem, ran szarpanych, a tak┼╝e odle┼╝yn, oparze┼ä i owrzodze┼ä. Preparat rozpuszczaj─ůc si─Ö w p┼éynie tkankowym dostosowuje si─Ö do kszta┼étu rany, zapewnia wilgotne ┼Ťrodowisko i neutralne pH. Dzi─Öki swoim sk┼éadnikom doprowadza
    do aktywacji fibroblast├│w i poch┼éania wysi─Ök. Fibracol wymaga stosowania opatrunku zabezpieczaj─ůcego.

  • Inadine (producent Johnson&Johnson) ÔÇô opatrunek wiskozowy nas─ůczony 10% roztworem jodyny powidynowej (┼╝el jodoforowy). To szczeg├│lny, bo nie daj─ůcy oporno┼Ťci ┼Ťrodek antyseptyczny, znajduj─ůcy zastosowanie nie tylko przeciw bakteriom, ale tak┼╝e grzybom i pierwotniakom. Stosowany do ran zainfekowanych, skalecze┼ä, oparze┼ä, oraz odle┼╝yn i oparze┼ä. Charakterystyczna zmiana barwy
    z pomara┼äczowej na bia┼é─ů jest sygna┼éem do zmiany opatrunku.

  • Nu Gel (producent Johnson&Johnson) ÔÇô opatrunek o szerokim zastosowaniu. Po na┼éo┼╝eniu na ran─Ö utrzymuje wilgotne, sprzyjaj─ůce gojeniu ┼Ťrodowisko, indukuje autolityczne oczyszczanie rany. Ponadto posiada dzia┼éanie bakteriostatyczne
    i przeciwb├│lowe. Jest hipoalergiczny. Stosowany do leczenia ropiej─ůcych ran, ran
    z tkank─ů martwicz─ů oraz odle┼╝yn. U┼╝ywany ┼é─ůcznie z opatrunkiem ochronnym.

  • Promogran (producent Johnson&Johnson) ÔÇô bioabsorbowalny, kolagenowo-celulozowy opatrunek, charakteryzuj─ůcy si─Ö zdolno┼Ťci─ů do inaktywowania wolnych rodnik├│w i jon├│w metali. Przyspiesza gojenie ran, posiada w┼éa┼Ťciwo┼Ťci hemostatyczne. Stosowany do leczenia r├│┼╝nych rodzaj├│w owrzodze┼ä i odle┼╝yn. Umieszczany na ca┼éej powierzchni rany, wymaga zastosowania opatrunku zewn─Ötrznego.

  • Tender Wet (producent Hartmann) ÔÇô posiada bardzo wysok─ů zdolno┼Ť─ç absorpcji wysi─Öku, przy jednoczesnym oczyszczaniu rany z toksyn, drobnoustroj├│w i tkanki martwiczej. Pobudza proces autolizy, a dzi─Öki utrzymywaniu wilgotnego ┼Ťrodowiska stymuluje r├│wnie┼╝ proces gojenia. Tender Wet jest impregnowany roztworem Ringera, a przenikaj─ůce do rany elektrolity: s├│d, potas i wap┼ä przyczyniaj─ů si─Ö do szybszego wzrostu kom├│rek b─Öd─ůcych w fazie ziarninowania. Stosowany na rany zaka┼╝one, wymagaj─ůce oczyszczania , odle┼╝yny, owrzodzenia oraz oparzenia.

  • Versiva ÔÇô opatrunek tr├│jwarstwowy, kt├│rego wewn─Ötrzn─ů warstw─ů jest hydrokoloid, ┼Ťrodkow─ů hydrow┼é├│kna, natomiast zewn─Ötrzna, poliuretanowa pe┼éni funkcje ochronne. Znajduje zastosowanie przede wszystkim w leczeniu p┼éaskich owrzodze┼ä ┼╝ylnych.

ostatnia zmiana: 15.02.2023 00:00:00

)