mgr farmacji Katarzyna Giblewska

Co z t─ů w─ůtrob─ů?

Niewielu z nas interesuje si─Ö tym niezmiernie wa┼╝nym organem, dop├│ki nie zacznie ÔÇ×strajkowa─çÔÇŁ i nie pojawi─ů si─Ö dolegliwo┼Ťci z jego strony. Nie zdajemy sobie sprawy jak wiele funkcji w─ůtroba pe┼éni w naszym organizmie i jak istotne jest to, aby odpowiednio o ni─ů dba─ç i szanowa─ç.


Funkcje w─ůtroby w organizmie cz┼éowieka.
W─ůtroba doros┼éego cz┼éowieka wa┼╝y ok. 1,5 kg i znajduje si─Ö w prawym nadbrzuszu. Podzielona jest na p┼éaty: prawy, lewy i jeszcze dwa mniejsze: czworoboczny i ogoniasty. Zbudowana jest z kom├│rek zwanych hepatocytami. Pe┼éni ona rol─Ö magazynu, filtra a tak┼╝e funkcje wydzielnicze. A wszystko to po to, aby utrzyma─ç r├│wnowag─Ö ca┼éego cia┼éa.
W─ůtroba odpowiedzialna jest za filtracj─Ö krwi, oczyszcza j─ů z toksyn i produkt├│w przemiany materii powsta┼éych w naszym organizmie. Zwi─ůzki potrzebne pozostawia, a zb─Ödne i szkodliwe s─ů wydalane. Metabolizuje tak┼╝e wiele lek├│w, alkohol i inne u┼╝ywki. Kolejn─ů istotn─ů funkcj─ů w─ůtroby jej udzia┼é w metabolizmie, w─Öglowodany rozk┼éada do glukozy, a jej nadmiar magazynuje w postaci glikogenu, dzi─Öki temu pozwala utrzyma─ç odpowiedni poziom cukru we krwi. Bia┼éka i cukry przeprowadza w t┼éuszcze, a tak┼╝e spala kwasy t┼éuszczowe. W─ůtroba odpowiedzialna jest za produkcj─Ö cholesterolu, lipoprotein, a tak┼╝e niekt├│rych enzym├│w (np. heparyny, odpowiedzialnej za krzepliwo┼Ť─ç krwi). Wa┼╝n─ů funkcj─ů jest produkcja r├│┼╝nego rodzaju substancji bia┼ékowych odgrywaj─ůcych istotn─ů rol─Ö w funkcjonowaniu organizmu, nale┼╝─ů do nich m.in. niekt├│re czynniki krzepni─Öcia krwi (np. fibrynogen), a tak┼╝e bia┼éka surowicy krwi (np. albuminy odpowiedzialne m. in. za transport lek├│w po organizmie).
Do przewodu pokarmowego w─ůtroba wydziela ┼╝├│┼é─ç, kt├│ra umo┼╝liwia trawienie t┼éuszcz├│w. ┼╗├│┼é─ç gromadzona jest w p─Öcherzyku ┼╝├│┼éciowym, z niego przechodzi do dwunastnicy, a tam w┼éa┼Ťnie trawione s─ů t┼éuszcze. W stanach chorobowych mo┼╝e doj┼Ť─ç do powstawania kamieni ┼╝├│┼éciowych w p─Öcherzyku.
W─ůtroba jest tak┼╝e olbrzymim magazynem naszego organizmu. Opr├│cz glikogenu zgromadzone s─ů w niej zapasy witaminy A, D i B12, a tak┼╝e znaczne ilo┼Ťci ┼╝elaza. Ilo┼Ť─ç zmagazynowanej witaminy A wystarcza na okres ok. 2 lat, natomiast witaminy D i B12 na rok. Ponad to w w─ůtrobie magazynowane s─ů znaczne ilo┼Ťci krwi, kt├│rej zapasy uwalniane s─ů np. podczas krwawienia. W ┼╝yciu p┼éodowym ka┼╝dego cz┼éowieka pe┼éni rol─Ö krwiotw├│rcz─ů, p├│┼║niej funkcj─Ö t─Ö przejmuje szpik kostny.

Ciekawostka
Jest organem o niezwyk┼éych zdolno┼Ťciach, mianowicie potrafi si─Ö samodzielnie regenerowa─ç. Mo┼╝na usun─ů─ç jeden z jej p┼éat├│w (cz─Östo do przeszczepu, ale tak┼╝e z przyczyn leczniczych), a mimo to p┼éat ten ulegnie regeneracji!

Mimo to nie jest niezniszczalna, gdy┼╝ zbyt du┼╝e i cz─Öste uszkodzenia kom├│rek w─ůtroby prowadz─ů do zaburze┼ä regeneracji, zniszczeniu ulega struktura w─ůtroby, a co za tym idzie ÔÇô zanikaj─ů jej funkcje. Dlatego wa┼╝ne jest, aby wykonywa─ç badania kontrolne i dba─ç o dobr─ů kondycj─Ö naszej w─ůtroby.


Badania kontrolne.
W─ůtroba nie boli, poniewa┼╝ nie posiada unerwienia czuciowego. Jedynie przy znacznym powi─Ökszeniu tego organu mo┼╝e sprawia─ç b├│l ucisk na otaczaj─ůc─ů go unerwion─ů b┼éon─Ö surowicz─ů. Ze wzgl─Ödu w┼éa┼Ťnie na brak objaw├│w b├│lowych ze strony w─ůtroby konieczne jest wykonywanie bada┼ä kontrolnych, s─ů one bardzo wa┼╝ne, gdy┼╝ choroby w─ůtroby s─ů jednymi z cz─Östszych schorze┼ä i stanowi─ů problem spo┼éeczny.

Ze wzgl─Ödu na mnogo┼Ť─ç pe┼énionych funkcji jest ona nara┼╝ona na uszkodzenia w wyniku zatru─ç, infekcji paso┼╝ytami czy wirusami. Stan i funkcjonowanie mo┼╝na skontrolowa─ç poprzez badania krwi, tzw. pr├│by w─ůtrobowe, oznacza si─Ö w nich poziom niekt├│rych enzym├│w i bilirubiny (g┼é├│wnego barwnika ┼╝├│┼éci) w osoczu krwi. Pr├│by w─ůtrobowe pozwalaj─ů na wykrycie stan├│w zapalnych wywo┼éanych przez wirusy B i C, a tak┼╝e st┼éuszczenie w─ůtroby spowodowane oty┼éo┼Ťci─ů, zaburzeniami metabolizmu t┼éuszcz├│w, cukrzyc─ů czy nadu┼╝ywaniem alkoholu. Mo┼╝na dzi─Öki nim wykry─ç tak┼╝e uszkodzenia wywo┼éane lekami, g┼é├│wnie po doustnej terapii antykoncepcyjnej czy po lekach przeciwzapalnych.
Normy wska┼║nik├│w pr├│b w─ůtrobowych:

  • ALAT (aminotransferaza alaninowa) ÔÇô dla kobiet 5-40 U/l (j.m./l), dla m─Ö┼╝czyzn: 19 U/l (j.m./l) ÔÇô warto┼Ťci wy┼╝sze mog─ů ┼Ťwiadczy─ç o uszkodzeniu w─ůtroby, ostrym zapaleniu czy wirusowym zapaleniu w─ůtroby;
  • AspAT (aminotransferaza asparaginianowa) - dla kobiet 5-40 U/l (j.m./l), dla m─Ö┼╝czyzn: 19 U/l (j.m./l) ÔÇô wy┼╝sze warto┼Ťci tego enzymu mog─ů sugerowa─ç zapalenie w─ůtroby, marsko┼Ť─ç b─ůd┼║ zawa┼é serca;
  • Bilirubina ÔÇô bilirubina ca┼ékowita: 5,1-20,05 ┬Ámol/l (0,3-1,2 mg/dl), bilirubina sprz─Ö┼╝ona (bezpo┼Ťrednia): 1,7-6,8 ┬Ámol/l (0,1-0,4 mg/dl), bilirubina niesprz─Ö┼╝ona (wolna, po┼Ťrednia): 3,4-13,7 ┬Ámol/l (0,2-0,8 mg/dl); wy┼╝szy poziom bilirubiny mo┼╝e ┼Ťwiadczy─ç o nieprawid┼éowej pracy w─ůtroby, poza tym wzrost jej st─Ö┼╝enia we krwi powoduje ┼╝├│┼étaczk─Ö;
  • ALP (fosfataza alkaliczna) ÔÇô doro┼Ťli: 20-70 U/l (j.m./l), noworodki: 50-165 U/l(j.m./l), dzieci: 20-150 U/l (j.m./l) ÔÇô podwy┼╝szony poziom obserwuje si─Ö w chorobach w─ůtroby i dr├│g ┼╝├│┼éciowych, takich jak marsko┼Ť─ç, zapalenie w─ůtroby, zapalenie dr├│g ┼╝├│┼éciowych czy gru┼║lica w─ůtroby. Ponad to mo┼╝e ┼Ťwiadczy─ç o chorobach takich organ├│w jak: nerki, ko┼Ťci czy o niewydolno┼Ťci mi─Ö┼Ťnia sercowego.
  • GGTP (gamma-glutamylotranspeptydaza) ÔÇô 5-55 U/l (j.m./l) ÔÇô zwi─Ökszony powiom tego enzymu mo┼╝e ┼Ťwiadczy─ç o nadu┼╝ywaniu alkoholu lub mo┼╝e wskazywa─ç na niedro┼╝no┼Ť─ç dr├│g ┼╝├│┼éciowych.
  • ChE (cholinoesteraza) ÔÇô 1900-3800 U/l ÔÇô podwy┼╝szony poziom mo┼╝e wskazywa─ç na st┼éuszczenie w─ůtroby, natomiast zbyt niski poziom mo┼╝e ┼Ťwiadczy─ç o powa┼╝nym uszkodzeniu w─ůtroby np. w wyniku zatrucia
  • LDH (dehydrogenaza mleczanowa) ÔÇô 120-230 U/l ÔÇô zwi─Ökszone st─Ö┼╝enie mo┼╝e by─ç wywo┼éane wirusowym zapaleniem w─ůtroby, nowotworem w─ůtroby, zawa┼éem, zapaleniem p┼éuc czy anemi─ů.

Innym sposobem kontroli stanu w─ůtroby mog─ů by─ç badania obrazowe, przede wszystkim USG, tomografia komputerowa, scyntygrafia czy rezonans magnetyczny. Lekarz hepatolog mo┼╝e r├│wnie┼╝ zleci─ç biopsj─Ö, czyli pobranie kom├│rek w─ůtroby do badania mikroskopowego w celu sprawdzenia poprawnej ich struktury.

Kr├│tko o chorobach w─ůtroby.
Do najcz─Östszych przypad┼éo┼Ťci w─ůtroby zaliczamy:
Wirusowe zapalenie w─ůtroby typu A, B i C:
WZW typu A to inaczej ÔÇ×choroba brudnych r─ůkÔÇŁ, pojawia si─Ö najcz─Ö┼Ťciej u dzieci i nie jest bardzo gro┼║na. Pojawiaj─ů si─Ö objawy podobne do zatrucia pokarmowego, a tak┼╝e charakterystyczne odbarwienie stolca, ciemny mocz, ┼╝├│┼étaczka. WZW typu B jest o wiele bardziej niebezpieczne, gdy┼╝ prowadzi do marsko┼Ťci w─ůtroby, nowotworu w─ůtroby, a tak┼╝e do chor├│b innych narz─ůd├│w. Do zara┼╝enia mo┼╝e doj┼Ť─ç przez kontakt z krwi─ů lub innymi wydzielinami chorej osoby. Objawy r├│wnie┼╝ podobne s─ů do zatrucia pokarmowego, mo┼╝e pojawi─ç si─Ö ┼╝├│┼étaczka. Istnieje mo┼╝liwo┼Ť─ç zaszczepienia si─Ö przeciwko WZW typu A i B. WZW typu C jest najgro┼║niejszym zapaleniem w─ůtroby, na ten typ wirusa nie ma jednak szczepionki. Przenosi si─Ö g┼é├│wnie przez krew, najcz─Östsze przypadki zaka┼╝enia tym wirusem pojawiaj─ů si─Ö podczas transfuzji b─ůd┼║ podczas zabieg├│w np. u kosmetyczki czy fryzjera. WZW typu C jest chorob─ů przewlek┼é─ů, podczas kt├│rej w─ůtroba stopniowo traci zdolno┼Ť─ç do prawid┼éowego funkcjonowania.
Marsko┼Ť─ç w─ůtroby:
Inaczej zw┼é├│knienie w─ůtroby, jest bardzo powa┼╝nym schorzeniem, nie pojawia si─Ö nagle, dochodzi do niej na drodze wieloletniego niszczenia struktury narz─ůdu, poprzez zast─Öpowanie kom├│rek w─ůtrobowych w┼é├│knami tkanki ┼é─ůcznej. A co za tym idzie, dochodzi do upo┼Ťledzenia jej funkcji w naszym organizmie. To z kolei prowadzi do zaburzenia czynno┼Ťci uk┼éadu krwiotw├│rczego, uk┼éadu krzepni─Öcia, upo┼Ťledzona zostaje funkcja nerek, serca i uk┼éadu kr─ů┼╝enia, a tak┼╝e uk┼éadu nerwowego. Zmiany, kt├│re zachodz─ů w w─ůtrobie s─ů nieodwracalne! Mo┼╝na jedynie spowolni─ç lub zatrzyma─ç proces w┼é├│knienia, je┼╝eli w por─Ö rozpocznie si─Ö leczenie. Najcz─Östsz─ů przyczyn─ů jest nadu┼╝ywanie alkoholu, zbyt t┼éusta dieta, wirusowe zapalenie w─ůtroby, toksyczne uszkodzenia (tak┼╝e pod wp┼éywem za┼╝ywanych lek├│w). Do wczesnych objaw├│w nale┼╝y zaczerwienienie d┼éoni, czerwone plamki na g├│rnej po┼éowie cia┼éa, przerost ┼Ťlinianek przyusznych, zw┼é├│knienie ┼Ťci─Ögien w r─Ökach. A tak┼╝e powi─Ökszenie w─ůtroby i zwi─ůzany z tym b├│l w prawym pod┼╝ebrzu, wodobrzusze, ┼Ťwi─ůd, os┼éabienie, stany podgor─ůczkowe, brak apetytu. W przypadku zaawansowanych zmian konieczny bywa przeszczep w─ůtroby. Zwykle jednak, aby zahamowa─ç zmiany wystarcza leczenie farmakologiczne, dieta, ca┼ékowite odstawienie alkoholu i innych szkodliwie wp┼éywaj─ůcych czynnik├│w (np. lek├│w).
St┼éuszczenie w─ůtroby:
Dochodzi do niego na skutek osadzania si─Ö t┼éuszczu w kom├│rkach w─ůtrobowych w wyniku nadu┼╝ywania alkoholu, nieodpowiedniej diety czy nietolerancji niekt├│rych lek├│w. Objawami tego schorzenia w─ůtroby jest z┼ée samopoczucie, lekkie b├│le w prawym pod┼╝ebrzu i ci─ůg┼ée zm─Öczenie. Jednak pocieszaj─ůce jest to, ┼╝e choroba jest ca┼ékowicie odwracalna, je┼╝eli tylko w por─Ö odstawi si─Ö szkodliwe substancje i zmieni z┼ée nawyki ┼╝ywieniowe. Nie leczone st┼éuszczenie w─ůtroby prowadzi do zapalenia, a nawet do jej marsko┼Ťci.
Inne choroby w─ůtroby to kamica ┼╝├│┼éciowa, stany zapalne p─Öcherzyka i dr├│g ┼╝├│┼éciowych i ich nowotwory.

Jak dba─ç o w─ůtrob─Ö?
Do czynnik├│w, kt├│re zagra┼╝aj─ů dobrej kondycji naszej w─ůtroby mo┼╝emy zaliczy─ç:

  • diet─Ö bogat─ů w t┼éuszcze, obfite posi┼éki
  • alkohol
  • nadu┼╝ywanie lek├│w przeciwb├│lowych (np. paracetamol, diklofenak), tak┼╝e innych takich jak: fenytoina, flukonazol, erytromycyna, amiodaron, statyny, ranitydyna i in.
  • toksyny ┼Ťrodowiskowe, czyli chlor i metale ci─Ö┼╝kie, kt├│re zanieczyszczaj─ů wod─Ö i powietrze
  • wirusy (wirusowego zapalenia w─ůtroby typu A, B, C, a tak┼╝e cytomegalii)
  • paso┼╝yty (motylica w─ůtrobowa)
  • zatrucia pokarmowe, w tym a tak┼╝e toksynami grzyb├│w.

Trudno jest ca┼ékowicie wyeliminowa─ç wszystkie z powy┼╝szych czynnik├│w, dlatego warto przedsi─Öwzi─ů─ç pewne kroki, zapobiegaj─ůce dolegliwo┼Ťciom ze strony w─ůtroby. Bardzo istotna jest dieta! Ze wzgl─Ödu na to, i┼╝ strawienie t┼éuszczu, zw┼éaszcza zwierz─Öcego, wymaga wzmo┼╝onego wydzielania ┼╝├│┼éci, w─ůtroba zmuszona jest do intensywnej pracy. O wiele ┼éatwiej metabolizowany jest t┼éuszcz rybi i ro┼Ťlinny, dlatego warto zamieni─ç t┼éuste i sma┼╝one mi─Ösa na lekkostrawn─ů rybk─Ö. Warto urozmaici─ç po┼╝ywienie w gruboziarniste pieczywo, owoce i warzywa, szczeg├│lnie te bogate w witaminy z grupy B (np. kapusta, broku┼éy, soja, kukurydza czy sa┼éata), wa┼╝ne dla prawid┼éowej przemiany materii. Najlepsze dla w─ůtroby s─ů warzywa gotowane (ale nie rozgotowane), gdy┼╝ surowe s─ů ci─Ö┼╝ko strawne. Nale┼╝y uwa┼╝a─ç tak┼╝e na ┼Ťwie┼╝y czosnek, gdy┼╝ zawarte w nim w du┼╝ych ilo┼Ťciach zwi─ůzki siarki, mog─ů podra┼╝nia─ç w─ůtrob─Ö.
Posi┼éki nale┼╝y spo┼╝ywa─ç powoli dok┼éadnie ┼╝uj─ůc k─Ösy, gdy┼╝ w├│wczas w─ůtroba zd─ů┼╝y dostarczy─ç odpowiednie ilo┼Ťci ┼╝├│┼éci niezb─Ödnej do strawienie pokarmu i wy┼éapania szkodliwych substancji. Dlatego te┼╝ lepiej jest zje┼Ť─ç 5 lub 6 mniejszych posi┼ék├│w w ci─ůgu dnia, zamiast 3 du┼╝ych, gdy┼╝ to nie zmusi w─ůtroby do nadmiernego wysi┼éku.
Zamiast nadmiaru soli, ostrych przypraw i cukru warto wprowadzi─ç wi─Öcej przypraw, kt├│re nie tylko poprawiaj─ů smak potraw, ale tak┼╝e czyni─ů je l┼╝ej strawnymi. W─ůtrobie s┼éu┼╝y majeranek, ja┼éowiec, tymianek i mi─Öta, gdy┼╝ pobudzaj─ů wydzielanie sok├│w ┼╝o┼é─ůdkowych i u┼éatwiaj─ů trawienie t┼éuszcz├│w. Kminek i oregano dzia┼éaj─ů rozkurczowo na przewody ┼╝├│┼éciowe, reguluj─ůc w ten spos├│b dop┼éyw ┼╝├│┼éci do dwunastnicy.
Alkohol nale┼╝y pi─ç z umiarem, gdy┼╝ dla w─ůtroby zab├│jcze s─ů nawet niewielkie jego ilo┼Ťci, szczeg├│lnie wtedy, gdy pity jest systematycznie. Po pewnym czasie dochodzi do uszkodzenia hepatocyt├│w, powstaj─ů zw┼é├│knienia i powoli dochodzi do marsko┼Ťci.
Warto zadba─ç o prawid┼éow─ů mas─Ö cia┼éa, gdy┼╝ oty┼éo┼Ť─ç prowadzi do st┼éuszczenia w─ůtroby, a to z kolei do zaburze┼ä wydzielania ┼╝├│┼éci. Dlatego te┼╝ kamica ┼╝├│┼éciowa dotyka cz─Östo osoby oty┼ée. Jednak, aby zrzuci─ç zb─Ödne kilogramy nale┼╝y uwa┼╝a─ç na drako┼äskie diety, powoduj─ůce szybk─ů utrat─Ö wagi, gdy┼╝ dochodzi w├│wczas do nadmiernego zag─Öszczania ┼╝├│┼éci w p─Öcherzyku ┼╝├│┼éciowym, co tak┼╝e prowadzi do powstawania kamieni ┼╝├│┼éciowych.
Nale┼╝y zachowa─ç ostro┼╝no┼Ť─ç stosuj─ůc leki i za┼╝ywa─ç je wtedy, gdy rzeczywi┼Ťcie zachodzi taka potrzeba. Wi─Ökszo┼Ť─ç z nich ulega przemianom w┼éa┼Ťnie w w─ůtrobie, powstaj─ů w├│wczas produkty ich metabolizmu, kt├│re bywaj─ů bardzo szkodliwe dla samej w─ůtroby, zw┼éaszcza lek├│w przeciwzapalnych, przeciwb├│lowych, antybiotyk├│w, a tak┼╝e doustnej antykoncepcji.

I co najwa┼╝niejsze koniecznie trzeba szczepi─ç si─Ö przeciwko WZW typu B. Wirusem tym mo┼╝emy zarazi─ç si─Ö u dentysty, kosmetyczki czy nawet w ambulatorium podczas zabiegu ┼║le wysterylizowanymi narz─Ödziami.


Jak wspom├│c w─ůtrob─Ö?
W─ůtrob─Ö mo┼╝na wspom├│c poprzez przyjmowanie naturalnych substancji przyspieszaj─ůcych jej regeneracj─Ö i prawid┼éowe funkcjonowanie. Do tego typu zwi─ůzk├│w nale┼╝─ů:

  • wyci─ůg z nasion ostropestu plamistego ÔÇô zawiera sylimaryn─Ö, kt├│ra dzia┼éa ┼╝├│┼éciotw├│rczo i ┼╝├│┼éciop─Ödnie, obni┼╝a poziom cholesterolu we krwi, a tym samym hamuje powstawanie blaszek mia┼╝d┼╝ycowych, chroni w─ůtrob─Ö przed dzia┼éaniem trucizn, zapobiega marsko┼Ťci i powstawaniu kamieni ┼╝├│┼éciowych. Wyst─Öpuje w takich preparatach jak np. Sylimarol, Maximarol, Sylicynar, Verdin;
  • wyci─ůg z ziela karczocha ÔÇô zawiera cynaryn─Ö, cynaropikryn─Ö, dzia┼éaj─ů one rozkurczaj─ůco na drogi ┼╝├│┼éciowe, a tak┼╝e ┼╝├│┼éciotw├│rczo i ┼╝├│┼éciop─Ödnie, ponad to odtruwaj─ůco i przeciwzapalnie. R├│wnie┼╝ obni┼╝aj─ů poziom cholesterolu we krwi. A tak┼╝e s─ů przeciwutleniaczami, kt├│re wi─ů┼╝─ů wolne rodniki, uszkadzaj─ůce kom├│rki w─ůtrobowe. Wyci─ůg z ziela karczocha zawieraj─ů: Cynarex, Karczoch, Doppel Herz Na W─ůtrob─Ö;
  • wyci─ůg z orczy boldo ÔÇô zawiera boldyn─Ö, kt├│ra dzia┼éa ┼╝├│┼éciotw├│rczo, rozkurczowo na drogi ┼╝├│┼éciowe, dzia┼éa ochronnie na kom├│rki w─ůtroby, a tak┼╝e wp┼éywa na pobudzenie apetytu; boldyna zawarta jest w takich preparatach z┼éo┼╝onych jak Boldaloin czy Boldovera.
  • wyci─ůg z ostry┼╝a d┼éugiego (kurkumy) ÔÇô zawiera kurkumin─Ö i olejek eteryczny, one tak┼╝e wykazuj─ů dzia┼éanie ┼╝├│┼éciotw├│rcze, a ponad to rozkurczowe, bakteriob├│jcze i przeciwzapalne. Kurkumina r├│wnie┼╝ dzia┼éa ochronnie na mi─ů┼╝sz w─ůtroby i posiada w┼éa┼Ťciwo┼Ťci antyutleniaj─ůce, tak jak cynaryna. Kurkumin─Ö mo┼╝na znale┼║─ç w takich preparatach jak Verdin, Solaren.
  • fosfolipidy nasion soi ÔÇô dostarczaj─ů sk┼éadnika, kt├│ry jest budulcem b┼éony kom├│rkowej hepatocyt├│w, dzi─Öki czemu wp┼éywaj─ů one ochronnie na kom├│rki w─ůtrobowe, kt├│re mog─ů prawid┼éowo spe┼énia─ç swoje funkcje. Mo┼╝na r├│wnie┼╝ si─Ögn─ů─ç po preparaty zawieraj─ůce fosfolipidy z lecytyny rzepakowej, pozyskiwanej z oleju rzepakowego (np. Hepatil Complex, Esseliv Duo). Stosowanie tego typu preparat├│w zalecane jest w przypadku wszelkiego rodzaju uszkodze┼ä w─ůtroby, np. spowodowanych alkoholem, niekt├│rymi lekami lub substancjami toksycznymi. Skuteczne s─ů tak┼╝e w przypadku kamicy ┼╝├│┼éciowej czy zaburze┼ä czynno┼Ťci dr├│g ┼╝├│┼éciowych. Preparatami zawieraj─ůcymi fosfolipidy nasion soi s─ů Essentiale Forte, Esseliv Forte, Essetreen Complex.
  • aminokwasy ÔÇô g┼é├│wnie L-arginina i L-ornityna, a tak┼╝e kwas tiazolidynikarboksylowy, kt├│ry przekszta┼éca si─Ö w L-cystein─Ö; zwi─ůzki te przyspieszaj─ů odtruwanie organizmu, wp┼éywaj─ů korzystnie na metabolizm bia┼éek, t┼éuszcz├│w i w─Öglowodan├│w w organizmie. Ich dzia┼éanie ochronne jest szczeg├│lnie wa┼╝ne w przypadku zanieczyszcze┼ä ┼Ťrodowiska, spo┼╝ywania alkoholu i du┼╝ych ilo┼Ťci lek├│w. Aminokwasy te znajdziemy w Hepatilu czy Hepatenalu Max.


Preparaty zawieraj─ůce sylimaryn─Ö, cynaryn─Ö, kurkum─Ö czy boldyn─Ö, czyli ┼╝├│┼éciop─Ödne nale┼╝y stosowa─ç po posi┼éku, dora┼║nie ÔÇô w przypadku pojawienia si─Ö dolegliwo┼Ťci. W przypadku os├│b po zabiegu usuni─Öcia woreczka ┼╝├│┼éciowego, tego typu leki powinny by─ç stosowane przewlekle. Jednak w przypadku ci─Ö┼╝kich chor├│b w─ůtroby czy niedro┼╝no┼Ťci dr├│g ┼╝├│┼éciowych nie powinno stosowa─ç si─Ö tego typu preparat├│w.

ostatnia zmiana: 15.02.2023 00:00:00

)