mgr farmacji Marta Turniak

JASKRA ÔÇô choroba nie tylko starszych ludzi!

Jaskra (┼éac. glaucoma) jest chorob─ů prowadz─ůc─ů do post─Öpuj─ůcego i nieodwracalnego uszkodzenia nerwu wzrokowego, a co za tym idzie do stopniowego pogorszenia wzroku lub nawet jego utraty. Jaskra bardzo cz─Östo rozwija si─Ö w ukryciu, a gdy daje o sobie zna─ç, cz─Östo jest ju┼╝ za p├│┼║no, aby uratowa─ç wzrok. Z tego w┼éa┼Ťnie powodu ka┼╝da osoba po 35 roku ┼╝ycia powinna przeprowadza─ç profilaktyczne badania u okulisty raz na dwa lata.
Najcz─Ö┼Ťciej wyst─Öpuj─ůcymi typami jaskry s─ů: jaskra z otwartym k─ůtem przes─ůczania i jaskra z zamkni─Ötym/zamykaj─ůcym k─ůtem przes─ůczania.
OBJAWY
Do objaw├│w ┼Ťwiadcz─ůcych o niebezpiecznych procesach zachodz─ůcych w oku nale┼╝─ů m. in.:

  • poranne migreny
  • intensywny b├│l ga┼éki ocznej
  • cz─Öste b├│le g┼éowy
  • zmiana ostro┼Ťci widzenia
  • pogorszenie pola widzenia
  • ko┼éa t─Öczowe wok├│┼é ┼║r├│d┼éa ┼Ťwiat┼éa
  • przewlek┼ée zapalenie spoj├│wek nie poddaj─ůce si─Ö leczeniu

Niepokoj─ůcym sygna┼éem s─ů te┼╝ ci─ůgle zimne d┼éonie i stopy, ┼Ťwiadcz─ůce o zaburzeniach kr─ů┼╝enia, kt├│re mog─ů by─ç przyczyn─ů wielu chor├│b, m. in. jaskry.
CZYNNIKI RYZYKA
W┼Ťr├│d czynnik├│w ryzyka jaskry trzeba wymieni─ç:

  • wiek powy┼╝ej 40 roku ┼╝ycia
  • jaskr─Ö w rodzinie (I stopie┼ä pokrewie┼ästwa - rodzice, rodze┼ästwo)
  • choroby kardiologiczne (nadci┼Ťnienie t─Ötnicze ÔÇô szczeg├│lnie zbyt intensywnie leczone)
  • migreny, b├│le g┼éowy
  • zaburzenia kr─ů┼╝enia obwodowego
  • niskie ci┼Ťnienie t─Ötnicze krwi
  • zaburzenia gospodarki t┼éuszczowej (hipercholesterolemia/hiperlipidemia)
  • cukrzyc─Ö
  • mia┼╝d┼╝yc─Ö
  • stres
  • podwy┼╝szone ci┼Ťnienie ┼Ťr├│dga┼ékowe w oku
  • wady wzroku znacznego stopnia (nadwzroczno┼Ť─ç, kr├│tkowzroczno┼Ť─ç)
  • choroby ga┼éki ocznej, takie jak retinopatia cukrzycowa i urazy ga┼éki ocznej
  • leczenie kortykosteroidami.

DIAGNOSTYKA
By rozpozna─ç chorob─Ö i okre┼Ťli─ç typ jaskry trzeba wykona─ç wszystkie poni┼╝sze badania:

  • pomiar ci┼Ťnienia wewn─ůtrzga┼ékowego
  • badanie dna oka i nerwu wzrokowego wziernikiem
  • gonioskopi─Ö (badanie k─ůta przes─ůczania)
  • komputerowe badanie pola widzenia

Je┼Ťli wykryte zmiany s─ů ma┼ée i niejednoznaczne nale┼╝y pog┼é─Öbi─ç diagnostyk─Ö o:

  • HRT - tomografi─Ö laserow─ů nerwu wzrokowego
  • GDX - polarymetri─Ö laserow─ů w┼é├│kien nerwowych siatk├│wki
  • Pachymetri─Ö - ultrad┼║wi─Ökowy pomiar grubo┼Ťci rog├│wki

LECZENIE
Przede wszystkim nale┼╝y pami─Öta─ç, ┼╝e jaskra jest chorob─ů nieuleczaln─ů. Upo┼Ťledzenia widzenia, kt├│re ju┼╝ nast─ůpi┼éo nie mo┼╝na cofn─ů─ç. Jednak odpowiednio wczesne rozpoznanie choroby daje du┼╝e szanse na zatrzymanie dalszego jej rozwoju.
W jaskrze z otwartym k─ůtem przes─ůczania stosuje si─Ö najcz─Ö┼Ťciej tzw. beta-blokery (tymolol, betaksolol, metypranolol, karteolol) w postaci kropli.
Chorzy na jaskr─Ö z zamykaj─ůcym si─Ö k─ůtem przes─ůczania powinni stosowa─ç przede wszystkim leki zw─Ö┼╝aj─ůce ┼║renice, m. in. parasympatykolityki (np. pilokarpin─Ö).
G┼é├│wnym zadaniem stosowanych lek├│w jest zmniejszenie ci┼Ťnienia ┼Ťr├│dga┼ékowego, zmniejszenie ucisku na nerw wzrokowy oraz poprawa ukrwienia (a tym samym od┼╝ywienia) ga┼éki ocznej.
Bardzo wa┼╝na jest technika podawania kropli do oka. Najpierw odci─ůga si─Ö doln─ů powiek─Ö, nast─Öpnie wpuszcza kropl─Ö i uciska wewn─Ötrzny k─ůcik oka. Ta ostatnia czynno┼Ť─ç jest bardzo istotna, gdy┼╝ zapobiega przedostaniu si─Ö lek├│w do krwiobiegu, co mog┼éoby spowodowa─ç zaburzenia ze strony uk┼éadu sercowo-naczniowego. Po podaniu kropli powinno si─Ö spokojnie przymkn─ů─ç powieki i przez chwil─Ö nie mruga─ç. Nale┼╝y te┼╝ zaznaczy─ç, ┼╝e aby terapia by┼éa skuteczna, leki musz─ů by─ç podawane regularnie!
Istnieje zasada, ┼╝e najpierw podaje si─Ö leki w postaci kropli do oczu, gdy nie udaje si─Ö zahamowa─ç post─Öpu choroby w ten spos├│b wprowadza si─Ö do leczenia leki w postaci tabletek, a gdy i to zawodzi - pozostaje leczenie operacyjne.
Leczenie laserowe stosuje si─Ö najcz─Ö┼Ťciej w jaskrze z zamykaj─ůcym si─Ö k─ůtem przes─ůczania, gdy nie pomagaj─ů krople lub gdy przyjmowanie lek├│w jest niewskazane. Polega ono na przeci─Öciu t─Öcz├│wki w oku za pomoc─ů lasera, co pomaga obni┼╝y─ç ci┼Ťnienie w ga┼éce ocznej (tzw. trabekuloplastyka). Czasami mimo zabiegu potrzebne jest dalsze leczenie za pomoc─ů kropli. Zabieg taki jest bezpieczny, nie powoduje stanu zapalnego ani krwawienia.
Operacje wykonuje si─Ö w sytuacji, gdy leczenie farmakologiczne lub laserem nie pomog┼éo zahamowa─ç uszkodzenia nerwu wzrokowego oraz post─Öpuj─ůcych ubytk├│w w polu widzenia. Najcz─Ö┼Ťciej stosowanym zabiegiem jest trabekulektomia, polegaj─ůca na udro┼╝nieniu k─ůta przes─ůczania poprzez wytworzenie przetoki, przez kt├│r─ů ciecz wodnista mo┼╝e wydostawa─ç si─Ö z komory przedniej oka. Metod─Ö t─Ö stosuje si─Ö, gdy trzeba szybko i mocno obni┼╝y─ç ci┼Ťnienie wewn─ůtrzga┼ékowe. Charakteryzuje si─Ö ona du┼╝─ů skuteczno┼Ťci─ů.
PROFILAKTYKA
Jedynym sposobem unikni─Öcia jaskry s─ů regularne badania u okulisty. Tylko lekarz jest w stanie wykry─ç schorzenie i zastosowa─ç odpowiednie leczenie. Bardzo wa┼╝ny jest te┼╝ zdrowy styl ┼╝ycia, utrzymywanie prawid┼éowego poziomu cholesterolu i cukru we krwi.
Nale┼╝y te┼╝ zadba─ç o zdrowie oczu ÔÇô ograniczy─ç czas sp─Ödzany przed komputerem lub telewizorem, zadba─ç o prawid┼éowe nawil┼╝enie oczu (w razie potrzeby stosowa─ç krople przeznaczone do tego celu).
Du┼╝y wp┼éyw na zdrowie oczu ma r├│wnie┼╝ dieta. Mikro- i makroelementy zawarte w produktach spo┼╝ywczych odgrywaj─ů znacz─ůc─ů rol─Ö w zapobieganiu wadom wzroku, a s─ů to m.in.: kasza gryczana, jajka, w─ůtr├│bka, chleb pe┼énoziarnisty, szpinak, groszek, warzywa i owoce. Powinni┼Ťmy je┼Ť─ç pokarmy spowalniaj─ůce procesy starzenia si─Ö zawieraj─ůce cynk, selen, witaminy A, E, C oraz barwniki ro┼Ťlinne z grupy karotenoid├│w: lutein─Ö i zeaksantyn─Ö.

ostatnia zmiana: 15.02.2023 00:00:00

)