mgr farmacji Marta Turniak

JASKRA 鈥 choroba nie tylko starszych ludzi!

Jaskra (艂ac. glaucoma) jest chorob膮 prowadz膮c膮 do post臋puj膮cego i nieodwracalnego uszkodzenia nerwu wzrokowego, a co za tym idzie do stopniowego pogorszenia wzroku lub nawet jego utraty. Jaskra bardzo cz臋sto rozwija si臋 w ukryciu, a gdy daje o sobie zna膰, cz臋sto jest ju偶 za p贸藕no, aby uratowa膰 wzrok. Z tego w艂a艣nie powodu ka偶da osoba po 35 roku 偶ycia powinna przeprowadza膰 profilaktyczne badania u okulisty raz na dwa lata.
Najcz臋艣ciej wyst臋puj膮cymi typami jaskry s膮: jaskra z otwartym k膮tem przes膮czania i jaskra z zamkni臋tym/zamykaj膮cym k膮tem przes膮czania.
OBJAWY
Do objaw贸w 艣wiadcz膮cych o niebezpiecznych procesach zachodz膮cych w oku nale偶膮 m. in.:

  • poranne migreny
  • intensywny b贸l ga艂ki ocznej
  • cz臋ste b贸le g艂owy
  • zmiana ostro艣ci widzenia
  • pogorszenie pola widzenia
  • ko艂a t臋czowe wok贸艂 藕r贸d艂a 艣wiat艂a
  • przewlek艂e zapalenie spoj贸wek nie poddaj膮ce si臋 leczeniu

Niepokoj膮cym sygna艂em s膮 te偶 ci膮gle zimne d艂onie i stopy, 艣wiadcz膮ce o zaburzeniach kr膮偶enia, kt贸re mog膮 by膰 przyczyn膮 wielu chor贸b, m. in. jaskry.
CZYNNIKI RYZYKA
W艣r贸d czynnik贸w ryzyka jaskry trzeba wymieni膰:

  • wiek powy偶ej 40 roku 偶ycia
  • jaskr臋 w rodzinie (I stopie艅 pokrewie艅stwa - rodzice, rodze艅stwo)
  • choroby kardiologiczne (nadci艣nienie t臋tnicze 鈥 szczeg贸lnie zbyt intensywnie leczone)
  • migreny, b贸le g艂owy
  • zaburzenia kr膮偶enia obwodowego
  • niskie ci艣nienie t臋tnicze krwi
  • zaburzenia gospodarki t艂uszczowej (hipercholesterolemia/hiperlipidemia)
  • cukrzyc臋
  • mia偶d偶yc臋
  • stres
  • podwy偶szone ci艣nienie 艣r贸dga艂kowe w oku
  • wady wzroku znacznego stopnia (nadwzroczno艣膰, kr贸tkowzroczno艣膰)
  • choroby ga艂ki ocznej, takie jak retinopatia cukrzycowa i urazy ga艂ki ocznej
  • leczenie kortykosteroidami.

DIAGNOSTYKA
By rozpozna膰 chorob臋 i okre艣li膰 typ jaskry trzeba wykona膰 wszystkie poni偶sze badania:

  • pomiar ci艣nienia wewn膮trzga艂kowego
  • badanie dna oka i nerwu wzrokowego wziernikiem
  • gonioskopi臋 (badanie k膮ta przes膮czania)
  • komputerowe badanie pola widzenia

Je艣li wykryte zmiany s膮 ma艂e i niejednoznaczne nale偶y pog艂臋bi膰 diagnostyk臋 o:

  • HRT - tomografi臋 laserow膮 nerwu wzrokowego
  • GDX - polarymetri臋 laserow膮 w艂贸kien nerwowych siatk贸wki
  • Pachymetri臋 - ultrad藕wi臋kowy pomiar grubo艣ci rog贸wki

LECZENIE
Przede wszystkim nale偶y pami臋ta膰, 偶e jaskra jest chorob膮 nieuleczaln膮. Upo艣ledzenia widzenia, kt贸re ju偶 nast膮pi艂o nie mo偶na cofn膮膰. Jednak odpowiednio wczesne rozpoznanie choroby daje du偶e szanse na zatrzymanie dalszego jej rozwoju.
W jaskrze z otwartym k膮tem przes膮czania stosuje si臋 najcz臋艣ciej tzw. beta-blokery (tymolol, betaksolol, metypranolol, karteolol) w postaci kropli.
Chorzy na jaskr臋 z zamykaj膮cym si臋 k膮tem przes膮czania powinni stosowa膰 przede wszystkim leki zw臋偶aj膮ce 藕renice, m. in. parasympatykolityki (np. pilokarpin臋).
G艂贸wnym zadaniem stosowanych lek贸w jest zmniejszenie ci艣nienia 艣r贸dga艂kowego, zmniejszenie ucisku na nerw wzrokowy oraz poprawa ukrwienia (a tym samym od偶ywienia) ga艂ki ocznej.
Bardzo wa偶na jest technika podawania kropli do oka. Najpierw odci膮ga si臋 doln膮 powiek臋, nast臋pnie wpuszcza kropl臋 i uciska wewn臋trzny k膮cik oka. Ta ostatnia czynno艣膰 jest bardzo istotna, gdy偶 zapobiega przedostaniu si臋 lek贸w do krwiobiegu, co mog艂oby spowodowa膰 zaburzenia ze strony uk艂adu sercowo-naczniowego. Po podaniu kropli powinno si臋 spokojnie przymkn膮膰 powieki i przez chwil臋 nie mruga膰. Nale偶y te偶 zaznaczy膰, 偶e aby terapia by艂a skuteczna, leki musz膮 by膰 podawane regularnie!
Istnieje zasada, 偶e najpierw podaje si臋 leki w postaci kropli do oczu, gdy nie udaje si臋 zahamowa膰 post臋pu choroby w ten spos贸b wprowadza si臋 do leczenia leki w postaci tabletek, a gdy i to zawodzi - pozostaje leczenie operacyjne.
Leczenie laserowe stosuje si臋 najcz臋艣ciej w jaskrze z zamykaj膮cym si臋 k膮tem przes膮czania, gdy nie pomagaj膮 krople lub gdy przyjmowanie lek贸w jest niewskazane. Polega ono na przeci臋ciu t臋cz贸wki w oku za pomoc膮 lasera, co pomaga obni偶y膰 ci艣nienie w ga艂ce ocznej (tzw. trabekuloplastyka). Czasami mimo zabiegu potrzebne jest dalsze leczenie za pomoc膮 kropli. Zabieg taki jest bezpieczny, nie powoduje stanu zapalnego ani krwawienia.
Operacje wykonuje si臋 w sytuacji, gdy leczenie farmakologiczne lub laserem nie pomog艂o zahamowa膰 uszkodzenia nerwu wzrokowego oraz post臋puj膮cych ubytk贸w w polu widzenia. Najcz臋艣ciej stosowanym zabiegiem jest trabekulektomia, polegaj膮ca na udro偶nieniu k膮ta przes膮czania poprzez wytworzenie przetoki, przez kt贸r膮 ciecz wodnista mo偶e wydostawa膰 si臋 z komory przedniej oka. Metod臋 t臋 stosuje si臋, gdy trzeba szybko i mocno obni偶y膰 ci艣nienie wewn膮trzga艂kowe. Charakteryzuje si臋 ona du偶膮 skuteczno艣ci膮.
PROFILAKTYKA
Jedynym sposobem unikni臋cia jaskry s膮 regularne badania u okulisty. Tylko lekarz jest w stanie wykry膰 schorzenie i zastosowa膰 odpowiednie leczenie. Bardzo wa偶ny jest te偶 zdrowy styl 偶ycia, utrzymywanie prawid艂owego poziomu cholesterolu i cukru we krwi.
Nale偶y te偶 zadba膰 o zdrowie oczu 鈥 ograniczy膰 czas sp臋dzany przed komputerem lub telewizorem, zadba膰 o prawid艂owe nawil偶enie oczu (w razie potrzeby stosowa膰 krople przeznaczone do tego celu).
Du偶y wp艂yw na zdrowie oczu ma r贸wnie偶 dieta. Mikro- i makroelementy zawarte w produktach spo偶ywczych odgrywaj膮 znacz膮c膮 rol臋 w zapobieganiu wadom wzroku, a s膮 to m.in.: kasza gryczana, jajka, w膮tr贸bka, chleb pe艂noziarnisty, szpinak, groszek, warzywa i owoce. Powinni艣my je艣膰 pokarmy spowalniaj膮ce procesy starzenia si臋 zawieraj膮ce cynk, selen, witaminy A, E, C oraz barwniki ro艣linne z grupy karotenoid贸w: lutein臋 i zeaksantyn臋.

ostatnia zmiana: 15.02.2023 00:00:00