mgr farmacji Pawe艂 艢migielski

(Nie)bezpieczne suplementy diety

Popularno艣膰 suplement贸w diety

Szybkie tempo 偶ycia, zm臋czenie, stres, 藕le zbilansowana dieta czy ma艂a aktywno艣膰 fizyczna 鈥 wszystkie te czynniki odbijaj膮 si臋 negatywnie na naszym zdrowiu i og贸lnym samopoczuciu. Z drugiej strony media, nierzadko za spraw膮 tysi臋cy z艂otych wydawanych przez koncerny farmaceutyczne na reklam臋, bardzo przekonuj膮co pokazuj膮 偶ycie serialowych bohater贸w 鈥 pi臋knych, o nienagannych sylwetkach, wiecznie m艂odych i szcz臋艣liwych. Por贸wnanie realnego 偶ycia z tym wymy艣lonym zazwyczaj nie wypada na nasz膮 korzy艣膰, a specjali艣ci od reklamy czekaj膮 a偶 dojrzejemy do decyzji bycia r贸wnie idealnymi. Doskonale zdaj膮 sobie oni spraw臋 z tego, 偶e niekoniecznie chcemy rezygnowa膰 z ulubionych potraw ani sp臋dza膰 d艂ugich godzin na basenie czy w si艂owni. Szczeg贸lnie, 偶e wszystko mo偶na osi膮gn膮膰 znacznie pro艣ciej - wystarczy jedna tabletka dziennie鈥

Medycyna i farmacja rozwijaj膮 si臋 w ostatnich latach w niespotykanym dotychczas tempie, naukowcy prze艣cigaj膮 si臋 w opracowywaniu coraz to nowych zwi膮zk贸w. Ponadto mnogo艣膰 firm farmaceutycznych wp艂ywa na ilo艣膰 preparat贸w pojawiaj膮cych si臋 na rynku, nierzadko maj膮cych identyczny lub bardzo zbli偶ony sk艂ad. Z drugiej jednak strony r贸偶ne urz臋dy i instytucje pa艅stwowe staraj膮 si臋 standaryzowa膰 rynek lek贸w tak, aby konsument mia艂 艣wiadomo艣膰 tego, co kupuje. Opr贸cz dobrze wszystkim znanego poj臋cia leku wydawanego bez przepisu lekarza (OTC) pojawi艂o si臋 nowe 鈥 suplement diety.

Suplement diety a lek 鈥 podobie艅stwa i r贸偶nice

Leki OTC i suplementy diety po wyj臋ciu z opakowania w zasadzie s膮 nie do odr贸偶nienia 鈥 jedne i drugie mog膮 by膰 w postaci tabletek, kapsu艂ek czy syrop贸w; preparat贸w jedno- jak i wielosk艂adnikowych. Obie grupy preparat贸w mog膮 by膰 r贸wnie偶 reklamowane, jednak ka偶d膮 z grup obowi膮zuje inny zakres niezb臋dnych informacji, jakie spot reklamowy musi zawiera膰.

R贸偶nic jest znacznie wi臋cej ni偶 podobie艅stw, poni偶ej najwa偶niejsze z nich:

  • Cel stosowania
    Lek OTC, a wi臋c produkt leczniczy, jest substancj膮 lub mieszanin膮 substancji przeznaczon膮 do zapobiegania lub leczenia chor贸b, natomiast podstawow膮 rol膮 suplement贸w diety jest, jak sama nazwa wskazuje, uzupe艂nianie diety w okre艣lone substancje, a nie zapobieganie chorobom czy ich leczenie. Stosowanie ich zatem jest uzasadnione w przypadkach zwi臋kszonego zapotrzebowania na sk艂adniki pokarmowe lub gdy nie jest mo偶liwe przyjmowanie pe艂nowarto艣ciowych posi艂k贸w; ewentualnie w przypadku zaburze艅 艂aknienia.
  • Ulotka
    Do艂膮czanie ulotek informacyjnych do suplement贸w diety nie jest wymagane przepisami, st膮d wszelkie informacje o produkcie umieszczone s膮 zazwyczaj na opakowaniu zewn臋trznym, a zakres podawanych informacji jest bardzo ograniczony. Wielko艣膰 liter nie jest dostosowana dla os贸b s艂abowidz膮cych lub niewidomych. Decyzj臋 o dopuszczeniu do obrotu suplement贸w diety podejmuje G艂贸wny Inspektor Sanitarny.
    Opakowanie ka偶dego leku OTC musi zawiera膰 odr臋bny, czytelny druk ulotki, zgodny z Rozporz膮dzeniem Ministra Zdrowia, zawieraj膮cy m.in.: wskazania, przeciwwskazania, interakcje, ostrze偶enia dotycz膮ce szczeg贸lnych grup u偶ytkownik贸w (w szczeg贸lno艣ci dzieci, kobiet w ci膮偶y i matek karmi膮cych, pacjent贸w z uszkodzeniami w膮troby i nerek), wp艂ywu na zdolno艣膰 prowadzenia pojazd贸w czy post臋powania w przypadku przedawkowania oraz oczywi艣cie opis dzia艂a艅 niepo偶膮danych.
    Zgodnie z zapisami Prawa Farmaceutycznego jawne s膮 wszelkie informacje zawarte w Charakterystyce Produktu Leczniczego za艂膮czanej do wniosku o dopuszczenie do obrotu na terenie Rzeczpospolitej Polskiej.
  • Bezpiecze艅stwo stosowania
    Producenci suplement贸w diety nie maj膮 obowi膮zku publikowania informacji o interakcjach farmakologicznych w jakie mog膮 wchodzi膰 sk艂adniki preparatu z lekami, alkoholem czy innymi suplementami. R贸wnie偶 monitorowanie dzia艂a艅 niepo偶膮danych przez Inspektoraty Farmaceutyczne nie dotyczy suplement贸w diety tylko lek贸w.
    Na stronach Ministerstwa Zdrowia mo偶na samodzielnie sprawdzi膰 interakcje przyjmowanych lek贸w (do 10 jednocze艣nie):
    www.bil.aptek.pl/servlet/interakcje/int_start
    Przyk艂adem interakcji, o kt贸rych rzadko pami臋tamy jest zmniejszone wch艂anianie 偶elaza przy jednoczesnym stosowaniu preparat贸w magnezu czy nasilanie dzia艂ania du偶ej i popularnej grupy lek贸w przeciwb贸lowych (tzw. NLPZ) przez nienasycone kwasy t艂uszczowe zawarte w oleju rybim (trany, Omega 3).
  • Badania kliniczne
    Suplementy diety, odwrotnie ni偶 leki (r贸wnie偶 te wydawane bez recepty), nie musz膮 posiada膰 bada艅 klinicznych potwierdzaj膮cych ich skuteczno艣膰 czy bezpiecze艅stwo stosowania. U偶yte do ich produkcji substancje czynne nie musz膮 by膰 standaryzowane. Natomiast w przypadku lek贸w OTC w tym zakresie maj膮 zastosowanie 艣cis艂e regulacje.

Zar贸wno decyzja o wyborze leku OTC jak i suplementu diety powinna by膰 poprzedzona analiz膮 rzeczywistych potrzeb pacjenta, a nie podj臋ta pod wp艂ywem przekazu reklamowego. Natomiast, aby unikn膮膰 b艂臋d贸w przy przyjmowaniu lek贸w dobrze jest podczas wyboru preparatu na dane schorzenie przeanalizowa膰 zale偶no艣ci pomi臋dzy wszystkimi przyjmowanymi lekami zaordynowanymi przez ka偶dego z lekarzy lecz膮cych pacjenta, lekami wydawanymi 鈥瀊ez recepty鈥 oraz suplementami diety. Taka weryfikacja pozwala na zminimalizowanie ryzyka niekorzystnych interakcji i wykluczenie przyjmowania tych samych preparat贸w pod r贸偶nymi nazwami handlowymi.


ostatnia zmiana: 15.02.2023 00:00:00