mgr farmacji Kamila Przyby艂

Powik艂ania cukrzycy

Cukrzyca to grupa chor贸b metabolicznych. Na skutek niedoboru b膮d藕 nieprawid艂owej budowy insuliny lub te偶 niewra偶liwo艣ci tkanek na insulin臋 w organizmie wyst臋puje podwy偶szone st臋偶enie glukozy, wydzielanie glukozy do moczu oraz zaburzenia przemiany w臋glowodan贸w, bia艂ek i lipid贸w.
Cukrzyca wymaga od pacjenta systematycznej kontroli lekarskiej, jak r贸wnie偶 systematycznej samokontroli, poniewa偶 niezdiagnozowana czy 藕le leczona mo偶e doprowadzi膰 do ci臋偶kich powik艂a艅, zagra偶aj膮cych 偶yciu chorego. Wyr贸偶niamy powik艂ania ostre (wczesne) oraz przewlek艂e.

Ostre powik艂ania cukrzycy.

Kwasica ketonowa najcz臋艣ciej rozwija si臋 u chorych z cukrzyc膮 typu 1. Przyczyn膮 jest du偶e st臋偶enie glukozy we krwi, wynikaj膮ce z braku insuliny. Glukoza nie mo偶e by膰 wychwycona przez kom贸rki i u偶yta do szlak贸w metabolicznych w celu produkcji energii. Z tego powodu dochodzi do wzmo偶onego rozk艂adu t艂uszcz贸w z produkcj膮 gro藕nych dla organizmu cia艂 ketonowych. Wytwarzane zwi膮zki uszkadzaj膮 uk艂ad nerwowy i mog膮 spowodowa膰 艣pi膮czk臋, co bezpo艣rednio zagra偶a 偶yciu pacjenta.
Objawy towarzysz膮ce kwasicy ketonowej to m. in.:

  • wzmo偶one pragnienie i wzrost obj臋to艣ci wypijanych p艂yn贸w (polidypsja)
  • wzrost ilo艣ci pobieranego pokarmu (polifagia)
  • du偶a ilo艣膰 wydalanego moczu (poliuria)

Ponadto pacjent odczuwa zm臋czenie, senno艣膰, b贸le i zawroty g艂owy, nudno艣ci i wymioty. Organizm chorego stara si臋 wydali膰 zwi膮zki ketonowe poprzez szybsze i g艂臋bsze oddechy (oddech Kussmaula), w wydychanym powietrzu mo偶na wyczu膰 zapach acetonu (owoc贸w/jab艂ek). Dodatkowo obni偶a si臋 ci艣nienie krwi, a czynno艣膰 serca jest przyspieszona. Bardzo wysoki poziom glukozy we krwi jest znakiem do natychmiastowej hospitalizacji chorego.
Kwasica mleczanowa pojawia si臋 gdy st臋偶enie kwasu mlekowego przekracza g贸rne granice normy wywo艂uj膮c objawy chorobowe. Przyczynami tego stanu s膮 przede wszystkim uszkodzenia narz膮d贸w bogatokom贸rkowych odpowiedzialnych za metabolizm tego zwi膮zku (mi臋sie艅 sercowy, w膮troba), zatrucie alkoholowe lub przyj臋cie zbyt du偶ych dawek salicylan贸w. Do typowych objaw贸w mo偶emy zaliczy膰 os艂abienie, b贸le brzucha, nudno艣ci, wymioty, kwasiczy oddech, zaburzenia 艣wiadomo艣ci, odwodnienie, spadek temperatury cia艂a. Niezb臋dna jest hospitalizacja i przywr贸cenie prawid艂owego poziomu glukozy oraz kwasu mlekowego we krwi.
Hiperglikemia to stan, kiedy poziom cukru we krwi jest zbyt wysoki. Problem ten dotyczy g艂贸wnie pacjent贸w z cukrzyc膮 typu 2. Objawy hiperglikemii to g艂贸wnie nadmierne pragnienie, cz臋stomocz, wysychanie w ustach, nadmierna senno艣膰, przyspieszony oddech, obni偶one ci艣nienie krwi. Przyczyn膮 hiperglikemii mo偶e by膰: niezdiagnozowana cukrzyca, pomini臋cie dawki lek贸w obni偶aj膮cych poziom glukozy, niewystarczaj膮ca ilo艣膰 insuliny, przejadanie si臋, upojenie alkoholowe, zbyt ma艂a aktywno艣膰 fizyczna.
Hipoglikemia (tzw. niedocukrzenie) zwi膮zana jest z nadmiernym spadkiem poziomu glukozy, czego przyczyn膮 mo偶e by膰 przyj臋cie zbyt du偶ej dawki insuliny b膮d藕 doustnego leku przeciwcukrzycowego, nadmierny wysi艂ek, pomini臋cie posi艂ku. Hipoglikemia wyst臋puje cz臋艣ciej u pacjent贸w z cukrzyc膮 typu 1. Wyr贸偶nia si臋 trzy stopnie niedocukrzenia: 艂agodny, umiarkowany i ci臋偶ki. W przypadku 艂agodnej hipoglikemii pojawia si臋 narastaj膮cy g艂贸d, b贸l g艂owy, mrowienie, ko艂atanie serca, pacjent mo偶e wtedy poradzi膰 sobie zjadaj膮c, np. kostk臋 cukru. Przy umiarkowanej hipoglikemii dolegliwo艣ci nasilaj膮 si臋 i chory zaczyna odczuwa膰 nudno艣ci, wymioty, zaburzenia widzenia i koordynacji. Natomiast ci臋偶ka hipoglikemia objawia si臋 nietypowym zachowaniem, spl膮taniem a nawet utrat膮 przytomno艣ci. Pacjenci z ci臋偶kim niedocukrzeniem wymagaj膮 pomocy drugiej osoby a nawet leczenia w szpitalu.


Przewlek艂e powik艂ania cukrzycy.

Uszkodzenia narz膮du wzroku (retinopatia cukrzycowa) powik艂anie to obejmuje zmiany w naczyniach siatk贸wki oka, mo偶e zaburza膰 proces widzenia a nawet prowadzi膰 do 艣lepoty. Retinopatia dotyczy zar贸wno chorych z cukrzyc膮 1 jak i 2 typu. Aby nie doprowadzi膰 do ca艂kowitej utraty wzroku nale偶y poddawa膰 si臋 regularnej kontroli okulistycznej. Pacjenci z cukrzyc膮 1 typu pierwsze badanie powinni przeprowadzi膰 do 5 lat od rozpoznania cukrzycy, natomiast pacjenci z cukrzyc膮 2 typu 鈥 od razu po rozpoznaniu choroby. Badania kontrolne wykonuje si臋 raz w roku je艣li retinopatia nie zosta艂a stwierdzona. W przypadku rozwini臋cia choroby badanie takie mo偶e odbywa膰 si臋 nawet co kilka miesi臋cy.
Uszkodzenia nerek (nefropatia cukrzycowa) - schorzenie to mo偶e prowadzi膰 do zaburzenia funkcjonowania, niewydolno艣ci nerek a nawet konieczno艣ci leczenia dializami lub przeszczepem nerki. Dotyczy ono chorych na cukrzyc臋 1 i 2 typu, g艂贸wnym objawem jest wydalanie przez nerki bia艂ka (bia艂komocz). Nale偶y oznaczy膰 poziom bia艂ka w wydalanym moczu, podobnie jak w przypadku retinopatii badanie takie wykonuje si臋 do 5 lat u chorych z cukrzyc膮 1 typu oraz od razu po rozpoznaniu u chorych z cukrzyc膮 typu 2.
Uszkodzenia w艂贸kien nerwowych (neuropatia cukrzycowa) dotycz膮 zmian w uk艂adzie nerwowym, spowodowanych przewlek艂膮 hiperglikemi膮, kt贸ra powoduje uszkodzenie oraz zanik neuron贸w. Jest to jedno z najcz臋stszych powik艂a艅 cukrzycy, prowadzi do r贸偶norodnych objaw贸w m. in.: zaburzenia czucia, uczucia b贸lu, dr臋twienia, mrowienia r膮k i st贸p. Neuropatia mo偶e obj膮膰 r贸wnie偶 serce, co wi膮偶e si臋 z niebezpiecznymi spadkami ci艣nienia krwi, omdleniami oraz zaburzeniami rytmu. Mog膮 pojawi膰 si臋 zaburzenia smaku, wydzielania potu, zaparcia, u m臋偶czyzn impotencja.
Stopa cukrzycowa to zesp贸艂 zaburze艅 unerwienia i ukrwienia st贸p. Uszkodzone nerwy w obr臋bie stopy przyczyniaj膮 si臋 do zaniku mi臋艣ni, zaburzenia czucia b贸lu, dotyku a to z kolei prowadzi do cz臋stych uraz贸w (niekiedy nawet niezauwa偶alnych przez chorego). Przyczyn膮 niedokrwienia jest post臋puj膮ca mia偶d偶yca, w skutek czego tkanki obumieraj膮, pojawia si臋 miejscowa osteoporoza, zapalenia ko艣ci, zwichni臋cia staw贸w. Niekiedy jedynym rozwi膮zaniem jest amputacja ko艅czyny, dlatego wa偶ne jest aby pacjenci chorzy na cukrzyc臋 ogl膮dali stopy, dbali o ich higien臋 oraz unikali ciasnych skarpet i but贸w.


Choroby wsp贸艂istniej膮ce.

Chorzy na cukrzyc臋 cz臋sto borykaj膮 si臋 z zaburzeniami w funkcjonowaniu uk艂adu sercowo 鈥 naczyniowego. Cukrzyca nasila rozw贸j mia偶d偶ycy, ta z kolei wp艂ywa niekorzystnie na mi臋sie艅 sercowy (choroba niedokrwienna, du偶e ryzyko zawa艂u). Cukrzycy w por贸wnaniu ze zdrow膮 populacj膮 cz臋艣ciej choruj膮 na nadci艣nienie t臋tnicze, zwi膮zane w du偶ej mierze z zaburzeniem funkcjonowania nerek (wa偶na jest systematyczna kontrola warto艣ci ci艣nienia t臋tniczego) oraz udary m贸zgu, kt贸re prowadza do r贸偶nych uszkodze艅 m贸zgu.
W艂a艣ciwa kontrola poziomu glukozy we krwi zapobiega powstawaniu powik艂a艅 zwi膮zanych z cukrzyc膮 lub op贸藕nia ich wyst膮pienie. Wa偶na jest kontrola ci艣nienia t臋tniczego, odpowiednia dieta, regularna aktywno艣膰 fizyczna, unikanie picia alkoholu i palenia papieros贸w.

ostatnia zmiana: 15.02.2023 00:00:00