mgr farmacji Pawe艂 艢migielski

Znaczenie diety w osteoporozie

Aby odpowiedzie膰 na pytanie, kiedy dieta ma zasadnicze znaczenie w przypadku osteoporozy, nale偶y zastanowi膰 si臋 nad kwesti膮 obecno艣ci wapnia w organizmie cz艂owieka 鈥 do czego jest potrzebny doros艂emu i dziecku? W jakiej ilo艣ci? Czy sam wap艅 wystarczy?

Wap艅 jest podstawowym budulcem ko艣ci; tylko niewielka ilo艣膰 tego pierwiastka (ok. 1%) znajduj膮 si臋 we krwi i w zako艅czeniach nerwowych. Do naszego organizmu jest on dostarczany z po偶ywieniem, a za jego w艂a艣ciwe wch艂anianie z przewodu pokarmowego i wbudowywanie do ko艣ci odpowiada witamina D 鈥 kolejny element naszej kostnej 鈥瀠k艂adanki鈥. Badania dowodz膮, 偶e przy niedoborze tej witaminy efektywno艣膰 wch艂aniania wapnia spada o ponad po艂ow臋. 80% witaminy D powstaje w sk贸rze pod wp艂ywem promieni UV. Pozosta艂e 20% uzyskiwane jest z po偶ywienia. 10-15 minutowa ekspozycja na 艣wiat艂o s艂oneczne zabezpiecza dzienne zapotrzebowanie na t臋 witamin臋.

Zapotrzebowanie na zwi膮zki wapnia jest 艣ci艣le zwi膮zane z rozwojem uk艂adu kostno-szkieletowego, a ten zale偶y od wieku:

  • dzieci do 2 lat rosn膮 o 12-15 cm rocznie
  • dzieci do ok. 10 lat o 5-6 cm
  • nastolatki 鈥 o 6-7 cm

Gdy m艂ody cz艂owiek osi膮gnie sw贸j przewidziany genetycznie wzrost, nast臋puje drugi bardzo wa偶ny etap budowy ko艣ci 鈥 powi臋kszanie ich obj臋to艣ci i g臋sto艣ci. Jego zako艅czenie nast臋puje pomi臋dzy 20 a 30 rokiem 偶ycia, kiedy to tkanka kostna osi膮ga swoj膮 najwy偶sz膮 mas臋. Niestety od tego momentu zaczyna si臋 powolna demineralizacja ko艣ci, post臋puj膮ca w tempie ok. 0,5-1% rocznie, niezale偶nie od p艂ci. Przyspieszenie demineralizacji ko艣ci u kobiet nast臋puje 5-10 lat po menopauzie i wtedy 艂膮czna masa tkanki kostnej mo偶e si臋 zmniejszy膰 nawet o 15%.

Poniewa偶 po osi膮gni臋ciu wieku dwudziestu kilku lat praktycznie przestaj膮 si臋 tworzy膰 nowe struktury kostne bardzo wa偶na jest w艂a艣ciwa poda偶 wapnia i witaminy D w艣r贸d najm艂odszych. Za艂膮czona tabela przedstawia zapotrzebowanie na wap艅 i witamin臋 D u dzieci i m艂odzie偶y.

Wiek

Wap艅 w mg/dob臋

Wit. D w 碌g/dob臋

od 0 do 0,5 roku

400

10

od 0,5 do 1 roku

600

10

od 1 roku do 3 lat

800-1000

10

od 4 do 9 lat

800

10

od 9 do 18 lat

1200

10

Doros艂ym zaleca si臋 spo偶ywanie ok. 1000 mg wapnia dziennie, natomiast kobietom w ci膮偶y, karmi膮cym i po menopauzie 鈥 1500 mg. Tak膮 sam膮 ilo艣膰 wapnia powinny przyjmowa膰 osoby po 65 roku 偶ycia. Niestety 艣rednie spo偶ycie wapnia w diecie w Polsce wynosi tylko ok. 400 mg dziennie, dlatego te偶 cz臋sto stosuje si臋 preparaty uzupe艂niaj膮ce diet臋 o brakuj膮ce 600-800 mg.

Nale偶y jednak pami臋ta膰, 偶e dzienna dawka, kt贸rej nie wolno przekracza膰 to 2000 mg wapnia, pobieranego 艂膮cznie z suplementacji preparatami wapniowymi i z po偶ywienia.

Najlepszym sposobem na zwi臋kszenie ilo艣ci przyjmowanego wapnia jest odpowiednio dobrana dieta. Warto wiedzie膰, 偶e istniej膮 zar贸wno czynniki zwi臋kszaj膮ce wch艂anianie wapnia 鈥 wspomniana witamina D, laktoza czy aminokwasy, jak i zmniejszaj膮ce 鈥 przede wszystkim b艂onnik i nadmiar bia艂ka.

Istnieje wiele produkt贸w bogatowapniowych, ale nie ze wszystkich pokarm贸w b臋dzie on 艂atwo przyswajalny. Soja czy fasola szparagowa zawieraj膮 du偶e ilo艣ci tego pierwiastka, ale jednocze艣nie maj膮 du偶膮 zawarto艣膰 b艂onnika. Bezsprzecznie najlepszym 藕r贸d艂em wapnia jest mleko i jego przetwory. Poni偶sza tabela potwierdza ten fakt i zawiera informacje pomocne przy tworzeniu diety bogatowapniowej.

Ilo艣膰 produktu

Zawarto艣膰 wapnia w mg

1 kromka pieczywa pe艂noziarnistego

23

1 kromka pieczywa jasnego

10

1 kromka pieczywa tostowego

10

ser 偶贸艂ty (50 g)

493

twaro偶ek (1/2 szklanki)

105

jogurt (3/4 szklanki)

292

p艂atki owsiane (2 czubate 艂y偶ki)

80

jajko kurze

25

1 艂y偶eczka mas艂a

2

4 plasterki kie艂basy

10

p膮czek

30

1 du偶e jab艂ko

10

1 du偶y banan

17

1 pomidor

25

szklanka mleka pe艂nego

285

szklanka soku pomara艅czowego

20

szklanka kakao

300

marchew 100 g

50

ryby morskie 100 g

20 - 60

fasola 100 g

100 - 15

Doskona艂ymi produktami bogatymi w witamin臋 D s膮 ryby 鈥 szprotki, sardynki, mintaje, 艣ledzie, mintaje, 艂ososie i w臋gorze, nawet niewielka ich ilo艣膰 pokrywa dzienne zapotrzebowanie. Witamin臋 D znajdziemy r贸wnie偶 w 偶贸艂tkach jaj, mleku, ma艣le i tranie.

Powy偶sze fakty ukazuj膮, 偶e w艂a艣ciwa dieta od najm艂odszych lat pozwala unikn膮膰 lub znacznie utrudni膰 rozw贸j 鈥瀋ichej z艂odziejki ko艣ci鈥 jak膮 jest osteoporoza, a profilaktyka jest skuteczniejsza ni偶 d艂ugotrwa艂e leczenie.

ostatnia zmiana: 15.02.2023 00:00:00