mgr farmacji Mateusz Wardzy艅ski

Alergia na leki

Wielu z nas wymaga sta艂ego przyjmowania r贸偶nych preparat贸w leczniczych. Zazwyczaj oczekujemy, 偶e b臋d膮 dzia艂a膰 pozytywnie w zakresie zmniejszania dolegliwo艣ci spowodowanych chorob膮, niekiedy jednak po ich zastosowaniu pojawiaj膮 si臋 niepokoj膮ce, czy wr臋cz zagra偶aj膮ce 偶yciu objawy.

Kiedy m贸wimy o nadwra偶liwo艣ci na leki?

Wi臋kszo艣膰 niepo偶膮danych reakcji polekowych wi膮偶e si臋 z ich toksyczno艣ci膮 i bezpo艣rednio zale偶y od dawki. Takie reakcje zazwyczaj daje si臋 przewidzie膰. Natomiast nadwra偶liwo艣膰 na leki (alergia na leki) wyst臋puje wtedy, gdy po spo偶yciu danego leku wyst臋puje niespodziewane, szkodliwe dzia艂anie o przebiegu nieprzewidywalnym i niezale偶nym od dawki. Te reakcje w du偶ej mierze zwi膮zane z odpowiedzi膮 uk艂adu odporno艣ciowego.

Jakie s膮 objawy?

Objawy nadwra偶liwo艣ci na leki mog膮 wyst膮pi膰 natychmiast po podaniu danego preparatu, po kilku godzinach, czy wr臋cz po kilkunastu dniach.

  • Ze strony sk贸ry: pokrzywka, rumie艅, wysypki drobnogrudkowe
  • Obrz臋ki, w tym tak偶e zagra偶aj膮cy 偶yciu obrz臋k krtani, powoduj膮cy duszno艣膰
  • Skurcz oskrzeli z duszno艣ci膮, kaszlem, 艣wistami
  • B贸le brzucha, biegunki
  • Niedokrwisto艣膰 i inne zmiany w obrazie krwi
  • W skrajnych przypadkach mo偶e doj艣膰 do wstrz膮su anafilaktycznego, czyli ci臋偶kiej og贸lnoustrojowej reakcji, w kt贸rej powy偶szym objawom mog膮 towarzyszy膰 zaburzenia pracy serca, spadek ci艣nienia czy wr臋cz utrata przytomno艣ci

Jakie leki najcz臋艣ciej powoduj膮 nadwra偶liwo艣膰?

  • Antybiotyki z grupy penicylin i inne
  • Niesteroidowe leki przeciwzapalne (kwas acetylosalicylowy 鈥 aspiryna, ibuprofen, ketoprofen, diclofenak, metamizol sodowy)
  • Sulfonamidy
  • Leki przeciwpadaczkowe
  • Leki znieczulaj膮ce
  • Jodowe 艣rodki kontrastowe
  • Inhibitory konwertazy angiotensyny

Jakie jest post臋powanie u os贸b, u kt贸rych wyst膮pi艂a nadwra偶liwo艣膰 na leki?

Rozpoznanie nadwra偶liwo艣ci na lek opiera si臋 przede wszystkim na dok艂adnym wywiadzie zbieranym przez lekarza. Dotyczy on rodzaju niepo偶膮danej reakcji, czasu, w jakim ona wyst膮pi艂a, stosowanych innych lek贸w. Lekarz pyta si臋 o podobne objawy w przesz艂o艣ci, a tak偶e o nietolerancj臋 innych lek贸w (w przypadku nietolerancji lek贸w przeciwb贸lowych mo偶e wyst臋powa膰 nadwra偶liwo艣膰 na leki z r贸偶nych grup, tzw. reakcje krzy偶owe).

W przypadku reakcji natychmiastowych mo偶na wykona膰 testy sk贸rne (penicyliny, leki miejscowo znieczulaj膮ce np. lignokaina) lub oznaczy膰 przeciwcia艂a we krwi. W innych typach reakcji w specjalistycznych o艣rodkach wykonuje si臋 tzw. pr贸by prowokacyjne polegaj膮ce na podaniu w kontrolowanych warunkach leku powoduj膮cego objawy zaczynaj膮c od bardzo niskich dawek i obserwowaniu wyst臋puj膮cych reakcji.

Nadwra偶liwo艣膰 na aspiryn臋 i inne leki przeciwzapalne

Wyst臋puje w postaci zwi膮zanej z oskrzelami lub w postaci sk贸rnej, w kt贸rej dominuj膮 pokrzywki. Mo偶e wyst臋powa膰 w postaci izolowanej tzn. tylko na jedn膮 grup臋 lek贸w (tylko na aspiryn臋 lub tylko na pyralgin臋), chorzy wtedy toleruj膮 inne leki przeciwb贸lowe, lub w postaci nadwra偶liwo艣ci krzy偶owej, gdy chory ma objawy po wielu r贸偶nych lekach przeciwb贸lowych.

Post臋powanie

Chorzy z nadwra偶liwo艣ci膮 na leki powinni odstawi膰 dany preparat i nie stosowa膰 go w przysz艂o艣ci. W przypadku alergii na leki przeciwb贸lowe i przeciwgor膮czkowe chory musi by膰 poinformowany dok艂adnie o lekach zabronionych (leki z danej grupy oraz leki z innych grup przy reakcjach krzy偶owych). Chorzy ci zazwyczaj dobrze toleruj膮 paracetamol i tylko ten lek przeciwb贸lowy mog膮 przyjmowa膰. Niekiedy mo偶na prowadzi膰 odczulanie (czyli wytworzenie tolerancji poprzez podawanie leku w kontrolowanych warunkach od bardzo ma艂ych dawek). Takie procedury mo偶na wykona膰 w przypadku uczulenia na aspiryn臋.

ostatnia zmiana: 15.02.2023 00:00:00