tech. farm. Marta Łęczewska

Kr├│tko o nadci┼Ťnieniu t─Ötniczym

Nadci┼Ťnienie t─Ötnicze

Nadci┼Ťnienie t─Ötnicze jest jedn─ů z podstawowych przyczyn rozwoju choroby wie┼äcowej (obok palenia tytoniu oraz podwy┼╝szonego poziomu cholesterolu) i wysokiej ┼Ťmiertelno┼Ťci spowodowanej zawa┼éami mi─Ö┼Ťnia sercowego, kt├│re cz─Östo s─ů bezpo┼Ťrednim nast─Öpstwem mia┼╝d┼╝ycy t─Ötnic wie┼äcowych.


Wyr├│┼╝niamy dwa rodzaje nadci┼Ťnienia t─Ötniczego: pierwotne i wt├│rne. Zdecydowana wi─Ökszo┼Ť─ç przypadk├│w ma charakter nadci┼Ťnienia t─Ötniczego pierwotnego, w kt├│rym bezpo┼Ťrednia przyczyna nie jest do ko┼äca poznana, ale przypisuje si─Ö j─ů wadom genetycznym, a mianowicie wyst─Öpowaniem gen├│w zwi─Ökszaj─ůcych wch┼éanianie sodu w nerkach, co prowadzi do nadmiernego kumulowania si─Ö tego pierwiastka w organizmie, a to z kolei sprzyja podwy┼╝szeniu warto┼Ťci ci┼Ťnienia t─Ötniczego.


Natomiast nadci┼Ťnienie wt├│rne ma pod┼éo┼╝e w dysfunkcji naszego organizmu wywo┼éanej r├│┼╝nego rodzaju chorobami, takimi jak: choroby nerek, schorzenia neurologiczne, niekt├│re typy nowotwor├│w, choroby gruczo┼é├│w wydzielniczych (np. nadczynno┼Ť─ç tarczycy), przyjmowanie lek├│w lub te┼╝ ci─ů┼╝a. W przeciwie┼ästwie do nadci┼Ťnienia t─Ötniczego pierwotnego nadci┼Ťnienie t─Ötnicze wt├│rne mo┼╝na wyleczy─ç poprzez eliminacj─Ö czynnika je powoduj─ůcego.

Prawid┼éowe warto┼Ťci ci┼Ťnienia wyst─Öpuj─ů w trzech zakresach:

  • Optymalne: ci┼Ťnienie skurczowe 100-119mmHg i ci┼Ťnienie rozkurczowe 60-79mmHg;
  • Prawid┼éowe: ci┼Ťnienie skurczowe 120-129mmHg i/lub ci┼Ťnienie rozkurczowe 80-84mmHg;
  • Wysokie prawid┼éowe: ci┼Ťnienie skurczowe 130-139mmHg i/lub ci┼Ťnienie rozkurczowe 85-89mmHg.

Nadci┼Ťnienie t─Ötnicze zaczyna si─Ö z chwil─ů gdy ci┼Ťnienie skurczowe przekracza warto┼Ť─ç 140mmHg i/lub ci┼Ťnienie rozkurczowe przekracza warto┼Ť─ç 90mmHg.

Wyr├│┼╝niamy 3 stopnie nadci┼Ťnienia t─Ötniczego:

  • Ci┼Ťnienie skurczowe 140-159mmHg i/lub rozkurczowe 90-99mmHg,
  • Ci┼Ťnienie skurczowe 160-179mmHg i/lub rozkurczowe 100-109mmHg,
  • Ci┼Ťnienie skurczowe powy┼╝ej 180mmHg i/lub rozkurczowe powy┼╝ej 110mmHg.

Oddzielnym przypadkiem jest izolowane nadci┼Ťnienie t─Ötnicze skurczowe, kt├│re wyst─Öpuje dosy─ç rzadko i charakteryzuje si─Ö prawid┼éow─ů warto┼Ťci─ů ci┼Ťnienia rozkurczowego, tzn. ┼╝e jego warto┼Ť─ç jest mniejsza ni┼╝ 90mmHg. Natomiast ci┼Ťnienie skurczowe przekracza 140mmHg, wi─Öc jest ono wy┼╝sze od warto┼Ťci prawid┼éowych. Ten rodzaj nadci┼Ťnienia jest wyj─ůtkowo trudny w leczeniu, gdy┼╝ wi─Ökszo┼Ť─ç lek├│w obni┼╝a zar├│wno ci┼Ťnienie skurczowe, jak i rozkurczowe, a w tym wypadku chodzi tylko o obni┼╝enie warto┼Ťci ci┼Ťnienia skurczowego, pozostawiaj─ůc bez zmian ci┼Ťnienie rozkurczowe.

Leczenie nadci┼Ťnienia t─Ötniczego dzielimy na farmakologiczne i niefarmakologiczne. Przy niewielkich warto┼Ťciach nadci┼Ťnienia pocz─ůtkowo wdra┼╝a si─Ö leczenie niefarmakologiczne, polegaj─ůce na zmianie stylu ┼╝ycia:

1) Rzucenie palenia- ka┼╝dy wypalony papieros powoduje chwilowy wzrost ci┼Ťnienia t─Ötniczego, a tak┼╝e zwi─Öksza ryzyko wyst─ůpienia choroby niedokrwiennej serca. Opr├│cz tego palenie w istotny spos├│b mo┼╝e obni┼╝y─ç skuteczno┼Ť─ç dzia┼éania niekt├│rych lek├│w hipotensyjnych (obni┼╝aj─ůcych ci┼Ťnienie)

2) Obni┼╝enie masy cia┼éa - je┼╝eli wyst─Öpuje nadwaga lub oty┼éo┼Ť─ç. Istotne jest zw┼éaszcza pozbycie si─Ö oty┼éo┼Ťci typu brzusznego, natomiast zredukowanie masy cia┼éa o 10 kg przyczynia si─Ö zwykle do obni┼╝enia ci┼Ťnienia skurczowego o 5-20 mmHg.

3) Zmiana diety, polegaj─ůca na ograniczeniu spo┼╝ycia :

  • soli kuchennej; powinno si─Ö ograniczy─ç jej spo┼╝ycie do 5 g na dob─Ö.
  • alkoholu: u m─Ö┼╝czyzn do 500 ml piwa lub 200 ml wina lub 50 g w├│dki na dob─Ö; u kobiet podane wy┼╝ej warto┼Ťci nale┼╝y zmniejszy─ç o po┼éow─Ö
  • produkt├│w zawieraj─ůcych t┼éuszcze zwierz─Öce (zamiast nich nale┼╝y spo┼╝ywa─ç produkty zawieraj─ůce nienasycone kwasy t┼éuszczowe, np. ryby, oliwa z oliwek, produkty pochodzenia ro┼Ťlinnego);

4) Zwi─Ökszenie aktywno┼Ťci fizycznej - powinien to by─ç codzienny wysi┼éek o umiarkowanym nat─Ö┼╝eniu trwaj─ůcy 30-40 min. dziennie, np. chodzenie, p┼éywanie, jazda na rowerze (nale┼╝y natomiast unika─ç podnoszenia ci─Ö┼╝ar├│w).Je┼╝eli sama zmiana stylu ┼╝ycia nie wystarcza do obni┼╝enia ci┼Ťnienia t─Ötniczego wdra┼╝a si─Ö r├│wnie┼╝ leczenie farmakologiczne, o kt├│rym zawsze decyduje lekarz.


Nale┼╝y pami─Öta─ç, ┼╝e nadci┼Ťnienie nie boli i nie daje objaw├│w somatycznych, a jego wykrycie jako choroby jest cz─Östo przypadkowe, dlatego powinni┼Ťmy okresowo kontrolowa─ç ci┼Ťnienie t─Ötnicze, np. podczas wizyty u lekarza pierwszego kontaktu.

ostatnia zmiana: 15.02.2023 00:00:00

)