tech. farm. Marta 艁臋czewska

Kr贸tko o nadci艣nieniu t臋tniczym

Nadci艣nienie t臋tnicze

Nadci艣nienie t臋tnicze jest jedn膮 z podstawowych przyczyn rozwoju choroby wie艅cowej (obok palenia tytoniu oraz podwy偶szonego poziomu cholesterolu) i wysokiej 艣miertelno艣ci spowodowanej zawa艂ami mi臋艣nia sercowego, kt贸re cz臋sto s膮 bezpo艣rednim nast臋pstwem mia偶d偶ycy t臋tnic wie艅cowych.


Wyr贸偶niamy dwa rodzaje nadci艣nienia t臋tniczego: pierwotne i wt贸rne. Zdecydowana wi臋kszo艣膰 przypadk贸w ma charakter nadci艣nienia t臋tniczego pierwotnego, w kt贸rym bezpo艣rednia przyczyna nie jest do ko艅ca poznana, ale przypisuje si臋 j膮 wadom genetycznym, a mianowicie wyst臋powaniem gen贸w zwi臋kszaj膮cych wch艂anianie sodu w nerkach, co prowadzi do nadmiernego kumulowania si臋 tego pierwiastka w organizmie, a to z kolei sprzyja podwy偶szeniu warto艣ci ci艣nienia t臋tniczego.


Natomiast nadci艣nienie wt贸rne ma pod艂o偶e w dysfunkcji naszego organizmu wywo艂anej r贸偶nego rodzaju chorobami, takimi jak: choroby nerek, schorzenia neurologiczne, niekt贸re typy nowotwor贸w, choroby gruczo艂贸w wydzielniczych (np. nadczynno艣膰 tarczycy), przyjmowanie lek贸w lub te偶 ci膮偶a. W przeciwie艅stwie do nadci艣nienia t臋tniczego pierwotnego nadci艣nienie t臋tnicze wt贸rne mo偶na wyleczy膰 poprzez eliminacj臋 czynnika je powoduj膮cego.

Prawid艂owe warto艣ci ci艣nienia wyst臋puj膮 w trzech zakresach:

  • Optymalne: ci艣nienie skurczowe 100-119mmHg i ci艣nienie rozkurczowe 60-79mmHg;
  • Prawid艂owe: ci艣nienie skurczowe 120-129mmHg i/lub ci艣nienie rozkurczowe 80-84mmHg;
  • Wysokie prawid艂owe: ci艣nienie skurczowe 130-139mmHg i/lub ci艣nienie rozkurczowe 85-89mmHg.

Nadci艣nienie t臋tnicze zaczyna si臋 z chwil膮 gdy ci艣nienie skurczowe przekracza warto艣膰 140mmHg i/lub ci艣nienie rozkurczowe przekracza warto艣膰 90mmHg.

Wyr贸偶niamy 3 stopnie nadci艣nienia t臋tniczego:

  • Ci艣nienie skurczowe 140-159mmHg i/lub rozkurczowe 90-99mmHg,
  • Ci艣nienie skurczowe 160-179mmHg i/lub rozkurczowe 100-109mmHg,
  • Ci艣nienie skurczowe powy偶ej 180mmHg i/lub rozkurczowe powy偶ej 110mmHg.

Oddzielnym przypadkiem jest izolowane nadci艣nienie t臋tnicze skurczowe, kt贸re wyst臋puje dosy膰 rzadko i charakteryzuje si臋 prawid艂ow膮 warto艣ci膮 ci艣nienia rozkurczowego, tzn. 偶e jego warto艣膰 jest mniejsza ni偶 90mmHg. Natomiast ci艣nienie skurczowe przekracza 140mmHg, wi臋c jest ono wy偶sze od warto艣ci prawid艂owych. Ten rodzaj nadci艣nienia jest wyj膮tkowo trudny w leczeniu, gdy偶 wi臋kszo艣膰 lek贸w obni偶a zar贸wno ci艣nienie skurczowe, jak i rozkurczowe, a w tym wypadku chodzi tylko o obni偶enie warto艣ci ci艣nienia skurczowego, pozostawiaj膮c bez zmian ci艣nienie rozkurczowe.

Leczenie nadci艣nienia t臋tniczego dzielimy na farmakologiczne i niefarmakologiczne. Przy niewielkich warto艣ciach nadci艣nienia pocz膮tkowo wdra偶a si臋 leczenie niefarmakologiczne, polegaj膮ce na zmianie stylu 偶ycia:

1) Rzucenie palenia- ka偶dy wypalony papieros powoduje chwilowy wzrost ci艣nienia t臋tniczego, a tak偶e zwi臋ksza ryzyko wyst膮pienia choroby niedokrwiennej serca. Opr贸cz tego palenie w istotny spos贸b mo偶e obni偶y膰 skuteczno艣膰 dzia艂ania niekt贸rych lek贸w hipotensyjnych (obni偶aj膮cych ci艣nienie)

2) Obni偶enie masy cia艂a - je偶eli wyst臋puje nadwaga lub oty艂o艣膰. Istotne jest zw艂aszcza pozbycie si臋 oty艂o艣ci typu brzusznego, natomiast zredukowanie masy cia艂a o 10 kg przyczynia si臋 zwykle do obni偶enia ci艣nienia skurczowego o 5-20 mmHg.

3) Zmiana diety, polegaj膮ca na ograniczeniu spo偶ycia :

  • soli kuchennej; powinno si臋 ograniczy膰 jej spo偶ycie do 5 g na dob臋.
  • alkoholu: u m臋偶czyzn do 500 ml piwa lub 200 ml wina lub 50 g w贸dki na dob臋; u kobiet podane wy偶ej warto艣ci nale偶y zmniejszy膰 o po艂ow臋
  • produkt贸w zawieraj膮cych t艂uszcze zwierz臋ce (zamiast nich nale偶y spo偶ywa膰 produkty zawieraj膮ce nienasycone kwasy t艂uszczowe, np. ryby, oliwa z oliwek, produkty pochodzenia ro艣linnego);

4) Zwi臋kszenie aktywno艣ci fizycznej - powinien to by膰 codzienny wysi艂ek o umiarkowanym nat臋偶eniu trwaj膮cy 30-40 min. dziennie, np. chodzenie, p艂ywanie, jazda na rowerze (nale偶y natomiast unika膰 podnoszenia ci臋偶ar贸w).Je偶eli sama zmiana stylu 偶ycia nie wystarcza do obni偶enia ci艣nienia t臋tniczego wdra偶a si臋 r贸wnie偶 leczenie farmakologiczne, o kt贸rym zawsze decyduje lekarz.


Nale偶y pami臋ta膰, 偶e nadci艣nienie nie boli i nie daje objaw贸w somatycznych, a jego wykrycie jako choroby jest cz臋sto przypadkowe, dlatego powinni艣my okresowo kontrolowa膰 ci艣nienie t臋tnicze, np. podczas wizyty u lekarza pierwszego kontaktu.

ostatnia zmiana: 15.02.2023 00:00:00