mgr fizjoterapii Katarzyna 呕ak

Kwasy Omega-3

T艂uszcze (zwane r贸wnie偶 lipidami), kt贸re dostarczamy wraz z pokarmem, stanowi膮 bardzo zr贸偶nicowan膮 grup臋. Nale偶膮 do nich tr贸jglicerydy, fosfolipidy, kwasy t艂uszczowe oraz cholesterol. T艂uszcze mog膮 by膰 pochodzenia ro艣linnego b膮d藕 zwierz臋cego. Ka偶dy z nas spo偶ywa t艂uszcze pod r贸偶n膮 postaci膮 鈥 mas艂a, smalcu czy oleju ro艣linnego. Jednak ma艂o kto wie, 偶e kwasy t艂uszczowe s膮 dla nas istotnym 藕r贸d艂em energii oraz niezb臋dn膮 substancj膮 potrzebn膮 do budowy wszystkich kom贸rek ludzkiego organizmu.

Ciekawostka

Gdy t艂uszcze zbudowane s膮 z kwas贸w nasyconych, wtedy wyst臋puj膮 w stanie sta艂ym, natomiast, gdy wi臋kszy udzia艂 w ich sk艂adzie maj膮 kwasy nienasycone to w贸wczas przyjmuj膮 posta膰 p艂ynn膮 (olej).

T艂uszcze mo偶emy podzieli膰 na 3 grupy:

  • nasycone 鈥 gdy posiadaj膮 pojedyncze wi膮zania pomi臋dzy atomami w臋gla,
  • jednonienasycone 鈥 zawieraj膮ce jedno wi膮zanie podw贸jne,
  • wielonasycone 鈥 charakteryzuj膮ce si臋 przynajmniej dwoma wi膮zaniami podw贸jnymi;

Najbardziej zdrowe s膮 kwasy nienasycone i ich w naszej diecie powinno by膰 najwi臋cej.

Co to jest olej rybi?

Olej rybi to po prostu t艂uszcze uzyskiwane z ryb. Zawiera on znaczne ilo艣ci nienasyconych kwas贸w t艂uszczowych, kt贸re s膮 nam niezb臋dne do 偶ycia, a organizm cz艂owieka nie mo偶e ich sam wyprodukowa膰. Cho膰 niekt贸rzy nazywaj膮 olej rybi tranem to nie s膮 to te same substancje. Tran jest to ciek艂y t艂uszcz produkowany ze 艣wie偶ej w膮troby dorsza lub innych ryb rodziny dorszowatych. Jednak obie substancje zawieraj膮 du偶o kwas贸w t艂uszczowych nienasyconych. W艣r贸d kwas贸w nienasyconych wyr贸偶niamy kwasy omega 3, 6 oraz 9. S膮 to kwasy zawieraj膮ce podw贸jne wi膮zania pomi臋dzy atomami w臋gla. R贸偶ni膮 si臋 miedzy sob膮 lokalizacj膮 tych wi膮za艅. Kwas omega 3 pierwsze wi膮zanie podw贸jne ma przy trzecim atomie w臋gla, omega 6 przy sz贸stym, za艣 omega 9 przy dziewi膮tym.

Co to jest kwas t艂uszczowy omega 3?

S膮 to kwasy t艂uszczowe nienasycone, maj膮ce wi膮zania przy trzecim atomie w臋gla. Ilo艣膰 atom贸w w臋gla jest zale偶na od danego kwasu. Najcz臋艣ciej wyst臋puj膮ce s膮 kwasy: ALA (a-linelonowy) maj膮cy 18 atom贸w, EPA (eikozapentaenowy) posiadaj膮cy 20 atom贸w w臋gla oraz DHA (dokozaheksaenowy) z 22 atomami.

Rola kwas贸w omega 3.

Kwasy omega 3 maj膮 bardzo korzystne dzia艂anie na gospodark臋 lipidow膮 cz艂owieka. Spo偶ywanie odpowiednich ilo艣ci tych kwas贸w powoduje zmniejszenie st臋偶enia cholesterolu ca艂kowitego, tr贸jgliceryd贸w oraz cholesterolu frakcji LDL czyli wszystkich niekorzystnie dzia艂aj膮cych na nasz organizm t艂uszczy. Podnosi natomiast st臋偶enie 鈥瀌obrego cholesterolu鈥 czyli frakcji HDL. Takie dzia艂anie zmniejsza ryzyko wyst膮pienia choroby wie艅cowej, a tak偶e zapobiega odk艂adaniu si臋 cholesterolu w naczyniach krwiono艣nych, czyli po prostu mia偶d偶ycy, chroni膮c tym samym nasze serce. Kwasy omega 3 maj膮 wp艂yw na funkcj臋 uk艂adu immunologicznego. Bior膮 one udzia艂 w syntezie aktywnie biologicznie substancji maj膮cych charakter hormon贸w tkankowych. Pr贸cz tego dzia艂aj膮 immunomoduluj膮co poprzez hamowanie powstawania reakcji alergicznych. Nasilaj膮 r贸wnie偶 odpowied藕 obronn膮 organizmu na patogeny, poprawiaj膮c w ten spos贸b naturaln膮 odporno艣膰 (czyli zmniejszaj膮 ryzyko infekcji czy schorze艅 autoimmunologicznych).

Gdy jest ich za ma艂o鈥

Niedob贸r kwas贸w t艂uszczowych wp艂ywa ujemnie na nasze zdrowie, a niedob贸r kwas贸w omega 3 mo偶e powodowa膰 retinopati臋 wcze艣niak贸w b膮d藕 zaburzenia widzenia u dzieci. Zbyt ma艂e ilo艣ci kwas贸w mog膮 prowadzi膰 do pojawienia si臋 zespo艂u aktywno艣ci psychoruchowej (ADHD). Poza tym niedobory mog膮 powodowa膰:

  • depresje, nerwice, problemy z samopoczuciem,
  • choroby uk艂adu kr膮偶enia,
  • szybsze starzenie si臋,
  • nowotwory,
  • obni偶enie odporno艣ci,
  • nadwag臋,
  • wolne gojenie si臋 ran.

Gdzie mo偶na znale藕膰 kwasy omega 3?

G艂贸wnym 藕r贸d艂em tych kwas贸w s膮 ryby s艂onowodne, szczeg贸lnie gatunki zimnowodne np.: 艣led藕, makrela, 艂oso艣 oraz sardynki, a tak偶e olej rybi czy tran. Opr贸cz ryb, kwasy omega 3 znajduj膮 si臋 r贸wnie偶 w pokarmach pochodzenia ro艣linnego (wliczaj膮c t艂uszcze i oleje ro艣linne).

Stosowanie kwas贸w omega 3

Zgodnie z obecnymi zaleceniami WHO, w celu zapobiegania wyst膮pieniu chor贸b uk艂adu kr膮偶enia, nale偶y spo偶ywa膰 przynajmniej 1 porcj臋 ryb tygodniowo, najlepiej makreli, sardynek lub 艂ososia, zwi臋kszaj膮c w ten spos贸b poda偶 kwas贸w t艂uszczowych omega-3.

ostatnia zmiana: 15.02.2023 00:00:00