mgr farmacji Justyna Krawczyk

Ocena stanu zdrowia noworodka w skali Apgar.

Jeste艣 m艂od膮 mam膮 albo nied艂ugo ni膮 zostaniesz? Zastanawiasz si臋 mo偶e nad zasadno艣ci膮 oceny stanu nowonarodzonego dziecka wed艂ug warto艣ci skali Apgar? Jeste艣 ciekawa czym jest skala Agar? Czy rzeczywi艣cie jest ona istotna w ocenie zdrowia noworodka? O czym m贸wi膮 jej warto艣ci? A tak偶e, w jakim celu jest ona wyznaczana? Odpowiedzi znajdziesz w naszym artykule.

Czym jest i co okre艣la skala Apgar?

Jest to dziesi臋ciostopniowa skala, kt贸ra pozwala szybko oceni膰 stan zdrowia dziecka zaraz po porodzie. Oceny dokonuje si臋 w 1, 3, 5 i 10 minucie po narodzinach, na jej podstawie podejmowane s膮 decyzje terapeutyczne, a tak偶e, je偶eli zachodzi taka potrzeba, szybka interwencja i intensywna terapia noworodka. Im wy偶szy wynik otrzymuje male艅stwo, tym jego stan zdrowia i kondycja s膮 lepsze. Jak ju偶 wspomniano, skala Apgar s艂u偶y do szybkiej oceny stanu zdrowia dziecka zaraz po urodzeniu i badanie powtarzane jest czterokrotnie, aby sprawdzi膰 czy stan dziecka ulega poprawie, czy konieczne jest wykonanie dodatkowych bada艅. Ponad to punkty Agar s膮 podpowiedzi膮 dla lekarza pediatry prowadz膮cego dziecko w p贸藕niejszym czasie, w jakim stanie przysz艂o ono na 艣wiat i czy np. niekorzystny wynik badania ma wp艂yw na jego p贸藕niejsze problemy ze zdrowiem.


Za co te punkty?

Skala Apgar jest powszechnie stosowana w wielu krajach na ca艂ym 艣wiecie ze wzgl臋du na wysok膮 warto艣膰 kliniczn膮 oraz prostot臋 wykonania. Test u艂atwia lekarzom podj臋cie szybkiej decyzji dotycz膮cej dalszego post臋powania, gdyby pojawi艂y si臋 jakie艣 problemy. Nazwa pochodzi od nazwiska pediatry Virginii Apgar, kt贸ra opracowa艂a i wprowadzi艂a w 1953 roku prosty i szybki system oceny stanu noworodka. Ocena stanu zdrowia dokonywana jest na podstawie 5 parametr贸w:

  • A (Appearance 鈥 wygl膮d): kolor sk贸ry
  • P (Pulse 鈥 puls): ilo艣膰 uderze艅 serca na minut臋
  • G (Grimace 鈥 grymas): reakcja na bod藕ce
  • A (Activity 鈥 aktywno艣膰): napi臋cie mi臋艣ni
  • R (Respiration 鈥 oddychanie): regularno艣膰 oddechu.

Z ka偶dej kategorii (kolor sk贸ry, puls, reakcja na bod藕ce, napi臋cie mi臋艣ni, oddech) noworodek mo偶e dosta膰 od 0 do 2 punkt贸w, czyli 10 punkt贸w to wynik maksymalny. Niestety nawet maksymalne wyniki w skali Apgar nie gwarantuj膮, 偶e dziecko b臋dzie prawid艂owo si臋 rozwija艂o w przysz艂o艣ci. Wst臋pna ocena wg skali Apgar pozwala jednak rozstrzygn膮膰, kiedy male艅stwu jest potrzebna natychmiastowa pomoc.

W przypadku koloru sk贸ry, je偶eli cia艂o dziecka jest ca艂e r贸偶owe otrzymuje ono 2 punkty, je偶eli tu艂贸w jest r贸偶owy, a r膮czki i n贸偶ki sine - 1 punkt, natomiast, gdy ca艂e cia艂o dziecka jest sine - 0 punkt贸w. Rozpatruj膮c prac臋 serca noworodka, je偶eli puls jest jest wy偶szy ni偶 100 na minut臋, w贸wczas dziecko otrzymuje 2 punkty w skali Apgar, je偶eli jest ni偶szy ni偶 100 uderze艅 serca na minut臋 - 1 punkt, a gdy t臋tno jest niewyczuwalne - 0 punkt贸w. Aby dokona膰 oceny reagowania dziecka na bod藕ce, najcz臋艣ciej wprowadza si臋 cewnik do noska, je偶eli dziecko 偶ywo reaguje w贸wczas otrzymuje 2 punkty w skali Apgar, je偶eli pojawia si臋 tylko grymas twarzy - 1 punkt, a je偶eli nie ma 偶adnej reakcji - 0 punkt贸w.

Jak bada si臋 poszczeg贸lne parametry?

Oddech. Rozpocz臋cie samodzielnego oddychania to najtrudniejsze zadanie, z jakim musi si臋 upora膰 noworodek po przyj艣ciu na 艣wiat. Po porodzie dziecko 艂apie pierwszy oddech, a p臋cherzyki p艂ucne wype艂niaj膮 si臋 powietrzem, towarzyszy temu zazwyczaj g艂o艣ny krzyk. Pocz膮tkowo oddech jest 艂apczywy i nieregularny. By po chwili sta膰 si臋 ju偶 miarowym.

Praca serca. Wraz z odci臋ciem p臋powiny zamykaj膮 si臋 naczynia p臋powinowe oraz otw贸r pomi臋dzy praw膮 a lew膮 cz臋艣ci膮 serca, zaczyna dzia艂a膰 kr膮偶enie p艂ucne, a serduszko malucha powinno bi膰 miarowo ok. 140 razy na minut臋.


Kolor sk贸ry.
Parametr ten ocenia si臋 najszybciej i oczywi艣cie wzrokowo, zabarwienie sk贸ry dziecka zale偶y od st臋偶enia tlenu w jego krwi, im wi臋cej tym sk贸ra dziecka jest bardziej r贸偶owa i zdrowo wygl膮daj膮ca.


Napi臋cie mi臋艣ni. Za prawid艂owe napi臋cie mi臋艣ni i ich ruchy odpowiada prawid艂owo rozwini臋ty centralny uk艂ad nerwowy. Je偶eli dziecko po porodzie uk艂ada si臋 tak, jak w macicy 鈥 ma zgi臋te r膮czki i n贸偶ki we wszystkich stawach, a mi臋艣nie jego ko艅czyn s膮 napi臋te i stawiaj膮 op贸r przy pr贸bie ich wyprostowania to znak, 偶e centralny uk艂ad nerwowy dzia艂a prawid艂owo.


Reakcja na bod藕ce. Przez obserwacj臋 reakcji dziecka na bod藕ce sprawdza si臋 dojrza艂o艣膰 uk艂adu nerwowego. Wprowadza si臋 cewnik do noska dziecka, je偶eli kicha, kaszle, okazuje niezadowolenie - oznacza to, 偶e odruch obronny jest prawid艂owy.


Jak interpretowa膰 wyniki?

Wyr贸偶nia si臋 nast臋puj膮ce stany zdrowia noworodka:

  • 9-10 punkt贸w 鈥 stan dziecka jest bardzo dobry, nie wymaga dodatkowych bada艅 ani obserwacji lekarskiej
  • 7-8 punkt贸w 鈥 stan dobry, dziecko mo偶e by膰 zm臋czone d艂ugim porodem, b膮d藕 wolniej przystosowywa膰 si臋 do zmiany 艣rodowiska 偶ycia, by膰 mo偶e powinno znale藕膰 si臋 pod obserwacj膮 lekarsk膮
  • 4-6 punkt贸w 鈥 stan 艣redni, pojawia si臋 konieczno艣膰 opieki lekarskiej, podania lek贸w, a tak偶e wykonania dodatkowych bada艅 lub umieszczenie noworodka w inkubatorze
  • 0-3 punkt贸w 鈥 stan krytyczny, konieczne s膮 natychmiastowe dzia艂ania ratuj膮ce 偶ycie.

Badanie jest powtarzane, gdy偶 poszczeg贸lne parametry zwykle ulegaj膮 poprawie po up艂ywie kilku minut od przyj艣cia dziecka na 艣wiat. S艂abszy wynik pierwszego badania nie przes膮dza o p贸藕niejszym stanie zdrowia dziecka, dlatego te偶 poddawane jest ono ocenie kilkukrotnie. Za najbardziej miarodajny uwa偶a si臋 wynik z pi膮tej minuty. Wynik badania w skali Apgar wpisywany jest do ksi膮偶eczki zdrowia dziecka razem z innymi informacjami na temat noworodka, takimi jak waga urodzeniowa czy d艂ugo艣膰 cia艂a.
Je偶eli dziecko nie otrzyma艂o 10 punkt贸w w skali Apgar, nie nale偶y wpada膰 w panik臋 ani martwi膰 si臋 zanadto, gdy偶 nie b臋dzie to rzutowa艂o na jego p贸藕niejszy rozw贸j. Jedynie niskie warto艣ci, czyli 3 i poni偶ej (noworodek siny, wiotki, nieoddychaj膮cy, ze zwolnion膮 akcj膮 serca), kt贸re utrzymuj膮 si臋 powy偶ej 10 minut mog膮 rokowa膰 藕le zar贸wno je偶eli chodzi o jego prze偶ycie, jak i wyst臋powanie w przysz艂o艣ci trwa艂ych objaw贸w uszkodzenia m贸zgu. Jednak 偶aden lekarz czy piel臋gniarka nie b臋dzie czeka膰 pi臋ciu minut, je偶eli dziecko po porodzie nie zacz臋艂o samodzielnie oddycha膰, w贸wczas reakcja przywr贸cenia oddechu jest natychmiastowa.

Istotne jest, aby zachowa膰 odpowiedni dystans do punktacji w skali Apgar, gdy偶 zosta艂a ona przygotowana specjalnie dla lekarzy w celu szybkiej i skutecznej interwencji w pierwszych minutach 偶ycia dziecka.

W wi臋kszo艣ci przypadk贸w, nawet mimo niezbyt zadowalaj膮cego wyniku, noworodki wychodz膮 w bardzo dobrym stanie zdrowia ze szpitala. Badanie w skali Apgar nie ocenia odleg艂ego stanu zdrowia dziecka, jego rozwoju fizycznego czy psychicznego, jest jedynie informacj膮 dla lekarza w przypadku konieczno艣ci ratowania 偶ycia dziecka.
Podkre艣li膰 nale偶y, 偶e ocena dokonywana podczas testu jest subiektywna oraz niewiele dzieci uzyskuje 10 punkt贸w. Zazwyczaj jest to 8 lub 9 punkt贸w 鈥 艣wiadcz膮cych o dobrym stanie noworodka. Por贸d jest trudnym i ci臋偶kim prze偶yciem, zar贸wno dla mamy, jak i male艅stwa, dlatego mog膮 pojawi膰 si臋 u malca sine r膮czki lub n贸偶ki albo maluszek nie b臋dzie chcia艂 od razu krzycze膰 w niebog艂osy (czego od niego oczekujemy). To automatycznie spowoduje obni偶enie punktacji. Takie dzieci uzyskuj膮 od 4 do 7 punkt贸w, a sam wynik mo偶e by膰 spowodowany m臋cz膮cym i d艂ugim przebiegiem porodu, a nie bardzo z艂ym stanem zdrowia malucha, kt贸ry wymaga艂by intensywnej pomocy.

ostatnia zmiana: 15.02.2023 00:00:00