mgr farmacji Aneta Maniak

Ostre zapalenie ucha 艣rodkowego u dzieci

Ostre zapalenie ucha 艣rodkowego jest jedn膮 z najcz臋stszych chor贸b wieku dzieci臋cego. W Polsce choroba ta nale偶y do najcz臋艣ciej rozpoznawanych przez laryngolog贸w, jak r贸wnie偶 pediatr贸w i lekarzy rodzinnych. Najwi臋ksza zachorowalno艣膰 wyst臋puje mi臋dzy 6 a 18 miesi膮cem 偶ycia. Cz臋stotliwo艣膰 zachorowa艅 zale偶y m. in. od pory roku i nasila si臋 w okresie jesienno-zimowym. W oko艂o 90% przypadk贸w ostre zapalenie poprzedzone jest infekcj膮 g贸rnych dr贸g oddechowych i wywo艂ywane jest zazwyczaj przez bakterie.

W patogenezie zapalenia ucha odgrywa rol臋 wiele czynnik贸w, z kt贸rych najwa偶niejszym jest dysfunkcja tr膮bki s艂uchowej. U ma艂ych dzieci tr膮bka s艂uchowa (przestrze艅, kt贸ra 艂膮czy ucho z nosem i gard艂em) jest kr贸tsza, po艂o偶ona bardziej poziomo, a jej uj艣cie gard艂owe nie domyka si臋. Dlatego ka偶da infekcja gard艂a czy nosa mo偶e r贸wnie偶 rozprzestrzeni膰 si臋 do ucha.

Dodatkowymi czynnikami ryzyka s膮:

  • przebycie zapalenia ucha 艣rodkowego w pierwszym roku 偶ycia,
  • nawracaj膮ce zaka偶enia g贸rnych dr贸g oddechowych,
  • sztuczne karmienie w okresie niemowl臋cym, zw艂aszcza w pozycji le偶膮cej,
  • przerost migda艂k贸w,
  • przebywanie w skupiskach dzieci臋cych (偶艂obek, przedszkole),
  • bierne palenie tytoniu
  • alergia
  • p艂e膰 m臋ska i inne.

Objawy zapalenia ucha 艣rodkowego

Objawy kliniczne zapalenia ucha zale偶膮 od wieku dziecka. Im dziecko jest m艂odsze, tym objawy bardziej og贸lne i mniej charakterystyczne.

U niemowl膮t i dzieci do 2 r.偶. dominuj膮 objawy og贸lne, takie jak: gor膮czka, niepok贸j, p艂acz, szczeg贸lnie w momencie karmienia, zaburzenia snu, czasem wymioty. W oko艂o 10% przypadk贸w zapalenie mo偶e przebiega膰 bezobjawowo i dopiero samoistny wyciek z ucha naprowadza na w艂a艣ciwe rozpoznanie.

U starszych dzieci objawy s膮 bardziej jednoznaczne: maluch skar偶y si臋 na b贸l ucha, niedos艂uch, wyst臋puje gor膮czka, ewentualnie samoistny wysi臋k ropnej wydzieliny z przewodu s艂uchowego.

Dla rodzic贸w chorego dziecka rozpoznanie wizualne ostrego zapalenia ucha 艣rodkowego jest niemo偶liwe. Tylko laryngolog za pomoc膮 badania otoskopowego jest w stanie zauwa偶y膰 charakterystyczn膮 zmian臋 b艂ony b臋benkowej, z szaroper艂owej na przekrwion膮 wskutek zapalenia. W miar臋 trwania zapalenia w jamie b臋benkowej zbiera si臋 p艂yn zapalny. B艂ona b臋benkowa ulega w贸wczas uwypukleniu je艣li w por臋 nie zostanie podj臋te leczenie mo偶e p臋kn膮膰 samoistnie.

B贸l w okolicy ucha mog膮 wywo艂ywa膰 wielorakie przyczyny. Mo偶e to by膰 zapalenie gard艂a, angina, 艣winka, b贸l z臋ba, zapalenie w臋z艂贸w ch艂onnych, cia艂o obce w uchu, itp.. Dlatego w膮tpliwo艣ci lekarza pediatry w rozpoznaniu choroby powinien weryfikowa膰 laryngolog.

Leczenie

Kiedy zauwa偶ymy u dziecka objawy 艣wiadcz膮ce o zapaleniu ucha absolutnie nie podejmujemy leczenia na w艂asn膮 r臋k臋. Tylko lekarz jest w stanie ustali膰 przyczyn臋 b贸lu ucha dziecka i rodzaj zapalenia. Podstaw臋 leczenia stanowi膮 antybiotyki z grupy penicylin czy aminoglikozyd贸w. Kuracja powinna trwa膰 co najmniej 10-14 dni, gdy偶 ucho 艣rodkowe jest s艂abo ukrwione i antybiotyk dociera do niego z trudem. Dodatkowo lekarz mo偶e zleci膰 podanie kropli do nosa, kt贸re obkurczaj膮 b艂on臋 艣luzow膮 nosa i nosogard艂a, a tym samym udro偶niaj膮 uj艣cie tr膮bki s艂uchowej. Czasami r贸wnie偶 zapisuje krople do ucha o dzia艂aniu przeciwzapalnym. Nigdy jednak nie nale偶y podawa膰 dzieciom kropli do ucha na w艂asn膮 r臋k臋.

Zapaleniu ucha 艣rodkowego towarzyszy b贸l i gor膮czka. Z tego powodu uzasadnione jest zastosowanie lek贸w przeciwb贸lowych i przeciwgor膮czkowych, takich jak ibuprofen czy paracetamol. Jako leczenie wspomagaj膮ce mo偶na zastosowa膰 olejek kamforowy. Wcieramy 1-2 krople olejku z ty艂u ma艂偶owiny usznej 3 razy dziennie.

W przypadku wydzieliny w jamie b臋benkowej konieczne mo偶e by膰 przeprowadzenie paracentezy przez lekarza laryngologa. Jest to zabieg polegaj膮cy na naci臋ciu b艂ony b臋benkowej, co przynosi natychmiastow膮 ulg臋 choremu.

Po zako艅czeniu leczenia bardzo wa偶na jest wizyta kontrolna.

Powik艂ania

W艣r贸d najcz臋stszych powik艂a艅 obecnie obserwuje si臋 : niedos艂uch z powodu zalegania p艂ynu w jamie b臋benkowej, zapalenie wyrostka sutkowego, zapalenie b艂臋dnika, utrata s艂uchu, rzadko dochodzi do powik艂a艅 wewn膮trzczaszkowych oraz zapalenia opon m贸zgowych. Obecnie jednak przy podawaniu w艂a艣ciwych lek贸w powik艂ania te s膮 bardzo rzadkie.

Profilaktyka

Prawid艂owo prowadzona profilaktyka ma na celu u艣wiadamianie rodzic贸w co do czynnik贸w, kt贸re maj膮 wp艂yw na cz臋sto艣膰 wyst臋powania zapale艅 u dzieci. S膮 to: brak karmienia piersi膮, bierne palenie, ucz臋szczanie do 偶艂obka przed 2 rokiem 偶ycia, zanieczyszczenia 艣rodowiska. Pewne nadzieje w prewencji zapalenia wi膮偶e si臋 ze szczepieniami ochronnymi. Podaje si臋 preparaty w formie do nosowej, doustnej oraz w postaci zastrzyk贸w domi臋艣niowych. Profilaktyka mo偶e polega膰 tak偶e na prowadzeniu szczepie艅 ochronnych przeciwko grypie w okresie jesiennym. Wykazano, 偶e w okresie epidemii grypy, u dzieci szczepionych, o 1/3 spada liczba zachorowa艅 na zapalenie ucha.

Tak naprawd臋 jednak, zapobiegnie zapaleniom ucha jest naprawd臋 trudne. Na pewno nale偶y chroni膰 uszy dziecka przed wiatrem - wystarczy czapeczka z klapkami na uszy. A ponad to nale偶y starannie leczy膰 wszelkie infekcje w obr臋bie gard艂a i nosa.

ostatnia zmiana: 15.02.2023 00:00:00