mgr zdrowia publicznego Marta Łuczyńska

Witamina C bez tajemnic

O istnieniu witaminy C najcz─Ö┼Ťciej przypominamy sobie w czasie przezi─Öbienia. Wtedy te┼╝ z ch─Öci─ů si─Ögamy po herbaty z cytryn─ů czy te┼╝ suplementy diety zawieraj─ůce t─Ö popularn─ů substancj─Ö. Jednak rola witaminy C w naszych organizmach jest o wiele szersza, a jej niedobory mog─ů prowadzi─ç do wielu, cz─Östo niebezpiecznych sytuacji.
Witamina C, zwana r├│wnie┼╝ kwasem askorbinowym lub askorbowym, jest pochodn─ů glukozy. Witamina ta rozpuszcza si─Ö w wodzie, w rezultacie jest usuwana z organizmu wraz z moczem. Zachowanie jej odpowiedniego poziomu wymaga wi─Öc ci─ůg┼éego uzupe┼éniania jej zapas├│w, tym bardziej, ┼╝e witamina C uczestniczy w wielu wa┼╝nych procesach naszego organizmu m.in.: produkcji kolagenu i bia┼éek tworz─ůcych ko┼Ťci, chrz─ůstki i wi─Özad┼éa, metabolizmie t┼éuszcz├│w i cholesterolu. Jest r├│wnie┼╝ silnym przeciwutleniaczem bior─ůcym udzia┼é w reakcjach odtruwania i odporno┼Ťci.

Zasadniczymi korzy┼Ťciami wynikaj─ůcymi ze spo┼╝ywania produkt├│w bogatych w witamin─Ö C s─ů:

  • przyspieszenie gojenia ran, oparze┼ä i krwawi─ůcych dzi─ůse┼é
  • uczestnictwo w regeneracji witaminy E
  • hamowanie powstawania w ┼╝o┼é─ůdku rakotw├│rczych nitrozamin
  • posiadanie w┼éa┼Ťciwo┼Ťci bakteriostatycznych i bakteriob├│jczych wobec niekt├│rych drobnoustroj├│w chorobotw├│rczych
  • aktywizacja systemu immunologicznego i zapobieganie przezi─Öbieniom
  • zwi─Ökszenie wch┼éaniania ┼╝elaza nieorganicznego
  • regulowanie poziomu cholesterolu
  • uczestnictwo w produkcji hormon├│w zwalczaj─ůcych stres.


Naturalnym ┼║r├│d┼éem witaminy C s─ů zielone i li┼Ťciaste warzywa, pomidory, kalafiory, ziemniaki, papryka jak r├│wnie┼╝ owoce cytrusowe i jagody. Szereguj─ůc wybrane warzywa i owoce wed┼éug ┼Ťrednich zawarto┼Ťci witaminy C na 100g produktu, zobaczymy ┼╝e jej najwi─Öksza ilo┼Ť─ç znajduje si─Ö w suszonych owocach dzikiej r├│┼╝y (1700 mg), kiwi (200 mg), czarnej porzeczce (180 mg), papryce czerwonej (144 mg), brukselce (80 mg) i truskawkach (65 mg). Paradoksalnie najmniej witaminy C zawieraj─ů w sobie mandarynki (30 mg) i pomidory (23 mg). Warto pami─Öta─ç o tym, ┼╝e poziom witaminy mo┼╝e zmniejszy─ç si─Ö podczas przyrz─ůdzania potraw. Do 75% witaminy C tracimy podczas gotowania i duszenia ┼╝ywno┼Ťci, tak┼╝e procesy technologiczne takie jak pasteryzacja, sterylizacja, czy suszenie mog─ů doprowadzi─ç do zniszczenia witaminy C (jak r├│wnie┼╝ innych witamin).

Dzienne zapotrzebowanie na witamin─Ö C jest ┼Ťci┼Ťle zwi─ůzane z p┼éci─ů i wiekiem. Na li┼Ťcie najpopularniejszych skutk├│w niedoboru znajduj─ů si─Ö nast─Öpuj─ůce objawy:

  • b├│le mi─Ö┼Ťniowe, zm─Öczenie, apatia i brak apetytu
  • obrz─Öki ko┼äczyn
  • zapalenia b┼éon ┼Ťluzowych i blado┼Ť─ç sk├│ry
  • zmniejszenie odporno┼Ťci na infekcje i trudno┼Ťci w leczeniu zaka┼╝e┼ä
  • zwi─Ökszona ┼éamliwo┼Ť─ç ko┼Ťci oraz wolniejsze gojenie si─Ö ran.

Ciekawostka

Nadmiar kwasu askorbinowego nie jest toksyczny dla naszego organizmu, a jego nadwy┼╝ki wydalane s─ů wraz z moczem. Jednak┼╝e stosowanie zbyt wysokich dawek mo┼╝e wywo┼éa─ç zaburzenia uk┼éadu pokarmowego (dolegliwo┼Ťci ┼╝o┼é─ůdkowe, nudno┼Ťci, wymioty, biegunk─Ö), wysypk─Ö sk├│rn─ů, a u os├│b maj─ůcych problemy z nerkami mo┼╝e przyspiesza─ç tworzenie si─Ö kamieni nerkowych.

Suplementy witaminy C pod r├│┼╝nymi postaciami: tabletek do po┼ékni─Öcia, ssania, musuj─ůcych czy kropli (szczeg├│lnie dla dzieci) s─ů jednymi z najpowszechniej stosowanych na rynku. Naturalny kompleks witaminy C, kt├│ry otrzymywany jest g┼é├│wnie z owoc├│w g┼éogu, dzikiej r├│┼╝y sk┼éada si─Ö z kwasu askorbinowego oraz z substancji enzymatycznych: bioflawonoidy, hesperydyna i rutyna, kt├│re u┼éatwiaj─ů wch┼éanianie kwasu askorbinowego. Naturalna witamina C wraz z jej kompleksem jest wi─Öc form─ů korzystniejsz─ů w suplementacji ni┼╝ czysty kwas askorbinowy. Oczywi┼Ťcie w┼Ťr├│d preparat├│w z witamin─ů C znajdziemy te┼╝ takie, kt├│re producenci wzbogacili o substancje enzymatyczne np. bioflawonoidy, kt├│re zadecyduj─ů o lepszym przyswajaniu tej witaminy. Poniewa┼╝ witamina C wydalana jest z moczem w ci─ůgu dw├│ch do trzech godzin po spo┼╝yciu, w aptece spotkamy si─Ö r├│wnie┼╝ z suplementami o przed┼éu┼╝onym dzia┼éaniu. Oznacza to, ┼╝e witamina C uwalniana jest z tabletki stopniowo w ci─ůgu 16-18 godzin dzi─Öki czemu jest stale obecna we krwi na optymalnym poziomie.

C ÔÇô fakty:

  • Palacze i kobiety stosuj─ůce ┼Ťrodki antykoncepcyjne maj─ů wy┼╝sze zapotrzebowanie na witamin─Ö C.
  • Sur├│wki z pomidor├│w lub z kapusty d┼éugo zachowuj─ů witamin─Ö C, natomiast dodatek ┼Ťwie┼╝ych og├│rk├│w (kt├│re zawieraj─ů du┼╝o czynnej askorbinazy) przyspiesza w sur├│wce z pomidor├│w rozk┼éad witaminy C.
  • Dzi─Öki swoim w┼éa┼Ťciwo┼Ťciom przeciwutleniaj─ůcym witamina C znacznie zmniejsza ryzyko wyst─Öpowania przewlek┼éych chor├│b, takich jak: rak, choroby serca czy za─çma.
  • Lepsze wch┼éanianie witaminy C zapewnia: witamina A, witamina B2, witamina B6, witamina E, bioflawonoidy, wap┼ä, magnez i cynk

Zapami─Ötaj!

Za gorsze wch┼éanianie witaminy C odpowiedzialne jest: d┼éugie przechowywanie, ┼Ťwiat┼éo, wysoka temperatura, ┼Ťrodowisko zasadowe, powietrze, tlenek w─Ögla (czad), nikotyna, stres, aspiryna, sulfonamidy, diuretyki, antykoagulanty, ┼Ťrodki przeciwdepresyjne, siarczan ┼╝elaza i sodu, adrenalina, estrogen i kortyzon.

ostatnia zmiana: 15.02.2023 00:00:00

)