mgr farmacji Aneta Maniak

Zapalenie zatok przynosowych

Cz─Östa choroba - zapalenie zatok przynosowych

Zapalenie zatok przynosowych oraz zaka┼╝enia nosa nale┼╝─ů do jednych z najcz─Östszych chor├│b, z jakimi spotykaj─ů si─Ö lekarze pierwszego kontaktu oraz laryngolodzy. Zapada na ni─ů wiele os├│b, lecz cz─Östo nie zdaj─ů sobie sprawy z choroby, gdy┼╝ myl─ů jej objawy z objawami zwyk┼éego przezi─Öbienia lub innej infekcji, a chory zg┼éasza si─Ö do lekarza, gdy dochodzi do silnego b├│lu lub innych niepokoj─ůcych objaw├│w.

Budowa i funkcje zatok

Zatoki przynosowe (zwane r├│wnie┼╝ obocznymi nosa) s─ů to przestrzenie wype┼énione powietrzem, znajduj─ůce si─Ö wewn─ůtrz ko┼Ťci czaszki, po┼é─ůczone z jam─ů nosa za pomoc─ů w─ůskich otwor├│w zwanych uj┼Ťciami. Zatoki wy┼Ťcie┼éa b┼éona ┼Ťluzowa pokryta rz─Öskami i gruczo┼éami ┼Ťluzowymi, kt├│re produkuj─ů wydzielin─Ö, odpowiedzialn─ů za utrzymanie wilgotno┼Ťci w przewodach nosowych oraz za oczyszczanie i ochron─Ö przed zanieczyszczeniami biologicznymi i fizykochemicznymi. W wyniku wahad┼éowego ruchu rz─Ösek nast─Öpuje wydalanie wydzieliny z zatok poprzez w─ůskie uj┼Ťcia znajduj─ůce si─Ö w jamach nosa, na zewn─ůtrz.
Drug─ů z funkcji zatok jest zmiana w┼éa┼Ťciwo┼Ťci powietrza, kt├│re przep┼éywa przez g├│rne drogi oddechowe ÔÇô jego ogrzanie i nawil┼╝anie.

Przyczyny i objawy choroby

Przyczyn─ů zapalenia zatok jest najcz─Ö┼Ťciej infekcja wirusowa wywo┼éana g┼é├│wnie przez rinowirusy. Ka┼╝da infekcja wirusowa wywo┼éuje stan zapalny i obrz─Ök b┼éony ┼Ťluzowej nosa i zatok przynosowych. Powoduje to upo┼Ťledzenie dro┼╝no┼Ťci po┼é─ůczenia zatok z jam─ů nosow─ů oraz zaburzenie transportu ┼Ťluzowo-rz─Öskowego. W skutek tego zbieraj─ůca si─Ö wydzielina zalega w zatokach, co stwarza idealne warunki do namna┼╝ania si─Ö bakterii. Poza tym namna┼╝aniu si─Ö drobnoustroj├│w sprzyja tak┼╝e temperatura i wilgotno┼Ť─ç powietrza w jamach zatok. Rozw├│j bakterii wywo┼éuje z kolei stan zapalny, gor─ůczk─Ö oraz uszkodzenie ┼Ťluz├│wki zatok.

Zapalenie zatok objawia si─Ö zazwyczaj cz─Ö┼Ťciow─ů lub ca┼ékowit─ů niedro┼╝no┼Ťci─ů nosa, wodnist─ů lub ropn─ů wydzielin─ů z nosa, sp┼éywaniem tej wydzieliny po tylnej ┼Ťcianie gard┼éa, upo┼Ťledzeniem w─Öchu. Chorobie mog─ů towarzyszy─ç: drapanie i b├│l w gardle, b├│l zatok, g┼éowy i twarzy, gor─ůczka, kaszel, os┼éabienie, obrz─Ök powiek. W zapaleniu zatok czo┼éowych przy pochylaniu g┼éowy nasila si─Ö uczucie b├│lu.

Rodzaje zapalenia zatok:

Przyjmuj─ůc, jako kryterium czas trwania i skuteczno┼Ť─ç leczenia w praktyce medycznej wyr├│┼╝niamy trzy typy choroby:

  • ostre zapalenie zatok - infekcja zaczyna si─Ö nagle i trwa do 3 tygodni, przy prawid┼éowym skutecznym leczeniu nie pozostawia nast─Öpstw.
  • ostre zapalenie nawracaj─ůce - trwa od 3 tygodni do 3 miesi─Öcy.
  • przewlek┼ée zapalenie zatok - trwa d┼éu┼╝ej ni┼╝ 3 miesi─ůce.

Pocz─ůtek ostrego zapalenia jest zwykle nag┼éy, poprzedzony infekcj─ů b┼éony ┼Ťluzowej nosa. Towarzyszy mu cz─Östo gor─ůczka, z┼ée samopoczucie, uczucie rozbicia. Do objaw├│w miejscowych zaliczymy zatkany nos, katar, sp┼éywanie wydzieliny do gard┼éa, b├│l g┼éowy, b├│l w okolicy chorej zatoki. B├│le nasilaj─ů si─Ö przy pochylaniu g┼éowy do przodu oraz przy wi─Ökszym wysi┼éku fizycznym.

Przewlek┼ée zapalenie zatok jest nast─Öpstwem nieleczonego lub niew┼éa┼Ťciwie leczonego ostrego zapalenia. Objawy choroby s─ů podobne do objaw├│w w ostrym zapaleniu zatok, jednak o mniejszym stopniu nasilenia.

Leczenie objaw├│w zapalenia zatok

Najwa┼╝niejsz─ů rol─Ö w leczeniu ostrego zapalenia zatok z powik┼éaniem bakteryjnym maj─ů antybiotyki. Najcz─Ö┼Ťciej stosuje si─Ö amoksycylin─Ö, amoksycylin─Ö z kwasem klawulanowym, cefuroksym i inne. Antybiotykoterapi─Ö stosuj─Ö pod ┼Ťcis┼é─ů kontrol─ů lekarza przez 10-14 dni, w celu zapobiegni─Öcia ewentualnym powik┼éaniom i eliminacji zaka┼╝enia bakteryjnego.


Opr├│cz antybiotyk├│w stosuje si─Ö tak┼╝e leczenie objawowe, kt├│rego celem jest zwalczenie stanu zapalnego zatok i up┼éynnienie zalegaj─ůcej wydzieliny oraz zwalczenie objaw├│w b├│lowych (g┼éowy, zatok). W leczeniu uzupe┼éniaj─ůcym stosujemy leki obkurczaj─ůce b┼éon─Ö ┼Ťluzow─ů nosa i uj┼Ť─ç zatok. Leki te mog─ů by─ç podawane miejscowo na b┼éon─Ö ┼Ťluzow─ů w postaci kropli lub aerozoli (xylometazolina, oxymetazolina) lub doustnie np. pseudoefedryna w tabletkach. W stosowaniu tych lek├│w wa┼╝ne jest, aby obj─Ö┼éy one mo┼╝liwie du┼╝─ů powierzchni─Ö b┼éony ┼Ťluzowej i dzia┼éa┼éy g┼é├│wnie na szczelin─Ö kana┼éu uj┼Ťciowo-przewodowego, ┼é─ůcz─ůcego nos z zatokami, dlatego najkorzystniejsz─ů postaci─ů leku jest aerozol. Preparaty te mo┼╝na stosowa─ç ok. 5-7 dni, nie d┼éu┼╝ej. Do dzia┼éa┼ä niepo┼╝─ůdanych tych lek├│w nale┼╝─ů: wysuszenie b┼éony ┼Ťluzowej, podra┼╝nienie, odczyn alergiczny i inne.


Z innych lek├│w objawowych mo┼╝na wymieni─ç leki mukolityczne, up┼éynniaj─ůce wydzielin─Ö w obr─Öbie jam nosa i zatok, przez co wydzielina ta staje si─Ö ┼éatwiejsza do usuni─Öcia. Wa┼╝n─ů grup─Ö lek├│w, zw┼éaszcza w leczeniu przewlek┼éego zapalenia zatok, stanowi─ů kortykosteroidy stosowane donosowo jak i doustnie. Ponadto mo┼╝na stosowa─ç domowe zabiegi, np. inhalacje zio┼éowe, ciep┼ée kompresy, p┼éukanie nosa sol─ů fizjologiczn─ů lub wod─ů morsk─ů.

Gdy prawid┼éowo prowadzone leczenie farmakologiczne przewlek┼éego zapalenia zatok nie przynosi rezultat├│w w├│wczas stosuje si─Ö leczenie chirurgiczne. Operacja polega na udro┼╝nieniu naturalnych uj┼Ť─ç zatok i nosa. Podstaw─ů decyzji o zabiegu chirurgicznym i oceny stanu zatok powinna by─ç tomografia komputerowa.

Powikłania zapalenia zatok

Powik┼éania zapalenia zatok zd─ů┼╝aj─ů si─Ö bardzo rzadko, jednak by do nich nie dopu┼Ťci─ç nale┼╝y ┼Ťci┼Ťle stosowa─ç zalecenia lekarza. Jednym z najcz─Östszych powik┼éa┼ä s─ů zmiany oczodo┼éowe. Dlatego zawsze, gdy w przebiegu zapalenia zatok pojawia si─Ö obrz─Ök powiek, wytrzeszcz ga┼éek ocznych czy pogorszenie widzenia ÔÇô nale┼╝y niezw┼éocznie zg┼éosi─ç si─Ö do laryngologa, w przeciwnym bowiem razie mo┼╝e grozi─ç to trwa┼éym upo┼Ťledzeniem ostro┼Ťci widzenia lub ┼Ťlepot─ů. Znacznie rzadziej, g┼é├│wnie u m┼éodych m─Ö┼╝czyzn, ze wzgl─Ödu na budow─Ö ko┼Ťci, zdarzaj─ů si─Ö powik┼éania wewn─ůtrzczaszkowe, takie jak zapalenie opon m├│zgowo-rdzeniowych czy ropie┼ä p┼éat├│w czo┼éowych m├│zgu.

Profilaktyka

Najlepszym sposobem profilaktyki jest minimalizacja czynnik├│w ryzyka. Istotn─ů rol─Ö odgrywa wspomaganie odporno┼Ťci organizmu i prawid┼éowo zbilansowana dieta. Poza tym powinni┼Ťmy zadba─ç o utrzymanie pe┼énej dro┼╝no┼Ťci nosa, przyjmowa─ç odpowiedni─ů ilo┼Ť─ç p┼éyn├│w. Mo┼╝na znacznie zmniejszy─ç ryzyko zachorowania tak┼╝e poprzez unikanie kontaktu z osobami, kt├│rych wyst─Öpuj─ů objawy infekcji g├│rnych dr├│g oddechowych. W zapobieganiu przed zapaleniem zatok istotn─ů rol─Ö odgrywa r├│wnie┼╝ utrzymanie prawid┼éowej wilgotno┼Ťci powietrza, zw┼éaszcza sezonie grzewczym oraz ograniczenie kontaktu z zanieczyszczeniami powietrza (py┼éy, dym tytoniowy). Stosuj─ůc si─Ö do tych zalece┼ä, na pewno mo┼╝emy zmniejszy─ç prawdopodobie┼ästwo zachorowania.

ostatnia zmiana: 15.02.2023 00:00:00

)