mgr farmacji Justyna Krawczyk

Zmarszczki, czyli dlaczego sk贸ra si臋 starzeje?

Sk贸ra jest jednym z organ贸w organizmu cz艂owieka, kt贸ry tak jak pozosta艂e narz膮dy starzeje si臋 i 鈥瀦u偶ywa鈥. Jest to proces naturalny, na kt贸ry nie mamy wp艂ywu, lata mijaj膮, zmienia si臋 wygl膮d i kondycja naszej sk贸ry, a jej zdolno艣膰 do regeneracji s艂abnie. Ka偶da z nas obawia si臋 starzenia, jest to proces nieuchronny, kt贸remu nie jeste艣my w stanie zapobiec, ale mo偶emy spr贸bowa膰 spowolni膰 go poprzez zastosowanie odpowiednich zabieg贸w piel臋gnacyjnych, a tak偶e unikanie czynnik贸w, kt贸re znacznie przyspieszaj膮 starzenie sk贸ry.
Czym w艂a艣ciwie s膮 zmarszczki?
Zmarszczki s膮 swego rodzaju za艂amaniami struktury sk贸ry oraz jej podsk贸rnych wzmocnie艅, takich jak w艂贸kna kolagenowe i elastynowe, tworz膮 one swego rodzaju szkielet utrzymuj膮cy sk贸r臋, dzi臋ki nim jest ona napi臋ta i j臋drna. W艂贸kna kolagenowe w miejscu wyst臋powania zmarszczek rozchodz膮 si臋 i przestaj膮 pe艂ni膰 swoj膮 funkcj臋 podtrzymuj膮c膮 struktur臋 sk贸ry, elastyna tak偶e ulega degradacji.
Zmarszczki powstaj膮 na skutek up艂ywu czasu i starzenia si臋 organizmu, a tak偶e jako efekt dzia艂ania wielu czynnik贸w wewn臋trznych i zewn臋trznych zale偶nych od naszego trybu 偶ycia.
Jak dzielimy zmarszczki?
Bior膮c pod uwag臋 przyczyn臋 powstawania zmarszczek dzielimy je na:

  • Mimiczne 鈥 tzw. zmarszczki dynamiczne, pojawiaj膮 si臋 najwcze艣niej na skutek ruch贸w mi臋艣ni mimicznych twarzy, kt贸re kurcz膮 si臋 wtedy, gdy 艣miejemy si臋, marszczymy brwi, jednym s艂owem wyra偶amy emocje. W wyniku powstawania tych samych ruch贸w mi臋艣ni twarzy, sk贸ra traci w艂a艣ciwo艣ci rozkurczania w naturalny spos贸b, a linie mimiczne ulegaj膮 utrwaleniu. Najbardziej na ten typ zmarszczek nara偶one s膮 okolice oczu, czo艂o i obszar mi臋dzy brwiami. 鈥濻tarzenie鈥 mimiczne nie niszczy jednak w艂贸kien oraz kom贸rek nask贸rka. W艂贸kna elastynowe i kolagenowe tak偶e pozostaj膮 niezmienione ich struktura zmienia si臋 w贸wczas, gdy zaczyna dzia艂a膰 starzenie biologiczne, a tak偶e fotostarzenie sk贸ry.
  • Grawitacyjne 鈥 spowodowane s膮 naturalnym procesem starzenia si臋 sk贸ry, zwi膮zane s膮 z dzia艂aniem przyci膮gania ziemskiego. Powstaj膮 w okolicy powiek, szyi i policzk贸w. Dochodzi do degradacji elastyny i kolagenu, zaczyna tak偶e ubywa膰 kwasu hialuronowego i powoli zanika aktywno艣膰 gruczo艂贸w 艂ojowych i potowych.
  • Strukturalne 鈥 zwi膮zane s膮 z trybem 偶ycia, czynnikami genetycznymi oraz wp艂ywem szkodliwego dzia艂ania promieni s艂onecznych.

W zale偶no艣ci od g艂臋boko艣ci zmarszczek wyr贸偶niamy: powierzchowne i g艂臋bokie. Te pierwsze nie przekraczaj膮 0,05 mm g艂臋boko艣ci i wyst臋puj膮 z regu艂y w okolicach oczu, np. 鈥瀔urze 艂apki鈥. G艂臋bokie zmarszczki s膮 g艂臋bsze, wyst臋puj膮 w postaci poziomych lub pionowych bruzd na policzkach, czole, szyi i w dolnej cz臋艣ci twarzy.
Proces powstawania zmarszczek.
Nasza sk贸ra zaczyna starze膰 si臋 ju偶 ok. 25 roku 偶ycia. Jako pierwsze pojawiaj膮 si臋 zmarszczki mimiczne. Z czasem zauwa偶alne zaczynaj膮 by膰 zmarszczki wok贸艂 policzk贸w, powiek i szyi. Dzieje si臋 tak, dlatego, i偶 wraz z up艂ywem lat os艂abieniu ulegaj膮 w艂贸kna kolagenu i elastyny, kt贸re stanowi膮 rusztowanie dla sk贸ry odpowiadaj膮c za jej napi臋cie. Ponadto w organizmie zmniejsza si臋 ilo艣膰 substancji, kt贸re pobudzaj膮 naturaln膮 produkcj臋 kolagenu, takich jak: witamina A, E, C a tak偶e mied藕. Prowadzi to do zmniejszenia elastyczno艣ci sk贸ry, jej wiotczenia i powstawania zmarszczek. W p贸藕niejszym okresie 偶ycia zmniejsza si臋 tak偶e aktywno艣膰 gruczo艂贸w 艂ojowych i potowych w sk贸rze, dochodzi do utraty odpowiedniego poziomu lipid贸w w sk贸rze i jej obni偶onej wilgotno艣ci, powoduje to sucho艣膰 sk贸ry, a to z kolei sprzyja powstawaniu zmarszczek. Nale偶y z reszt膮 zaznaczy膰, 偶e sk贸ra sucha i wra偶liwa o wiele szybciej starzeje si臋 ni偶 sk贸ra t艂usta czy mieszana, dlatego piel臋gnacja jest podstaw膮 utrzymania odpowiedniej kondycji sk贸ry. Do powstawania zmarszczek przyczyniaj膮 si臋 tak偶e czynniki zewn臋trze, takie jak promieniowanie UV, zanieczyszczenia, dym tytoniowy. Z up艂ywem lat nask贸rek staje si臋 cie艅szy i szorstki, bardziej podatny na ich dzia艂anie.
Melanina (barwnik w sk贸rze) zaczyna by膰 wydzielana w spos贸b niejednolity, w rezultacie pojawiaj膮 si臋 plamy pigmentacyjne w miejscach odkrytych: na d艂oniach, twarzy. R贸wnie偶 kr膮偶enie krwi w naczyniach sk贸rnych zmniejsza si臋, sk贸ra jest przez to gorzej od偶ywiona, a 艣ciany naczy艅 krwiono艣nych staj膮 si臋 mniej wytrzyma艂e i p臋kaj膮, przez co pojawiaj膮 si臋 paj膮czki. Zdolno艣膰 sk贸ry do regeneracji jest zmniejszona, przez co jest te偶 bardziej podatna na urazy i podra偶nienia.
Zmiany, jakie zachodz膮 w kolejnych latach 偶ycia:

  • 30 lat 鈥 opadanie powiek g贸rnych, 鈥瀔urze 艂apki鈥 w k膮cikach oczu
  • 40 lat 鈥 bruzdy od skrzyde艂ek nosa do ust, zmarszczki mi臋dzy brwiami i na czole
  • 50 lat 鈥 opadanie ko艅c贸wki nosa, zmarszczki szyjne, opadanie bocznych cz臋艣ci policzk贸w
  • 60 鈥 80 lat 鈥 zanik tkanki podsk贸rnej, wiotko艣膰 sk贸ry.


Jakie czynniki powoduj膮 starzenie sk贸ry i powstawanie zmarszczek?
Bardzo istotn膮 rol臋 odgrywaj膮 czynniki genetyczne, ale tak偶e czynniki zewn臋trzne, takie jak:

  • zanieczyszczenie 艣rodowiska
  • promieniowanie UV (nadmierne opalanie, solarium)
  • promieniowanie jonizuj膮ce (np. komputery)
  • dym tytoniowy i palnie papieros贸w
  • wolne rodniki
  • brak aktywno艣ci fizycznej
  • stres
  • a tak偶e niew艂a艣ciwa piel臋gnacja.

Do czynnik贸w wewn臋trznych mo偶emy zaliczy膰 zaburzenia gospodarki hormonalnej, nieprawid艂owe od偶ywianie i zwi膮zane z tym niedobory witaminowe. Dlatego nie wiek determinuje wygl膮d i kondycj臋 naszej sk贸ry, ale g艂贸wnie umiej臋tno艣膰 prawid艂owego dbania o ni膮.

Wolne rodniki s膮 aktywnymi cz膮steczkami tlenu, kt贸re powstaj膮 w organizmie, powietrzu i 偶ywno艣ci. Cz艂owiekowi potrzebne s膮 do walki z wirusami i bakteriami, jednak, gdy jest ich zbyt du偶o prowadz膮 do uszkodzenia r贸wnie偶 zdrowych kom贸rek, a to z kolei przyspiesza starzenie si臋 sk贸ry.

Wolne rodniki niszcz膮 lipidy kom贸rkowe, naruszaj膮c w ten spos贸b struktur臋 nask贸rka, w kt贸rym, owe lipidy, pe艂ni膮 rol臋 bariery zabezpieczaj膮cej przed wnikaniem szkodliwych czynnik贸w z zewn膮trz. Atakowane s膮 tak偶e bia艂ka w b艂onie kom贸rkowej, przez co kom贸rka przestaje prawid艂owo funkcjonowa膰. Destrukcji ulegaj膮 enzymy kom贸rkowe, a gdy one przestaj膮 pracowa膰 prawid艂owo, uszkodzeniu ulegaj膮 kolagen i elastyna. Konsekwencj膮 destrukcyjnego dzia艂ania wolnych rodnik贸w jest wcze艣niejsze starzenie si臋 sk贸ry, ni偶 wynika艂oby to z czynnik贸w genetycznych.
Do wzrostu liczby wolnych rodnik贸w w naszym organizmie przyczynia si臋 stres, zanieczyszczenie 艣rodowiska, opalanie si臋, a tak偶e nieodpowiednia dieta. Z pomoc膮 w walce z wolnymi rodnikami przychodz膮 przeciwutleniacze. One tak偶e produkowane s膮 przez nasz organizm jednak w niewystarczaj膮cych ilo艣ciach, dlatego trzeba si臋 wspom贸c dostarczaj膮c je wraz z pokarmem. Najwa偶niejsze przeciwutleniacze to:

  • beta-karoten (prowitamina A) 鈥 jego niedob贸r powoduje wysuszenie sk贸ry, wypadanie w艂os贸w i 艂amliwo艣膰 paznokci
  • witamina A 鈥 zapewnia ci膮g艂膮 regeneracj臋 sk贸ry
  • witamina C 鈥 bierze udzia艂 w produkcji kolagenu, przez co wp艂ywa na elastyczno艣膰 i j臋drno艣膰 sk贸ry; warto zwr贸ci膰 uwag臋 na selen, kt贸ry wzmacnia dzia艂anie witaminy C
  • witamina E, kt贸ra jest jednym z najsilniejszych antyutleniaczy i Twoim sprzymierze艅cem w walce z nimi.

Stres tak偶e przyspiesza starzenie si臋 organizmu, nie tylko sk贸ry. Pod jego wp艂ywem wydzielany jest kortyzon, przyczyniaj膮cy si臋 do degradacji kolagenu. Substancja te wzmaga r贸wnie偶 dzia艂anie wolnych rodnik贸w, prowadz膮c do uszkadzania kom贸rek. Dlatego, aby sk贸ra zachowa艂a zdrowy i 艣wie偶y wygl膮d warto zapewni膰 sobie czas na relaks i chwil臋 odpoczynku. W walce ze stresem mo偶e pom贸c sport i wszelkiego rodzaju aktywno艣膰 fizyczna, aromatyczne k膮piele czy te偶 joga.
Bezlitosnym zab贸jc膮 m艂odo艣ci naszej sk贸ry jest promieniowanie s艂oneczne (UV). Sk贸ra, kt贸ra cz臋sto wystawiana jest na dzia艂anie promieni UV, g艂贸wnie w solariach, grubieje, staje si臋 za偶贸艂cona i sucha. Dlatego, nale偶y u偶ywa膰 krem贸w z filtrem, kt贸re b臋d膮 chroni膰 kom贸rki przed degradacj膮 i spowalnia膰 proces starzenia. Szczeg贸ln膮 uwag臋 powinny zwr贸ci膰 na to osoby o jasnej karnacji. Zmiany zachodz膮ce w sk贸rze w wyniku starzenia spowodowanego promieniami UV to:

  • sucho艣膰
  • szorstko艣膰
  • g艂臋bokie zmarszczki
  • przerost gruczo艂贸w 艂ojowych
  • zask贸rniki ods艂oneczne
  • zmiany barwnikowe: odbarwienia, przebarwienia, rogowacenie s艂oneczne, plamy soczewicowate
  • teleangiektazje 鈥 rozszerzenie naczy艅 krwiono艣nych.

Zgubne dla sk贸ry (i zdrowia tak偶e) jest palenie papieros贸w. Palacze wygl膮daj膮 starzej ni偶 osoby niepal膮ce w tym samym wieku. Toksyny zawarte w dymie tytoniowym niekorzystnie wp艂ywaj膮 na mikrokr膮偶nie i stymuluj膮 dzia艂anie czynnik贸w zapalnych. Nikotyna powoduje zbijanie w艂贸kien kolagenowych i elastylowych w bez艂adn膮 mas臋, w wyniku czego nie spe艂niaj膮 one funkcji podtrzymuj膮cej struktury sk贸ry. U kobiet, kt贸re pal膮, nikotyna powoduje rozpad estrogen贸w, a to z kolei skutkuje wiotczeniem sk贸ry, podobnie jak w okresie menopauzy. Dym tytoniowy jest najwi臋kszym 藕r贸d艂em wolnych rodnik贸w, kt贸re niszcz膮 kom贸rki sk贸ry, prowadz膮c do przyspieszonego starzenia. Pod wp艂ywem nikotyny sk贸ra staje si臋 sucha, odwodniona, a jej zdolno艣ci do regeneracji zostaj膮 upo艣ledzone.

Pod wp艂ywem dzia艂ania substancji zawartych w dymie tytoniowym cera staje si臋 szara, gorzej dotleniona, a od ci膮g艂ego zaci膮gania si臋 dymem papierosowym powstaj膮 tzw. zmarszczki palacza rozchodz膮ce si臋 promieni艣cie wok贸艂 ust. Z regu艂y u os贸b pal膮cych na艂ogowo zmarszczki wyst臋puj膮 bardziej licznie, s膮 g艂臋bsze i wyra藕niej zaznaczone.

Dym sprzyja powstawaniu 鈥瀔urzych 艂apek鈥 i zmarszczek na szyi. Warto zatem rozwa偶y膰 rzucenie palenia, je偶eli nie dla zdrowia, to, chocia偶 dla poprawy wygl膮du i kondycji sk贸ry.
Kolejn膮 wa偶n膮 przyczyn膮 powstawania zmarszczek jest odwodnienie, gdy偶 o napr臋偶eniu sk贸ry decyduje stopie艅 jej nawil偶enia. Sk贸ra sucha i odwodniona szybciej si臋 starzeje, a zmarszczki staj膮 si臋 na niej bardziej widoczne. Nie nale偶y, wi臋c bagatelizowa膰 dok艂adnego nawil偶ania, poprzez picie przynajmniej 2 litr贸w wody dziennie i stosowanie krem贸w, kt贸re nie tylko nawil偶膮, ale i spowolni膮 proces utraty wody przez sk贸r臋.
Z czynnik贸w wewn臋trznych istotn膮 rol臋 w procesach starzenia si臋 sk贸ry przypisuje si臋 hormonom, szczeg贸lnie u kobiet w okresie menopauzy. Zanika w贸wczas praca jajnik贸w, a co za tym idzie produkcja estrogen贸w, 偶e艅skich hormon贸w maj膮cych wp艂yw na procesy biologiczne m.in. w sk贸rze, a tak偶e na jej sk艂ad. Estrogeny w sk贸rze wp艂ywaj膮 g艂贸wnie na fibroblasty, przyspieszaj膮c produkcj臋 kolagenu. W momencie, gdy poziom estrogen贸w spada zmniejsza si臋 tak偶e produkcja kolagenu. Dochodzi do zmniejszenia g臋sto艣ci sk贸ry, staje si臋 ona ma艂o elastyczna, cienka i wiotka. Pojawiaj膮 si臋 na niej zmarszczki, pocz膮tkowo p艂ytkie, a w miar臋 up艂ywu czasu coraz g艂臋bsze. Dochodzi do zmiany owalu twarzy, a sk贸ra staje si臋 sucha i 艂uszcz膮ca.
Jak zapobiega膰 powstawaniu zmarszczek?
Je偶eli chcemy, aby nasza sk贸ra d艂ugo cieszy艂a si臋 m艂odym i zdrowym wygl膮dem powinny艣my zadba膰 o ni膮 zawczasu. Wiek metrykalny nie musi pokrywa膰 si臋 z kondycj膮 naszej sk贸ry. Bardzo istotna jest w艂a艣ciwa piel臋gnacja odpowiednimi kosmetykami, a tak偶e wyzbycie si臋 przez nas zgubnych nawyk贸w, takich jak: marszczenie czo艂a czy brwi, podpieranie r臋k膮 brody, intensywne opalanie, a tak偶e rozwa偶y膰 rzucenie palenia.

Nale偶y codzienne u偶ywa膰 kosmetyk贸w z filtrami przeciws艂onecznymi nawet zim膮, dok艂adnie zmywa膰 makija偶, a tak偶e zadba膰 o diet臋 bogat膮 w witaminy, przeciwutleniacze i zadba膰 o aktywno艣膰 fizyczn膮. Warto r贸wnie偶 zwr贸ci膰 uwag臋 na prawid艂ow膮 mas臋 cia艂a i odpowiednio nawadnia膰 organizm pij膮c przynajmniej 2 litry wody dziennie.

Dobrze jest wykonywa膰 raz w tygodniu peeling twarzy i cia艂a, pobudzaj膮c w ten spos贸b sk贸r臋 do odbudowy. Grunt to systematyczna piel臋gnacja! Nale偶y wybiera膰 kremy z substancjami czynnymi, kt贸re zregeneruj膮 i od偶ywi膮 sk贸r臋, a tak偶e b臋d膮 dzia艂a膰 ochronnie. Dzi臋ki temu b臋dzie ona odpowiednio nawil偶ona, spr臋偶ysta i w dobrej kondycji.
Co zrobi膰, gdy zmarszczki ju偶 si臋 pojawi膮?
W贸wczas warto uda膰 si臋 do kosmetyczki lub do apteki i adekwatnie do wieku i stanu sk贸ry dobra膰 odpowiedni krem przeciwzmarszczkowy. Rynek oferuje bardzo szeroki asortyment krem贸w dzia艂aj膮cych uj臋drniajaco i liftinguj膮co, dlatego te偶 wyb贸r mo偶e by膰 utrudniony, bardzo wa偶ne jest to, aby wiedzie膰 czego potrzebuje nasza sk贸ra. Ponadto w gabinetach kosmetycznych dost臋pny jest szereg zabieg贸w, kt贸re maj膮 na celu sp艂ycenie zmarszczek, bez konieczno艣ci poddawania si臋 operacjom plastycznym.

ostatnia zmiana: 15.02.2023 00:00:00