mgr farmacji Justyna Krawczyk

Zmarszczki, czyli dlaczego sk├│ra si─Ö starzeje?

Sk├│ra jest jednym z organ├│w organizmu cz┼éowieka, kt├│ry tak jak pozosta┼ée narz─ůdy starzeje si─Ö i ÔÇ×zu┼╝ywaÔÇŁ. Jest to proces naturalny, na kt├│ry nie mamy wp┼éywu, lata mijaj─ů, zmienia si─Ö wygl─ůd i kondycja naszej sk├│ry, a jej zdolno┼Ť─ç do regeneracji s┼éabnie. Ka┼╝da z nas obawia si─Ö starzenia, jest to proces nieuchronny, kt├│remu nie jeste┼Ťmy w stanie zapobiec, ale mo┼╝emy spr├│bowa─ç spowolni─ç go poprzez zastosowanie odpowiednich zabieg├│w piel─Ögnacyjnych, a tak┼╝e unikanie czynnik├│w, kt├│re znacznie przyspieszaj─ů starzenie sk├│ry.
Czym w┼éa┼Ťciwie s─ů zmarszczki?
Zmarszczki s─ů swego rodzaju za┼éamaniami struktury sk├│ry oraz jej podsk├│rnych wzmocnie┼ä, takich jak w┼é├│kna kolagenowe i elastynowe, tworz─ů one swego rodzaju szkielet utrzymuj─ůcy sk├│r─Ö, dzi─Öki nim jest ona napi─Öta i j─Ödrna. W┼é├│kna kolagenowe w miejscu wyst─Öpowania zmarszczek rozchodz─ů si─Ö i przestaj─ů pe┼éni─ç swoj─ů funkcj─Ö podtrzymuj─ůc─ů struktur─Ö sk├│ry, elastyna tak┼╝e ulega degradacji.
Zmarszczki powstaj─ů na skutek up┼éywu czasu i starzenia si─Ö organizmu, a tak┼╝e jako efekt dzia┼éania wielu czynnik├│w wewn─Ötrznych i zewn─Ötrznych zale┼╝nych od naszego trybu ┼╝ycia.
Jak dzielimy zmarszczki?
Bior─ůc pod uwag─Ö przyczyn─Ö powstawania zmarszczek dzielimy je na:

  • Mimiczne ÔÇô tzw. zmarszczki dynamiczne, pojawiaj─ů si─Ö najwcze┼Ťniej na skutek ruch├│w mi─Ö┼Ťni mimicznych twarzy, kt├│re kurcz─ů si─Ö wtedy, gdy ┼Ťmiejemy si─Ö, marszczymy brwi, jednym s┼éowem wyra┼╝amy emocje. W wyniku powstawania tych samych ruch├│w mi─Ö┼Ťni twarzy, sk├│ra traci w┼éa┼Ťciwo┼Ťci rozkurczania w naturalny spos├│b, a linie mimiczne ulegaj─ů utrwaleniu. Najbardziej na ten typ zmarszczek nara┼╝one s─ů okolice oczu, czo┼éo i obszar mi─Ödzy brwiami. ÔÇ×StarzenieÔÇŁ mimiczne nie niszczy jednak w┼é├│kien oraz kom├│rek nask├│rka. W┼é├│kna elastynowe i kolagenowe tak┼╝e pozostaj─ů niezmienione ich struktura zmienia si─Ö w├│wczas, gdy zaczyna dzia┼éa─ç starzenie biologiczne, a tak┼╝e fotostarzenie sk├│ry.
  • Grawitacyjne ÔÇô spowodowane s─ů naturalnym procesem starzenia si─Ö sk├│ry, zwi─ůzane s─ů z dzia┼éaniem przyci─ůgania ziemskiego. Powstaj─ů w okolicy powiek, szyi i policzk├│w. Dochodzi do degradacji elastyny i kolagenu, zaczyna tak┼╝e ubywa─ç kwasu hialuronowego i powoli zanika aktywno┼Ť─ç gruczo┼é├│w ┼éojowych i potowych.
  • Strukturalne ÔÇô zwi─ůzane s─ů z trybem ┼╝ycia, czynnikami genetycznymi oraz wp┼éywem szkodliwego dzia┼éania promieni s┼éonecznych.

W zale┼╝no┼Ťci od g┼é─Öboko┼Ťci zmarszczek wyr├│┼╝niamy: powierzchowne i g┼é─Öbokie. Te pierwsze nie przekraczaj─ů 0,05 mm g┼é─Öboko┼Ťci i wyst─Öpuj─ů z regu┼éy w okolicach oczu, np. ÔÇ×kurze ┼éapkiÔÇŁ. G┼é─Öbokie zmarszczki s─ů g┼é─Öbsze, wyst─Öpuj─ů w postaci poziomych lub pionowych bruzd na policzkach, czole, szyi i w dolnej cz─Ö┼Ťci twarzy.
Proces powstawania zmarszczek.
Nasza sk├│ra zaczyna starze─ç si─Ö ju┼╝ ok. 25 roku ┼╝ycia. Jako pierwsze pojawiaj─ů si─Ö zmarszczki mimiczne. Z czasem zauwa┼╝alne zaczynaj─ů by─ç zmarszczki wok├│┼é policzk├│w, powiek i szyi. Dzieje si─Ö tak, dlatego, i┼╝ wraz z up┼éywem lat os┼éabieniu ulegaj─ů w┼é├│kna kolagenu i elastyny, kt├│re stanowi─ů rusztowanie dla sk├│ry odpowiadaj─ůc za jej napi─Öcie. Ponadto w organizmie zmniejsza si─Ö ilo┼Ť─ç substancji, kt├│re pobudzaj─ů naturaln─ů produkcj─Ö kolagenu, takich jak: witamina A, E, C a tak┼╝e mied┼║. Prowadzi to do zmniejszenia elastyczno┼Ťci sk├│ry, jej wiotczenia i powstawania zmarszczek. W p├│┼║niejszym okresie ┼╝ycia zmniejsza si─Ö tak┼╝e aktywno┼Ť─ç gruczo┼é├│w ┼éojowych i potowych w sk├│rze, dochodzi do utraty odpowiedniego poziomu lipid├│w w sk├│rze i jej obni┼╝onej wilgotno┼Ťci, powoduje to sucho┼Ť─ç sk├│ry, a to z kolei sprzyja powstawaniu zmarszczek. Nale┼╝y z reszt─ů zaznaczy─ç, ┼╝e sk├│ra sucha i wra┼╝liwa o wiele szybciej starzeje si─Ö ni┼╝ sk├│ra t┼éusta czy mieszana, dlatego piel─Ögnacja jest podstaw─ů utrzymania odpowiedniej kondycji sk├│ry. Do powstawania zmarszczek przyczyniaj─ů si─Ö tak┼╝e czynniki zewn─Ötrze, takie jak promieniowanie UV, zanieczyszczenia, dym tytoniowy. Z up┼éywem lat nask├│rek staje si─Ö cie┼äszy i szorstki, bardziej podatny na ich dzia┼éanie.
Melanina (barwnik w sk├│rze) zaczyna by─ç wydzielana w spos├│b niejednolity, w rezultacie pojawiaj─ů si─Ö plamy pigmentacyjne w miejscach odkrytych: na d┼éoniach, twarzy. R├│wnie┼╝ kr─ů┼╝enie krwi w naczyniach sk├│rnych zmniejsza si─Ö, sk├│ra jest przez to gorzej od┼╝ywiona, a ┼Ťciany naczy┼ä krwiono┼Ťnych staj─ů si─Ö mniej wytrzyma┼ée i p─Ökaj─ů, przez co pojawiaj─ů si─Ö paj─ůczki. Zdolno┼Ť─ç sk├│ry do regeneracji jest zmniejszona, przez co jest te┼╝ bardziej podatna na urazy i podra┼╝nienia.
Zmiany, jakie zachodz─ů w kolejnych latach ┼╝ycia:

  • 30 lat ÔÇô opadanie powiek g├│rnych, ÔÇ×kurze ┼éapkiÔÇŁ w k─ůcikach oczu
  • 40 lat ÔÇô bruzdy od skrzyde┼éek nosa do ust, zmarszczki mi─Ödzy brwiami i na czole
  • 50 lat ÔÇô opadanie ko┼äc├│wki nosa, zmarszczki szyjne, opadanie bocznych cz─Ö┼Ťci policzk├│w
  • 60 ÔÇô 80 lat ÔÇô zanik tkanki podsk├│rnej, wiotko┼Ť─ç sk├│ry.


Jakie czynniki powoduj─ů starzenie sk├│ry i powstawanie zmarszczek?
Bardzo istotn─ů rol─Ö odgrywaj─ů czynniki genetyczne, ale tak┼╝e czynniki zewn─Ötrzne, takie jak:

  • zanieczyszczenie ┼Ťrodowiska
  • promieniowanie UV (nadmierne opalanie, solarium)
  • promieniowanie jonizuj─ůce (np. komputery)
  • dym tytoniowy i palnie papieros├│w
  • wolne rodniki
  • brak aktywno┼Ťci fizycznej
  • stres
  • a tak┼╝e niew┼éa┼Ťciwa piel─Ögnacja.

Do czynnik├│w wewn─Ötrznych mo┼╝emy zaliczy─ç zaburzenia gospodarki hormonalnej, nieprawid┼éowe od┼╝ywianie i zwi─ůzane z tym niedobory witaminowe. Dlatego nie wiek determinuje wygl─ůd i kondycj─Ö naszej sk├│ry, ale g┼é├│wnie umiej─Ötno┼Ť─ç prawid┼éowego dbania o ni─ů.

Wolne rodniki s─ů aktywnymi cz─ůsteczkami tlenu, kt├│re powstaj─ů w organizmie, powietrzu i ┼╝ywno┼Ťci. Cz┼éowiekowi potrzebne s─ů do walki z wirusami i bakteriami, jednak, gdy jest ich zbyt du┼╝o prowadz─ů do uszkodzenia r├│wnie┼╝ zdrowych kom├│rek, a to z kolei przyspiesza starzenie si─Ö sk├│ry.

Wolne rodniki niszcz─ů lipidy kom├│rkowe, naruszaj─ůc w ten spos├│b struktur─Ö nask├│rka, w kt├│rym, owe lipidy, pe┼éni─ů rol─Ö bariery zabezpieczaj─ůcej przed wnikaniem szkodliwych czynnik├│w z zewn─ůtrz. Atakowane s─ů tak┼╝e bia┼éka w b┼éonie kom├│rkowej, przez co kom├│rka przestaje prawid┼éowo funkcjonowa─ç. Destrukcji ulegaj─ů enzymy kom├│rkowe, a gdy one przestaj─ů pracowa─ç prawid┼éowo, uszkodzeniu ulegaj─ů kolagen i elastyna. Konsekwencj─ů destrukcyjnego dzia┼éania wolnych rodnik├│w jest wcze┼Ťniejsze starzenie si─Ö sk├│ry, ni┼╝ wynika┼éoby to z czynnik├│w genetycznych.
Do wzrostu liczby wolnych rodnik├│w w naszym organizmie przyczynia si─Ö stres, zanieczyszczenie ┼Ťrodowiska, opalanie si─Ö, a tak┼╝e nieodpowiednia dieta. Z pomoc─ů w walce z wolnymi rodnikami przychodz─ů przeciwutleniacze. One tak┼╝e produkowane s─ů przez nasz organizm jednak w niewystarczaj─ůcych ilo┼Ťciach, dlatego trzeba si─Ö wspom├│c dostarczaj─ůc je wraz z pokarmem. Najwa┼╝niejsze przeciwutleniacze to:

  • beta-karoten (prowitamina A) ÔÇô jego niedob├│r powoduje wysuszenie sk├│ry, wypadanie w┼éos├│w i ┼éamliwo┼Ť─ç paznokci
  • witamina A ÔÇô zapewnia ci─ůg┼é─ů regeneracj─Ö sk├│ry
  • witamina C ÔÇô bierze udzia┼é w produkcji kolagenu, przez co wp┼éywa na elastyczno┼Ť─ç i j─Ödrno┼Ť─ç sk├│ry; warto zwr├│ci─ç uwag─Ö na selen, kt├│ry wzmacnia dzia┼éanie witaminy C
  • witamina E, kt├│ra jest jednym z najsilniejszych antyutleniaczy i Twoim sprzymierze┼äcem w walce z nimi.

Stres tak┼╝e przyspiesza starzenie si─Ö organizmu, nie tylko sk├│ry. Pod jego wp┼éywem wydzielany jest kortyzon, przyczyniaj─ůcy si─Ö do degradacji kolagenu. Substancja te wzmaga r├│wnie┼╝ dzia┼éanie wolnych rodnik├│w, prowadz─ůc do uszkadzania kom├│rek. Dlatego, aby sk├│ra zachowa┼éa zdrowy i ┼Ťwie┼╝y wygl─ůd warto zapewni─ç sobie czas na relaks i chwil─Ö odpoczynku. W walce ze stresem mo┼╝e pom├│c sport i wszelkiego rodzaju aktywno┼Ť─ç fizyczna, aromatyczne k─ůpiele czy te┼╝ joga.
Bezlitosnym zab├│jc─ů m┼éodo┼Ťci naszej sk├│ry jest promieniowanie s┼éoneczne (UV). Sk├│ra, kt├│ra cz─Östo wystawiana jest na dzia┼éanie promieni UV, g┼é├│wnie w solariach, grubieje, staje si─Ö za┼╝├│┼écona i sucha. Dlatego, nale┼╝y u┼╝ywa─ç krem├│w z filtrem, kt├│re b─Öd─ů chroni─ç kom├│rki przed degradacj─ů i spowalnia─ç proces starzenia. Szczeg├│ln─ů uwag─Ö powinny zwr├│ci─ç na to osoby o jasnej karnacji. Zmiany zachodz─ůce w sk├│rze w wyniku starzenia spowodowanego promieniami UV to:

  • sucho┼Ť─ç
  • szorstko┼Ť─ç
  • g┼é─Öbokie zmarszczki
  • przerost gruczo┼é├│w ┼éojowych
  • zask├│rniki ods┼éoneczne
  • zmiany barwnikowe: odbarwienia, przebarwienia, rogowacenie s┼éoneczne, plamy soczewicowate
  • teleangiektazje ÔÇô rozszerzenie naczy┼ä krwiono┼Ťnych.

Zgubne dla sk├│ry (i zdrowia tak┼╝e) jest palenie papieros├│w. Palacze wygl─ůdaj─ů starzej ni┼╝ osoby niepal─ůce w tym samym wieku. Toksyny zawarte w dymie tytoniowym niekorzystnie wp┼éywaj─ů na mikrokr─ů┼╝nie i stymuluj─ů dzia┼éanie czynnik├│w zapalnych. Nikotyna powoduje zbijanie w┼é├│kien kolagenowych i elastylowych w bez┼éadn─ů mas─Ö, w wyniku czego nie spe┼éniaj─ů one funkcji podtrzymuj─ůcej struktury sk├│ry. U kobiet, kt├│re pal─ů, nikotyna powoduje rozpad estrogen├│w, a to z kolei skutkuje wiotczeniem sk├│ry, podobnie jak w okresie menopauzy. Dym tytoniowy jest najwi─Ökszym ┼║r├│d┼éem wolnych rodnik├│w, kt├│re niszcz─ů kom├│rki sk├│ry, prowadz─ůc do przyspieszonego starzenia. Pod wp┼éywem nikotyny sk├│ra staje si─Ö sucha, odwodniona, a jej zdolno┼Ťci do regeneracji zostaj─ů upo┼Ťledzone.

Pod wp┼éywem dzia┼éania substancji zawartych w dymie tytoniowym cera staje si─Ö szara, gorzej dotleniona, a od ci─ůg┼éego zaci─ůgania si─Ö dymem papierosowym powstaj─ů tzw. zmarszczki palacza rozchodz─ůce si─Ö promieni┼Ťcie wok├│┼é ust. Z regu┼éy u os├│b pal─ůcych na┼éogowo zmarszczki wyst─Öpuj─ů bardziej licznie, s─ů g┼é─Öbsze i wyra┼║niej zaznaczone.

Dym sprzyja powstawaniu ÔÇ×kurzych ┼éapekÔÇŁ i zmarszczek na szyi. Warto zatem rozwa┼╝y─ç rzucenie palenia, je┼╝eli nie dla zdrowia, to, chocia┼╝ dla poprawy wygl─ůdu i kondycji sk├│ry.
Kolejn─ů wa┼╝n─ů przyczyn─ů powstawania zmarszczek jest odwodnienie, gdy┼╝ o napr─Ö┼╝eniu sk├│ry decyduje stopie┼ä jej nawil┼╝enia. Sk├│ra sucha i odwodniona szybciej si─Ö starzeje, a zmarszczki staj─ů si─Ö na niej bardziej widoczne. Nie nale┼╝y, wi─Öc bagatelizowa─ç dok┼éadnego nawil┼╝ania, poprzez picie przynajmniej 2 litr├│w wody dziennie i stosowanie krem├│w, kt├│re nie tylko nawil┼╝─ů, ale i spowolni─ů proces utraty wody przez sk├│r─Ö.
Z czynnik├│w wewn─Ötrznych istotn─ů rol─Ö w procesach starzenia si─Ö sk├│ry przypisuje si─Ö hormonom, szczeg├│lnie u kobiet w okresie menopauzy. Zanika w├│wczas praca jajnik├│w, a co za tym idzie produkcja estrogen├│w, ┼╝e┼äskich hormon├│w maj─ůcych wp┼éyw na procesy biologiczne m.in. w sk├│rze, a tak┼╝e na jej sk┼éad. Estrogeny w sk├│rze wp┼éywaj─ů g┼é├│wnie na fibroblasty, przyspieszaj─ůc produkcj─Ö kolagenu. W momencie, gdy poziom estrogen├│w spada zmniejsza si─Ö tak┼╝e produkcja kolagenu. Dochodzi do zmniejszenia g─Östo┼Ťci sk├│ry, staje si─Ö ona ma┼éo elastyczna, cienka i wiotka. Pojawiaj─ů si─Ö na niej zmarszczki, pocz─ůtkowo p┼éytkie, a w miar─Ö up┼éywu czasu coraz g┼é─Öbsze. Dochodzi do zmiany owalu twarzy, a sk├│ra staje si─Ö sucha i ┼éuszcz─ůca.
Jak zapobiega─ç powstawaniu zmarszczek?
Je┼╝eli chcemy, aby nasza sk├│ra d┼éugo cieszy┼éa si─Ö m┼éodym i zdrowym wygl─ůdem powinny┼Ťmy zadba─ç o ni─ů zawczasu. Wiek metrykalny nie musi pokrywa─ç si─Ö z kondycj─ů naszej sk├│ry. Bardzo istotna jest w┼éa┼Ťciwa piel─Ögnacja odpowiednimi kosmetykami, a tak┼╝e wyzbycie si─Ö przez nas zgubnych nawyk├│w, takich jak: marszczenie czo┼éa czy brwi, podpieranie r─Ök─ů brody, intensywne opalanie, a tak┼╝e rozwa┼╝y─ç rzucenie palenia.

Nale┼╝y codzienne u┼╝ywa─ç kosmetyk├│w z filtrami przeciws┼éonecznymi nawet zim─ů, dok┼éadnie zmywa─ç makija┼╝, a tak┼╝e zadba─ç o diet─Ö bogat─ů w witaminy, przeciwutleniacze i zadba─ç o aktywno┼Ť─ç fizyczn─ů. Warto r├│wnie┼╝ zwr├│ci─ç uwag─Ö na prawid┼éow─ů mas─Ö cia┼éa i odpowiednio nawadnia─ç organizm pij─ůc przynajmniej 2 litry wody dziennie.

Dobrze jest wykonywa─ç raz w tygodniu peeling twarzy i cia┼éa, pobudzaj─ůc w ten spos├│b sk├│r─Ö do odbudowy. Grunt to systematyczna piel─Ögnacja! Nale┼╝y wybiera─ç kremy z substancjami czynnymi, kt├│re zregeneruj─ů i od┼╝ywi─ů sk├│r─Ö, a tak┼╝e b─Öd─ů dzia┼éa─ç ochronnie. Dzi─Öki temu b─Ödzie ona odpowiednio nawil┼╝ona, spr─Ö┼╝ysta i w dobrej kondycji.
Co zrobi─ç, gdy zmarszczki ju┼╝ si─Ö pojawi─ů?
W├│wczas warto uda─ç si─Ö do kosmetyczki lub do apteki i adekwatnie do wieku i stanu sk├│ry dobra─ç odpowiedni krem przeciwzmarszczkowy. Rynek oferuje bardzo szeroki asortyment krem├│w dzia┼éaj─ůcych uj─Ödrniajaco i liftinguj─ůco, dlatego te┼╝ wyb├│r mo┼╝e by─ç utrudniony, bardzo wa┼╝ne jest to, aby wiedzie─ç czego potrzebuje nasza sk├│ra. Ponadto w gabinetach kosmetycznych dost─Öpny jest szereg zabieg├│w, kt├│re maj─ů na celu sp┼éycenie zmarszczek, bez konieczno┼Ťci poddawania si─Ö operacjom plastycznym.

ostatnia zmiana: 15.02.2023 00:00:00

)