mgr farmacji Katarzyna Giblewska

Znaczenie 偶elaza i kwasu foliowego w organizmie cz艂owieka

呕elazo to pierwiastek niezb臋dny do prawid艂owego funkcjonowania organizmu, a w szczeg贸lno艣ci uk艂adu krwiono艣nego. Pierwiastek ten wchodzi w sk艂ad hemoglobiny krwi obwodowej oraz mioglobiny w mi臋艣niach. Mo偶na go znale藕膰 w niekt贸rych enzymach odpowiedzialnych za utlenianie oraz w w膮trobie, 艣ledzionie i szpiku, gdzie jest magazynowany.
Jaka jest jego rola:

  • 偶elazo zawarte w hemoglobinie jest no艣nikiem tlenu, dzi臋ki niemu tlen za pomoc膮 krwi przenoszony jest do wszystkich kom贸rek organizmu;
  • posiada w艂a艣ciwo艣ci immunosupresyjne, co oznacza, 偶e korzystnie wp艂ywa na uk艂ad odporno艣ciowy;
  • zapobiega uczuciu zm臋czenia;
  • wp艂ywa na procesy budulcowe i wzrostowe.

Dowiedz si臋 tak偶e jak膮 funkcj臋 spe艂niaj膮 witaminy z grupy B klikaj膮c TUTAJ.

G艂贸wne 藕r贸d艂a 偶elaza w diecie:

  • podroby
  • chude czerwone mi臋so
  • zielone warzywa
  • ryby, szczeg贸lnie z du偶膮 zawarto艣ci膮 olej贸w (takie jak makrele, sardynki, czy szprotki),
  • 偶贸艂tka jaj,
  • ro艣liny str膮czkowe 鈥 w szczeg贸lno艣ci fasola, soczewica oraz ciecierzyca,
  • orzechy,
  • kasze gruboziarniste,
  • zielone warzywa, szczeg贸lnie jarmu偶, rze偶ucha i broku艂y,
  • buraki,
  • suszone owoce (np. morele, rodzynki i 艣liwki)

Skutki niedoboru 偶elaza:

  • niesprawno艣膰 umys艂owo-pami臋ciowa
  • z艂y nastr贸j
  • rozkojarzenie
  • spadek sprawno艣ci fizycznej
  • os艂abienie odporno艣ci
  • 艂aknienie spaczone- apetyt na rzeczy nie b臋d膮ce pokarmem np. tynk
  • siniaki
  • wypadanie w艂os贸w
  • owrzodzenie j臋zyka
  • krwawienia z nosa
  • 艂amliwo艣膰 paznokci
  • blado艣膰 sk贸ry
  • zaburzenia rytmu serca

Najci臋偶szym skutkiem niedoboru 偶elaza jest anemia, czyli niedokrwisto艣膰. Wyst臋puje, gdy ilo艣膰 ferrytyny spadnie poni偶ej 12 ug/litr. Ferrytyna jest bia艂kiem magazynuj膮cym jony 偶elaza Fe 3+, w formie 艂atwo dost臋pnej i nieszkodliwej dla organizmu, przechowywana jest w w膮trobie. Jej st臋偶enie badane jest pod k膮tem zapas贸w 偶elaza w organizmie. Niedokrwisto艣膰 spotykana jest cz臋sto u os贸b g艂oduj膮cych, silnie si臋 odchudzaj膮cych lub w trakcie i po wyniszczaj膮cej chorobie. Grup臋 ryzyka stanowi膮 dzieci, m艂ode dziewcz臋ta, sportowcy wyczynowi, kobiety po menopauzie oraz kobiety w ci膮偶y.

Przeczytaj o roli innych minera艂贸w w funkcjonowaniu organizmu cz艂owieka. Kliknij TUTAJ.

Nadmiar te偶 nie jest dobry, zbyt du偶a zawarto艣膰 偶elaza w organizmie mo偶e spowodowa膰 odk艂adanie si臋 go w w膮trobie, trzustce i w innych narz膮dach powoduj膮c tzw. hemochromatoz臋. Objawy zatrucia u doros艂ych zdrowych os贸b nie s膮 cz臋ste. Przedawkowanie 偶elaza powoduje wzrost ryzyka zachorowania na choroby serca oraz choroby nowotworowe w szczeg贸lno艣ci raka odbytnicy.

Przyswajanie 偶elaza.
呕elazo dzieli si臋 na hemowe, kt贸rego 藕r贸d艂em s膮 g艂贸wnie produkty pochodzenia zwierz臋cego oraz niehemowe 鈥 zawarte g艂贸wnie w produktach ro艣linnych. 呕elazo hemowe przyswaja si臋 w oko艂o 20%, natomiast gorzej wch艂aniane jest niehemowe (tylko w 5%). W codziennym jad艂ospisie powinno si臋 znale藕膰 偶elazo z obu 藕r贸de艂. Przyswajalno艣膰 偶elaza zale偶y od wielu czynnik贸w np. witaminy C. Takie sk艂adniki jak sole wapnia, fosforu, mleko, sery, herbata, kawa i fityniany znajduj膮ce si臋 w nasionach zb贸偶 zaburzaj膮 przyswajanie 偶elaza.
呕elazo nie jest dostarczane w wystarczaj膮cych ilo艣ciach z po偶ywieniem. Mo偶na temu zapobiec, przyjmuj膮c odpowiednio dobrane dawki tego pierwiastka wraz z witaminami wspomagaj膮cymi jego wch艂anianie. Dobrze przyswajalne 偶elazo znajdziemy w preparatach: Chela-Ferr, Ascofer, Biofer, Biofer Folic.

A mo偶e ciekawi Ci臋 jak膮 rol臋 spe艂nia witamina A i E? Kliknij TUTAJ.

Kwas foliowy jest niezb臋dnym czynnikiem wzrostu i rozwoju. Z jego udzia艂em powstaje serotonina, dzia艂aj膮ca koj膮co i uspokajaj膮co oraz noradrenalina, kt贸ra jest odpowiedzialna za nasz膮 aktywno艣膰 i energi臋. Tak wi臋c kwas foliowy bierze udzia艂 w syntezie tzw. hormonu szcz臋艣cia (serotoniny). Cho膰by z tego wzgl臋du warto dba膰 o jej prawid艂owe st臋偶enie w organizmie.
Niedob贸r kwasu foliowego w organizmie powoduje:

  • u kobiet ci臋偶arnych 鈥 niedorozw贸j uk艂adu nerwowego u p艂odu
  • biegunk臋
  • os艂abione wch艂anianie produkt贸w trawienia
  • nadpobudliwo艣膰
  • bezsenno艣膰
  • uczucie przem臋czenia, k艂opoty z koncentracj膮
  • nadmiern膮 dra偶liwo艣膰
  • u dzieci i m艂odzie偶y zahamowanie wzrostu


Kwas foliowy a przysz艂a mama
W pierwszych tygodniach ci膮偶y jego rola jest zwi膮zana z rozwojem i kszta艂towaniem uk艂adu nerwowego, m贸zgu i rdzenia kr臋gowego. W czasie ci膮偶y lub je艣li tylko jest jaka艣 szansa na zaj艣cie w ci膮偶臋 nale偶y przyjmowa膰 tabletki z kwasem foliowym, czyli witamin膮 B9. W tej chwili w Polsce istnieje zalecenie, by kobietom, kt贸re potencjalnie mog膮 zaj艣膰 w ci膮偶臋 zapisywa膰 0,4 mg kwasu foliowego dziennie.

Nadmiar kwasu foliowego w orgazmie mo偶e powodowa膰:

  • odczyny alergiczne na sk贸rze
  • zaburzenia uk艂adu nerwowego
  • problemy ze strony uk艂adu pokarmowego

Gdzie szuka膰 kwasu foliowego?
Znajduje si臋 g艂贸wnie w li艣ciastych warzywach takich jak: sa艂ata, szpinak, kapusta, broku艂y, szparagi, kalafiory, brukselka, a tak偶e w pomidorach, grochu, fasoli, soczewicy, soi, burakach, orzechach, s艂oneczniku, dro偶d偶ach piwnych, w膮trobie, 偶贸艂tku jajka, pszenicy, pomara艅czach, bananach.
Poniewa偶 zawarto艣膰 kwasu foliowego w produktach spo偶ywczych jest zmienna, w sytuacjach wymagaj膮cych tej witaminy wa偶na jest jej suplementacja preparatami dost臋pnymi w aptece, np. Folik, Acifolik, Biofer Folic (偶elazo+kwas foliowy).

ostatnia zmiana: 15.02.2023 00:00:00