tech. farm. Jolanta G艂owacka

Choroba Parkinsona

CHOROBA PARKINSONA

Nazwa tej choroby pochodzi od nazwiska londy艅skiego lekarza Jamesa Parkinsona, kt贸ry jako pierwszy rozpozna艂 i opisa艂 w 1817 roku symptomy tego schorzenia. Choroba Parkinsona to proces zwyrodnieniowy o nieustalonym pod艂o偶u, dotycz膮cy j膮der podkomorowych m贸zgu, a zw艂aszcza jego istoty czarnej. Zmiany chorobowe w tym uk艂adzie prowadz膮 do obni偶enia st臋偶enia dopaminy w o艣rodkowym uk艂adzie nerwowym i do czynno艣ciowej przewagi uk艂adu cholinergicznego, co powoduje zak艂贸cenia ruchu, w tym 鈥 uci膮偶liwe dr偶enie i skr臋ty cia艂a. Schorzenie to nale偶y do cz臋stych chor贸b uk艂adu nerwowego. Choroba diagnozowana jest u mniej wi臋cej 2 os贸b na 1000, najcz臋艣ciej u m臋偶czyzn mi臋dzy 50 a 60 rokiem 偶ycia. Pierwszym objawem jest zwykle dr偶enie, kt贸re mo偶e pocz膮tkowo obejmowa膰 tylko jedn膮 ko艅czyn臋, wi膮偶e si臋 to z utrudnieniem chodzenia oraz zaburzeniem koordynacji ruchowej.

Chorob臋 Parkinsona powoduje brak substancji chemicznej o nazwie dopamina, b臋d膮cy chemicznym neuroprzeka藕nikiem odpowiedzialnym za koordynacj臋 pracy mi臋艣ni i mo偶liwo艣膰 ruchu. Poniewa偶 m贸zg ma du偶e w艂a艣ciwo艣ci kompensacyjne, objawy Parkinsona pojawiaj膮 si臋 dopiero gdy obumrze oko艂o 80 proc. kom贸rek wytwarzaj膮cych dopamin臋. Leczenie jest ukierunkowane na pr贸by zwi臋kszenia jej st臋偶enia w m贸zgu.

Do objaw贸w choroby Parkinsona nale偶膮:

  • sztywno艣膰 i b贸le mi臋sni - trudno艣膰 w zginaniu r膮k oraz n贸g,
  • zmiana sposobu chodzenia (ch贸d zgarbiony, chwiejny),
  • ch贸d drobnymi kroczkami,
  • maskowata twarz,
  • wolna monotonna mowa,
  • utrata sprawno艣ci umys艂u oraz depresja,
  • dr偶enia, kt贸re utrudniaj膮 podstawowe czynno艣ci, takie jak jedzenie czy picie,
  • zapalenie 艂ojotokowe sk贸ry.


Bardzo wa偶ne jest, aby po rozpoznaniu choroby szybko przyst膮pi膰 do rehabilitacji ruchowej, poniewa偶 im wi臋ksza aktywno艣膰, tym wi臋kszy komfort 偶ycia. Szczeg贸lnie zalecane s膮:

  • gimnastyka lecznicza,
  • p艂ywanie lecznicze,
  • terapia mowy,
  • fizykoterapia,
  • masa偶,
  • muzykoterapia,
  • spacery.


Najcz臋艣ciej stosowanym lekiem w leczeniu choroby Parkinsona jest lewodopa- ta substancja to naturalny aminokwas, prekursor dopaminy. Drog膮 aktywnego transportu przenika do o艣rodkowego uk艂adu nerwowego, gdzie zwi臋ksza st臋偶enie dopaminy, co powoduje z艂agodzenie objaw贸w choroby, zw艂aszcza zaburze艅 ruchowych i sztywno艣ci mi臋艣ni. Niestety jej oddzia艂ywanie na dr偶enie jest du偶o mniejsze. Ze wzgl臋du na bardzo intensywn膮 dekarboksylacj臋 na obwodzie (utrat臋 aktywno艣ci) tylko ma艂a cz臋艣膰 podanej dawki mo偶e osi膮gn膮膰 o艣rodkowy uk艂ad nerwowy, dlatego w艂a艣nie, aby tej stracie zapobiec, najcz臋艣ciej stosuje si臋 preparaty skojarzone 鈥 zawieraj膮ce kilka sk艂adnik贸w. Leczenie rozpoczyna si臋 od podawania ma艂ych dawek preparat贸w. Pocz膮tkowo 2 razy dziennie i w zale偶no艣ci od si艂y dzia艂ania leku dawk臋 zwi臋ksza si臋. Poniewa偶 substancje bia艂kowe zawarte w po偶ywieniu upo艣ledzaj膮 wch艂anianie lewodopy, lek ten nale偶y przyjmowa膰 albo przed jedzeniem, albo 1,5 godziny po nim. Ze wzgl臋du na szybki rozpad leku nale偶y go podawa膰 4-5 razy dziennie. Lewodopy nie nale偶y te偶 艂膮czy膰 z lekami obni偶aj膮cymi ci艣nienie krwi ze wzgl臋du na sumowanie si臋 efektu hipotensyjnego.

Amantadyna- substancja ta wywiera dzia艂anie o艣rodkowe na poziomie struktur zwanych pr膮偶kowiem, gdzie u艂atwia uwalnianie dopaminy. Dzia艂anie to przywraca zak艂贸con膮 przez niedob贸r dopaminy r贸wnowag臋 pomi臋dzy dopamin膮, a substancj膮 antagonistyczn膮- glutaminianem na korzy艣膰 dopaminy. Amantadyna jest szczeg贸lnie przydatna w okresie, gdy bardzo silnie upo艣ledzona jest sprawno艣膰 ruchowa. Substancja jest r贸wnie偶 skuteczna przy zwalczaniu hiperkinezy (podniecenie ruchowe, ruchy mimowolne) wywo艂anej przez lewodop臋. W trakcie leczenia amantadyn膮 nie wolno pi膰 alkoholu, bowiem ka偶da z tych substancji zwi臋ksza toksyczno艣膰 drugiej. Nale偶y r贸wnie偶 unika膰 lek贸w pobudzaj膮cych.


Selegilina - jest inhibitorem enzymu monoaminooksydazy, g艂贸wnie typu B, bior膮cego udzia艂 w metabolizmie dopaminy w o艣rodkowym uk艂adzie nerwowym. Zwi臋ksza aktywno艣膰 dopaminergiczn膮 w jego obr臋bie, je艣li jednocze艣nie jest podawana lewodopa. Oznacza to, 偶e zwi臋ksza skuteczno艣膰 lewodopy i zmniejsza wahania jej st臋偶enia we krwi. Leczenie zaczyna si臋 od ma艂ych dawek i zwi臋ksza sie je powoli, a偶 do dawki maksymalnej. Leku nie nale偶y podawa膰 na noc, poniewa偶 ma dzia艂anie pobudzaj膮ce. Seleginina jest przeciwwskazana przy ci臋偶kiej dusznicy bolesnej, zaburzeniach rytmu serca, nadci艣nieniu t臋tniczym oraz chorzy z przerostem prostaty, kt贸rym przyjmowanie leku mo偶e sprawi膰 trudno艣ci z opr贸偶nieniem p臋cherza moczowego.


Biperyden - jest lekiem antycholinergicznym. Przy niedoborze dopaminy dochodzi do przewagi acetylocholiny, odpowiedzialnej za nadmierne objawy parkinsonowskie, czyli dr偶enie oraz silna sztywno艣膰 mi臋艣ni. Preparaty antycholinergiczne zwalczaj膮 te objawy. Leczenie zaczyna si臋 od zazwyczaj od ma艂ych dawek, stopniowo je zwi臋kszaj膮c, a偶 do uzyskania efektu terapeutycznego. Przeciwwskazania do przyjmowania tej grupy lek贸w to mi臋dzy innymi: choroby psychiczne, upo艣ledzenia umys艂owe, zaburzenia rytmu serca, jaskra z w膮skim k膮tem przes膮czania (zagro偶enie ostrym napadem jaskry) oraz przerost gruczo艂u krokowego (mo偶e wyst膮pi膰 bezmocz).

Je偶eli dr偶enia s膮 wynikiem zniszczenia okre艣lonych obszar贸w m贸zgu, przeprowadza si臋 leczenie operacyjne. Mo偶liwe jest r贸wnie偶 przeszczepienie tkanek p艂odowych, co ma na celu odnowienie 藕r贸de艂 dopaminy, jednak zabieg ten w dalszym ci膮gu wywo艂uje kontrowersje. Choroba Parkinsona jest bardzo przygn臋biaj膮ca dla ka偶dego, gdy偶 do jej obrazu nale偶y powolne pogarszanie si臋 stanu. Jednak post臋py w medycynie nastrajaj膮 bardzo pozytywnie.

ostatnia zmiana: 15.02.2023 00:00:00