mgr farmacji Aneta Maniak

Krztusiec

Krztusiec jest chorob膮 uk艂adu oddechowego, wywo艂ywan膮 przez bakterie Gram ujemne - Bordeletta pertussis. Pomimo stosowania powszechnych szczepie艅 ochronnych nadal obserwuje si臋 zachorowania na t臋 chorob臋. Do zaka偶enia dochodzi poprzez bezpo艣redni kontakt z osobami chorymi, kt贸re w naszej obecno艣ci kaszl膮 i kichaj膮. Krztusiec jest jedn膮 z najbardziej zara藕liwych chor贸b.
Objawy
Choroba ta przebiega w trzech fazach:

  • Pierwsza faza charakteryzuje si臋 bezobjawowym okresem wyl臋gania, kt贸ry trwa dwa tygodnie. Objawy tej fazy przypominaj膮 zwyk艂e przezi臋bienie. Dziecko kicha, mo偶e mie膰 katar, czasem wyst臋puje zapalenie spoj贸wek. Temperatura jest nieznacznie podwy偶szona, chocia偶 bywa i wy偶sza. Okres ten trwa oko艂o 1-2 tygodni. Jest to r贸wnie偶 czas najwi臋kszej zaka藕no艣ci chorego.

  • W drugiej fazie choroby kaszel stopniowo nasila si臋, pocz膮tkowo jest suchy, a nast臋pnie przechodzi w kaszel napadowy. Dziecko zanosi si臋 kaszlem, towarzyszy temu piszcz膮cy d藕wi臋k przypominaj膮cy pianie koguta. Cz臋sto przy kaszlu dziecko wymiotuje, na twarzy mog膮 pojawi膰 si臋 wybroczyny lub wylewy krwi widoczne na spoj贸wkach oczu lub na twarzy. Mog膮 te偶 wyst膮pi膰 obrz臋ki twarzy i oczu. Kaszel krztu艣cowy stanowi dla dziecka du偶y wysi艂ek, dlatego podczas kaszlu jest ono niespokojne i zaczerwienione, a po napadzie zm臋czone.

  • Ko艅cowa faza krztu艣ca to faza zdrowienia. Po wielu tygodniach kaszlu objawy 艂agodniej膮, stan chorego poprawia si臋 systematycznie, zmniejsza si臋 nasilenie i cz臋stotliwo艣膰 kaszlu. Jednak nadreaktywno艣膰 dr贸g oddechowych utrzymuje si臋 jeszcze przez okres oko艂o sze艣ciu miesi臋cy. Dziecko reaguje kaszlem na r贸偶ne bod藕ce np.: wysi艂ek fizyczny, zimne powietrze itp.

Powik艂aniaKrztusiec u ma艂ych dzieci mo偶e wywo艂ywa膰 zapalenie p艂uc z powstawaniem ropni. Z innych powik艂a艅 mo偶emy wymieni膰: zapalenie oskrzeli i zapalenie ucha 艣rodkowego, a tak偶e choroby o艣rodkowego uk艂adu nerwowego oraz uszkodzenie o艣rodkowego uk艂adu nerwowego. Mo偶e doj艣膰 do zaburze艅 艣wiadomo艣ci, uszkodzenia wzroku i s艂uchu, zapalenia m贸zgu itp. Najniebezpieczniejszym powik艂aniem jest encefalopatia krztu艣cowa wywo艂ana przez niedotlenienie m贸zgu, poniewa偶 toksyna krztu艣cowa uszkadza centralny uk艂ad nerwowy. Objawia si臋 ona drgawkami i utrat膮 艣wiadomo艣ci. LeczenieLeczenie krztu艣ca polega na podaniu antybiotyk贸w z grupy makrolid贸w (erytromycyna, azytromycyna). Po艂膮czone jest to z leczeniem objawowym (leki przeciwkaszlowe, leki przeciwgor膮czkowe, leki zmniejszaj膮ce wymioty i uspakajaj膮ce dziecko). Dziecko powinno przebywa膰 w cz臋sto wietrzonym i dobrze nawil偶onym pokoju. ProfilaktykaNajlepsz膮 metod膮 zapobiegania krztu艣cowi s膮 powszechne szczepienia ochronne. Poniewa偶 krztusiec jest najniebezpieczniejszy u niemowl膮t, szczepionk臋 uodparniaj膮c膮 podaje si臋 mi臋dzy pierwszym a trzecim miesi膮cem 偶ycia. Aktualnie stosuje si臋 skojarzone szczepionki DTP chroni膮ce przed trzema chorobami: b艂onic膮, t臋偶cem i krztu艣cem. Jest to nowoczesna, acelularna czyli bezkom贸rkowa szczepionka, nie zawieraj膮ca ca艂ych zabitych kom贸rek pa艂eczki krztu艣ca, a tylko niekt贸re sk艂adniki tej bakterii: hemaglutynin臋, toksyn臋, aglutynogeny i bia艂ko.

Uwaga! Szczepienia s膮 obowi膮zkowe! W polskim kalendarzu szczepie艅, szczepienia przeciwko krztu艣cowi rozpoczynaj膮 si臋 w drugim miesi膮cu 偶ycia. Schemat pe艂nego szczepienia obejmuje cztery dawki, szczepienie przypominaj膮ce wykonuje si臋 w sz贸stym roku 偶ycia.

Odporno艣膰 po szczepieniu nie jest trwa艂a i zmniejsza si臋 po up艂ywie trzech do pi臋ciu lat. Zanika ca艂kowicie po oko艂o dwunastu latach. Przebycie krztu艣ca pozostawia d艂ugotrwa艂膮 odporno艣膰, jednak powt贸rne zachorowanie jest mo偶liwe.
Przeciwwskazania do szczepie艅 przeciwko krztu艣cowi s膮 nast臋puj膮ce:

  • reakcja anafilaktyczna po poprzednim szczepieniu
  • uczulenie na sk艂adniki szczepionki
  • post臋puj膮ce choroby neurologiczne
  • wrodzone choroby metaboliczne, przebiegaj膮ce z uszkodzeniem o艣rodkowego uk艂adu nerwowego
  • zwiotczenie lub utrata przytomno艣ci wyst臋puj膮ca w ci膮gu trzech dni po szczepieniu.

ostatnia zmiana: 15.02.2023 00:00:00