Przezi臋bienie i grypa
mgr farmacji Aneta Maniak

Przezi臋bienie i grypa

Zapalenie zatok przynosowych

Cz臋sta choroba - zapalenie zatok przynosowych

Zapalenie zatok przynosowych oraz zaka偶enia nosa  nale偶膮 do jednych z najcz臋stszych chor贸b, z jakimi spotykaj膮 si臋 lekarze pierwszego kontaktu oraz laryngolodzy. Zapada na ni膮 wiele os贸b, lecz cz臋sto nie zdaj膮 sobie sprawy z choroby, gdy偶 myl膮 jej objawy z objawami zwyk艂ego przezi臋bienia lub innej infekcji, a chory zg艂asza si臋 do lekarza, gdy dochodzi do silnego b贸lu lub innych niepokoj膮cych objaw贸w.

Budowa i funkcje zatok

Zatoki przynosowe (zwane r贸wnie偶 obocznymi nosa) s膮 to przestrzenie wype艂nione powietrzem, znajduj膮ce si臋 wewn膮trz ko艣ci czaszki, po艂膮czone z jam膮 nosa za pomoc膮 w膮skich otwor贸w zwanych uj艣ciami. Zatoki wy艣cie艂a b艂ona 艣luzowa pokryta rz臋skami i gruczo艂ami 艣luzowymi, kt贸re produkuj膮 wydzielin臋, odpowiedzialn膮 za utrzymanie wilgotno艣ci w przewodach nosowych oraz za oczyszczanie i ochron臋 przed zanieczyszczeniami biologicznymi i fizykochemicznymi. W wyniku wahad艂owego ruchu rz臋sek nast臋puje wydalanie wydzieliny z zatok poprzez w膮skie uj艣cia znajduj膮ce si臋 w jamach nosa, na zewn膮trz.
Drug膮 z funkcji zatok jest zmiana w艂a艣ciwo艣ci powietrza, kt贸re przep艂ywa przez g贸rne drogi oddechowe 鈥 jego ogrzanie i nawil偶anie.

Przyczyny i objawy choroby

Przyczyn膮 zapalenia zatok jest najcz臋艣ciej infekcja wirusowa wywo艂ana g艂贸wnie przez rinowirusy. Ka偶da infekcja wirusowa wywo艂uje stan zapalny i obrz臋k b艂ony 艣luzowej nosa i zatok przynosowych. Powoduje  to upo艣ledzenie dro偶no艣ci po艂膮czenia zatok z jam膮 nosow膮 oraz zaburzenie transportu 艣luzowo-rz臋skowego. W skutek tego zbieraj膮ca si臋 wydzielina zalega w zatokach, co stwarza idealne warunki do namna偶ania si臋 bakterii. Poza tym namna偶aniu si臋 drobnoustroj贸w sprzyja tak偶e temperatura i wilgotno艣膰 powietrza w jamach zatok. Rozw贸j bakterii wywo艂uje z kolei stan zapalny, gor膮czk臋 oraz uszkodzenie 艣luz贸wki zatok.

Zapalenie zatok objawia si臋 zazwyczaj cz臋艣ciow膮 lub ca艂kowit膮 niedro偶no艣ci膮 nosa, wodnist膮 lub ropn膮 wydzielin膮 z nosa, sp艂ywaniem tej wydzieliny po tylnej 艣cianie gard艂a, upo艣ledzeniem w臋chu. Chorobie mog膮 towarzyszy膰: drapanie i b贸l w gardle, b贸l zatok, g艂owy i twarzy, gor膮czka,  kaszel, os艂abienie, obrz臋k powiek. W zapaleniu zatok czo艂owych przy pochylaniu g艂owy nasila si臋 uczucie b贸lu.

Rodzaje zapalenia zatok:

Przyjmuj膮c, jako kryterium czas trwania i skuteczno艣膰 leczenia w praktyce medycznej wyr贸偶niamy trzy typy choroby:

  • ostre zapalenie zatok - infekcja zaczyna si臋 nagle i trwa do 3 tygodni, przy prawid艂owym  skutecznym leczeniu nie pozostawia nast臋pstw.

  • ostre zapalenie nawracaj膮ce - trwa od 3 tygodni do 3 miesi臋cy.

  • przewlek艂e zapalenie zatok - trwa d艂u偶ej ni偶 3 miesi膮ce.

Pocz膮tek ostrego zapalenia jest zwykle nag艂y, poprzedzony infekcj膮 b艂ony 艣luzowej nosa. Towarzyszy mu cz臋sto gor膮czka, z艂e samopoczucie, uczucie rozbicia. Do objaw贸w miejscowych zaliczymy zatkany nos, katar, sp艂ywanie wydzieliny do gard艂a, b贸l g艂owy, b贸l w okolicy chorej zatoki. B贸le nasilaj膮 si臋 przy pochylaniu g艂owy do przodu oraz przy wi臋kszym wysi艂ku fizycznym.

Przewlek艂e zapalenie zatok jest nast臋pstwem nieleczonego lub niew艂a艣ciwie leczonego ostrego zapalenia. Objawy choroby s膮 podobne do objaw贸w w ostrym zapaleniu zatok, jednak o  mniejszym stopniu nasilenia.

Leczenie objaw贸w zapalenia zatok

Najwa偶niejsz膮 rol臋 w leczeniu ostrego zapalenia zatok z powik艂aniem bakteryjnym maj膮 antybiotyki. Najcz臋艣ciej stosuje si臋 amoksycylin臋, amoksycylin臋 z kwasem klawulanowym, cefuroksym i inne. Antybiotykoterapi臋 stosuj臋 pod 艣cis艂膮 kontrol膮 lekarza przez 10-14 dni, w celu zapobiegni臋cia ewentualnym powik艂aniom i eliminacji zaka偶enia bakteryjnego.

Opr贸cz antybiotyk贸w stosuje si臋 tak偶e leczenie objawowe, kt贸rego celem jest zwalczenie stanu zapalnego zatok i up艂ynnienie zalegaj膮cej wydzieliny oraz zwalczenie objaw贸w b贸lowych (g艂owy, zatok). W leczeniu uzupe艂niaj膮cym stosujemy leki obkurczaj膮ce b艂on臋 艣luzow膮 nosa i uj艣膰 zatok. Leki te mog膮 by膰 podawane miejscowo na b艂on臋 艣luzow膮 w postaci kropli lub aerozoli (xylometazolina, oxymetazolina) lub doustnie np. pseudoefedryna w tabletkach. W stosowaniu tych lek贸w wa偶ne jest, aby obj臋艂y one mo偶liwie du偶膮 powierzchni臋 b艂ony 艣luzowej i dzia艂a艂y g艂贸wnie na szczelin臋 kana艂u uj艣ciowo-przewodowego, 艂膮cz膮cego nos z zatokami, dlatego najkorzystniejsz膮 postaci膮 leku jest aerozol. Preparaty te mo偶na stosowa膰 ok. 5-7 dni, nie d艂u偶ej. Do dzia艂a艅 niepo偶膮danych tych lek贸w nale偶膮: wysuszenie b艂ony 艣luzowej, podra偶nienie, odczyn alergiczny i inne.

Z innych lek贸w objawowych mo偶na wymieni膰 leki mukolityczne, up艂ynniaj膮ce wydzielin臋 w obr臋bie jam nosa i zatok, przez co wydzielina ta staje si臋 艂atwiejsza do usuni臋cia. Wa偶n膮 grup臋 lek贸w, zw艂aszcza w leczeniu przewlek艂ego zapalenia zatok, stanowi膮 kortykosteroidy stosowane donosowo jak i doustnie. Ponadto mo偶na stosowa膰 domowe zabiegi, np. inhalacje zio艂owe, ciep艂e kompresy, p艂ukanie nosa sol膮 fizjologiczn膮 lub wod膮 morsk膮.

Gdy prawid艂owo prowadzone leczenie farmakologiczne przewlek艂ego zapalenia zatok nie przynosi rezultat贸w w贸wczas stosuje si臋 leczenie chirurgiczne. Operacja polega na udro偶nieniu naturalnych uj艣膰 zatok i nosa. Podstaw膮 decyzji o zabiegu chirurgicznym i oceny stanu zatok powinna by膰 tomografia komputerowa.

Powik艂ania zapalenia zatok

Powik艂ania zapalenia zatok zd膮偶aj膮 si臋 bardzo rzadko, jednak by do nich nie dopu艣ci膰 nale偶y 艣ci艣le stosowa膰 zalecenia lekarza. Jednym z najcz臋stszych powik艂a艅 s膮 zmiany oczodo艂owe.  Dlatego zawsze, gdy w przebiegu zapalenia zatok pojawia si臋 obrz臋k powiek, wytrzeszcz ga艂ek ocznych czy pogorszenie widzenia 鈥 nale偶y niezw艂ocznie zg艂osi膰 si臋 do laryngologa, w przeciwnym bowiem razie mo偶e grozi膰 to trwa艂ym upo艣ledzeniem ostro艣ci widzenia lub 艣lepot膮. Znacznie rzadziej, g艂贸wnie u m艂odych m臋偶czyzn, ze wzgl臋du na budow臋 ko艣ci, zdarzaj膮 si臋 powik艂ania wewn膮trzczaszkowe, takie jak zapalenie opon m贸zgowo-rdzeniowych czy ropie艅 p艂at贸w czo艂owych m贸zgu.

Profilaktyka

Najlepszym sposobem profilaktyki jest minimalizacja czynnik贸w ryzyka. Istotn膮 rol臋 odgrywa  wspomaganie odporno艣ci organizmu i prawid艂owo zbilansowana dieta. Poza tym powinni艣my zadba膰 o utrzymanie pe艂nej dro偶no艣ci nosa, przyjmowa膰 odpowiedni膮 ilo艣膰 p艂yn贸w. Mo偶na znacznie zmniejszy膰 ryzyko zachorowania tak偶e poprzez unikanie kontaktu z osobami, kt贸rych wyst臋puj膮 objawy infekcji g贸rnych dr贸g oddechowych. W zapobieganiu przed zapaleniem zatok istotn膮 rol臋 odgrywa r贸wnie偶 utrzymanie prawid艂owej wilgotno艣ci powietrza, zw艂aszcza sezonie grzewczym oraz ograniczenie kontaktu z zanieczyszczeniami powietrza (py艂y, dym tytoniowy). Stosuj膮c si臋 do tych zalece艅, na pewno mo偶emy zmniejszy膰 prawdopodobie艅stwo zachorowania.

ostatnia zmiana: 07.12.2022 13:55:01