mgr farmacji Marta Turniak

Czy grozi Ci za膰ma?

udost臋pnij:

Czym jest za膰ma?

Za膰ma jest jedn膮 z najcz臋stszych chor贸b oczu. Polega na zm臋tnieniu soczewki, kt贸re w zale偶no艣ci od zaawansowania prowadzi do r贸偶nego stopnia zaburze艅 widzenia. W zdrowym oku soczewka jest zupe艂nie przezroczysta i promienia 艣wietlne nie napotykaj膮 偶adnej przeszkody 鈥 dzi臋ki temu powstaje wyra藕ny obraz obserwowanego przedmiotu. Gdy soczewka jest m臋tna, 艣wiat艂o jest w niej za艂amywane i powsta艂y obraz jest nieostry.

Objawy za膰my

Do najcz臋stszych objaw贸w za膰my nale偶膮:

  • zamglone widzenie,
  • niewyra藕ne, podw贸jne widzenie kontur贸w przedmiot贸w,
  • problemy z widzeniem w jasnym 艣wietle,
  • szybkie m臋czenie si臋 oczu,
  • zniekszta艂cone widzenie przedmiot贸w,
  • zaburzenia widzenia kolor贸w (os艂abienie widzenia barw zimnych 鈥 niebieskiego, fioletowego, a nasilenie ciep艂ych 鈥 czerwonego, pomara艅czowego).
  • Sygna艂em mog膮cym 艣wiadczy膰 o rozwoju za膰my jest te偶 cz臋sta konieczno艣膰 zmiany okular贸w lub problem z ich dobraniem.
  • Choroba rozwija si臋 z czasem, powoduj膮c stopniowe pogarszanie si臋 wzroku. Nieleczona za膰ma mo偶e doprowadzi膰 do ca艂kowitej 艣lepoty.

Przyczyny choroby

Wyr贸偶niamy 3 typy za膰my w zale偶no艣ci od przyczyny: wrodzona, wt贸rna i starcza. Je艣li choroba ma charakter wrodzony, obserwuje si臋 j膮 u ma艂ych dzieci lub nawet tu偶 po urodzeniu. Przyczyny za膰my wrodzonej mog膮 by膰 r贸偶ne. Nale偶膮 do nich mi臋dzy innymi:

  • choroby przebyte przez matk臋 (r贸偶yczka, opryszczka, 艣winka, ospa, toksoplazmoza),
  • zaburzenia metaboliczne u noworodka, np. galaktozemia,
  • choroby ga艂ki ocznej (ma艂oocze, brak t臋cz贸wki, siatk贸wczak, retinopatia wcze艣niak贸w),
  • choroby genetyczne, np. zesp贸艂 Downa,
  • promieniowanie jonizuj膮ce,
  • niekt贸re leki, np. sulfonamidy, kortykosteroidy, szczeg贸lnie przyjmowane w pierwszym trymestrze ci膮偶y.

Za膰ma nabyta mo偶e by膰 powik艂aniem innych chor贸b, mi臋dzy innymi:

  • cukrzycy,
  • t臋偶yczki,
  • atopowego zapalenia sk贸ry,
  • niedoczynno艣ci przytarczyc,
  • choroby Wilsona,
  • innych chor贸b oka, np. zapalenia b艂ony naczyniowej.

Ten typ choroby mo偶e by膰 te偶 wywo艂any przez czynniki zewn臋trzne, takie jak:

  • urazy oka (tzw. za膰ma pourazowa),
  • niekt贸re leki, np. kortykosteroidy,
  • promieniowanie jonizuj膮ce lub podczerwone (wysokie temperatury).
  • Za膰ma starcza rozwija si臋 z wiekiem bez uchwytnej przyczyny. Mo偶e to by膰 spowodowane zmian膮 szlak贸w metabolicznych w organizmie wraz z wiekiem, a tym samym zmian膮 sk艂adu chemicznego soczewki.

WA呕NE!
Koniecznie zg艂o艣 si臋 do okulisty, je艣li zauwa偶ysz u siebie objawy takie jak:
zamglone widzenie
niewyra藕ne widzenie kontur贸w przedmiot贸w
problemy z widzeniem w jasnym 艣wietle
szybkie m臋czenie si臋 oczu
zniekszta艂cone widzenie przedmiot贸w
zaburzenia widzenia barw

Nieleczona za膰ma jest chorob膮 prowadz膮c膮 do 艣lepoty!

Leczenie za膰my

Jedynym skutecznym sposobem leczenia za膰my jest leczenie chirurgiczne. Co prawda istnieje kilka rodzaj贸w kropli maj膮cych powstrzyma膰 rozw贸j choroby, ale s膮 one ma艂o skuteczne, gdy偶 zm臋tnienia soczewki nie da si臋 usun膮膰 farmakologicznie. Dost臋pne na rynku preparaty maj膮 za zadanie poprawi膰 od偶ywienie soczewki oraz op贸藕ni膰 zachodzenie niekorzystnych zmian w jej chemicznym sk艂adzie, jednak ich korzystne dzia艂anie nie zosta艂o dotychczas udowodnione naukowo.
Obecnie stosowan膮 metod膮 operacji za膰my jest tzw. metoda zewn膮trztorebkowa. Polega ona na wykonaniu ma艂ego naci臋cia w torebce soczewki, przez kt贸ry najpierw usuwa si臋 zm臋tnia艂e masy, a nast臋pnie wszczepia sztuczn膮 soczewk臋, kt贸ra pozwala na dobre widzenie bez potrzeby stosowania silnych szkie艂 korekcyjnych. Odmian膮 tej metody jest fakoemulsyfikacja, gdzie specjalne urz膮dzenie rozbija zm臋tnia艂e masy za pomoc膮 ultrad藕wi臋k贸w i zasysa je.
Operacj臋 mo偶na wykonywa膰 w r贸偶nych stadiach choroby. Mo偶na j膮 przeprowadzi膰 u praktycznie ka偶dego pacjenta, gdy偶 nie wymaga znieczulenia og贸lnego, tylko miejscowego. Ponadto mo偶na operowa膰 nie tylko w warunkach szpitalnych, ale te偶 ambulatoryjnych.
Po wykonaniu zabiegu niezb臋dne s膮 kontrolne wizyty u lekarza. Niestety sztuczne soczewki nie maj膮 zdolno艣ci akomodacji, czyli zmiany kszta艂tu, dlatego po zabiegu konieczne jest korzystanie ze szkie艂 korekcyjnych, aby zapewni膰 pe艂n膮 ostro艣膰 widzenia.

Profilaktyka

W przypadku za膰my zwi膮zanej z wiekiem trudno wskaza膰 metody zapobiegania chorobie. Jednak zawsze warto dba膰 o wzrok, chroni膰 oczy przed urazami czy promieniowaniem s艂onecznym. Jako form臋 leczenia zachowawczego mo偶na potraktowa膰 prawid艂owe leczenie chor贸b, kt贸re przyczyniaj膮 si臋 do rozwoju za膰my, gdy偶 ich odpowiednia kontrola znacz膮co spowalnia rozw贸j za膰my nabytej.
W profilaktyce chor贸b oczu wskazuje si臋 na korzystne dzia艂anie przeciwutleniaczy. Na rynku dost臋pnych jest wiele preparat贸w zawieraj膮cych antyoksydanty, takie jak: luteina, witaminy C i E, bioflawonoidy pochodz膮ce np. z czarnej jagody czy bor贸wki. Specyfiki te zawieraj膮 jedn膮 substancj臋 czynn膮 lub ich zestawy.
W艣r贸d preparat贸w polecanych w profilaktyce chor贸b narz膮du wzroku nale偶y wymieni膰 m. in.: Bio-Wzrok, Bor贸wka z lutein膮 A+E, Doppelherz Aktiv Na oczy, Jagoda plus luteina, Klarin Activ, Lutein Complex, Lutemac, Maxivision, Nutrof, Nutrof Total, Olimp Luteina Bio-Complex, Vitalux Plus.