mgr farmacji Aneta Maniak

Bezpiecze艅stwo stosowania NLPZ u ludzi starszych

udost臋pnij:

Populacja ludzi starszych stanowi obecnie oko艂o 15% ca艂ego spo艂ecze艅stwa i stale si臋 powi臋ksza. Ludzie starsi stosuj膮 jednocze艣nie bardzo wiele lek贸w z r贸偶nych grup farmakologicznych. Najbardziej popularn膮 grup臋 w艣r贸d tych lek贸w stanowi膮 niesteroidowe leki przeciwzapalne. Oko艂o 30% os贸b w podesz艂ym wieku przyjmuje te leki w spos贸b przewlek艂y, a niejednokrotnie ich nadu偶ywa. Cz臋艣膰 tych lekarstw przepisywana jest przez lekarzy, a cz臋艣膰 kupowana dodatkowo bez recepty. Nagminne jest jednoczesne stosowanie kilku lek贸w przeciwb贸lowych z r贸偶nych grup chemicznych np. aspiryny przy przezi臋bieniu, paracetamolu lub ibuprofemu przy b贸lach g艂owy, ketoprofemu przy zmianach zwyrodnieniowych. Pacjenci nie艣wiadomie przyjmuj膮 jednocze艣nie te same substancje chemiczne pod r贸偶nymi nazwami handlowymi, przez co dawka leku w organizmie mo偶e przekroczy膰 dozwolone normy. Powoduje to dosy膰 istotny wzrost ryzyka dzia艂a艅 niepo偶膮danych.

Do najpopularniejszych nale偶膮 dolegliwo艣ci ze strony uk艂adu pokarmowego:

  • Owrzodzenia 偶o艂膮dka i dwunastnicy

  • Nudno艣ci

  • Zgaga

  • Wymioty

  • Krwawienia

Ponadto mog膮 wyst膮pi膰 zmiany sk贸rne (pokrzywka, rumie艅).

W ci臋偶szych przypadkach mo偶e doj艣膰 do zaburzenia funkcji nerek lub ich ostrej niewydolno艣ci, uszkodzenia w膮troby oraz do zaburze艅 ze strony o艣rodkowego uk艂adu nerwowego. Aby ograniczy膰 dzia艂ania uboczne nie nale偶y stosowa膰 jednocze艣nie kilku lek贸w przeciwb贸lowych. Poza tym leczenie nale偶y rozpocz膮膰 najlepiej od 艣redniej dawki, a nast臋pnie zmniejszy膰 j膮 do najmniejszej skutecznej. Je偶eli lek nie przynosi pocz膮tkowo po偶膮danego efektu, nie zmieniamy go na inny, bowiem, aby by艂 skuteczny musi by膰 stosowany przez okre艣lony czas (np. tydzie艅 鈥 dwa). Wszystkie objawy uboczne NLPZ wzrastaj膮 wraz z wielko艣ci膮 dawki leku, czasem stosowania oraz z wiekiem chorego.

G艂贸wn膮 rol臋 odgrywa tutaj wiek pacjenta. Wynika to z faktu, i偶 z biegiem lat dochodzi do zmian ilo艣ciowych w organizmie. Maleje ca艂kowita masa cia艂a, zanika tkanka mi臋艣niowa, natomiast przyrasta tkanka t艂uszczowa. W zwi膮zku z tym st臋偶enie leku we krwi zwi臋ksza si臋. Nast臋puje r贸wnie偶 zmniejszenie ilo艣ci wody w organizmie, przez co leki maj膮 wy偶sze st臋偶enie. Ponadto zmniejsza si臋 st臋偶enie bia艂ka, co r贸wnie偶 podnosi aktywn膮 frakcj臋 leku. Wszystkie te zmiany zwi膮zane ze starzeniem si臋 organizmu zwi臋kszaj膮 prawdopodobie艅stwo kumulacji substancji chemicznej i mog膮 tym samym sprzyja膰 dzia艂aniom toksycznym.

Wraz z up艂ywem lat upo艣ledzeniu ulega praca w膮troby, kt贸ra uczestniczy mi臋dzy innym w metabolizmie lek贸w, a w zwi膮zku z tym s膮 wolniej inaktywowane i wolniej usuwane z organizmu.

Istotn膮 rol臋 w podwy偶szeniu st臋偶enia lek贸w w organizmie odgrywa upo艣ledzenie czynno艣ci nerek, dlatego te偶 osoby w wieku podesz艂ym powinny stosowa膰 mniejsze dawki. Bowiem w przeciwnym razie mo偶e doj艣膰 do kumulacji leku w organizmie i nasilenia jego dzia艂a艅 niepo偶膮danych.

Generalnie pacjenci starsi wymagaj膮 stosowania mniejszych dawek lek贸w ni偶 osoby m艂odsze, natomiast z do艣wiadczenia wiemy, 偶e tak nie jest. Osoby starsze bowiem, opr贸cz lek贸w przeciwb贸lowych przepisanych przez lekarza, przyjmuj膮 preparaty przeciwb贸lowe kupowane bez recepty. Stosowanie NLPZ wi膮偶e si臋 z niebezpiecze艅stwem interakcji z innymi lekami. Pacjenci w podesz艂ym wieku cierpi膮 na liczne schorzenia, w zwi膮zku z czym przyjmuj膮 liczne leki z r贸偶nych grup terapeutycznych. Niesteroidowe leki przeciwzapalne ograniczaj膮 skuteczno艣膰 lek贸w stosowanych mi臋dzy innymi w leczeniu chor贸b sercowo-naczyniowych np. beta-adrenolityk贸w, inhibitor贸w angiotensyny, diuretyk贸w, itp.

Pami臋tajmy wi臋c, aby wszelkiego rodzaju preparaty przeciwb贸lowe dost臋pne bez recepty, stosowa膰 w spos贸b dora藕ny. Czas stosowania tych lek贸w ma by膰 kr贸tki oko艂o 1 鈥 3 dni. W przypadku, gdy objawy nie ust膮pi膮, nale偶y zg艂osi膰 si臋 do lekarza, poniewa偶 b贸l mo偶e by膰 sygna艂em powa偶nej choroby.