tech. farm. Jolanta G艂owacka

Opieka farmaceutyczna w cukrzycy

udost臋pnij:

O chorobie...

Cukrzyca nie jest 艣ci艣le okre艣lon膮 jednostk膮 chorobow膮, tylko zbiorem kilkunastu chor贸b. R贸偶ni膮 si臋 one przyczynami oraz mechanizmem powstawania rozwojem procesu chorobowego. Trzeba jednak zaznaczy膰, 偶e we wszystkich odmianach tego bardzo rozbudowanego zespo艂u klinicznego wyst臋puje wzgl臋dny lub bezwzgl臋dny niedob贸r insuliny, a co za tym idzie, zahamowanie jej wp艂ywu na kom贸rki i tkanki ustroju. Cukrzyca charakteryzuje si臋 mi臋dzy innymi hiperglikemi膮. Prawid艂owy poziom cukru wynosi na czczo u osoby zdrowej 70-100 mg/dL. Je艣li poziom ten przekracza 120 mg/dL to w uproszczeniu m贸wimy o cukrzycy. Wyodr臋bniono 2 typy cukrzycy. Cukrzyca typu I jest nast臋pstwem niedostatecznego wydzielania przez trzustk臋 insuliny. W typie II produkcja insuliny jest jeszcze wprawdzie zadowalaj膮ca, ale tkanki ustroju z bardzo r贸偶nych przyczyn staj膮 si臋 niewra偶liwe na dzia艂anie tej substancji. Sytuacj臋 tak膮 nazywamy wzgl臋dnym niedoborem insuliny.

Pierwszymi objawami choroby s膮 nadmierne pragnienie, spadek ci臋偶aru cia艂a lub og贸lny spadek formy. Zwi臋kszonemu pragnieniu towarzyszy wielomocz. Pojawia si臋 艣wi膮d, zaznacza si臋 sk艂onno艣膰 do infekcji (nawracaj膮ce zaka偶enia narz膮du moczowego), cukrzyc臋 typu II rozpoznaje si臋 cz臋sto przypadkowo przy okazji bada艅 kontrolnych (hiperglikemia). Wynika z tego, i偶 choroba niekiedy mo偶e przebiega膰 bezobjawowo. W cukrzycy typu I natomiast objaw贸w jest zwykle wiele. Pocz膮tek choroby mo偶e by膰 bardzo gwa艂towny, poniewa偶 ju偶 w pocz膮tkowym okresie mo偶e wyst膮pi膰 zagro偶enie 偶ycia. Wynika to z bardzo zaznaczonego podwy偶szenia poziomu cukru we krwi, jak i zakwaszenia ustroju (kwasica ketonowa) W skrajnych przypadkach rozwija si臋 艣pi膮czka - jest to stan wymagaj膮cy natychmiastowej interwencji lekarskiej.

Pacjent i nowa sytuacja

Pacjent u kt贸rego zosta艂a zdiagnozowana cukrzyca jest bardzo cz臋sto zdezorientowany ilo艣ci膮 obowi膮zk贸w jakie niesie za sob膮 ta choroba. Monitorowanie poziomu glukozy, zmiana sposobu od偶ywiania. Dla wielu pacjent贸w samo uruchomienie glukometru jest wielkim problemem. Taki pacjent bardzo cz臋sto przychodzi do apteki, aby pom贸g艂 mu farmaceuta.

Nie musisz by膰 sam 鈥 zapraszamy do apteki

Celem opieki farmaceutycznej jest pomoc osobie chorej, kt贸ra znajduje si臋 w nowych dla siebie okoliczno艣ciach. Musi zacz膮膰 bra膰 leki, podawa膰 insulin臋, a niejednokrotnie nie radzi sobie w tej sytuacji ze wzgl臋du na to, i偶 nie do ko艅ca rozumie zalecenia lekarskie lub b艂臋dnie je interpretuje, np. podwy偶szaj膮c lub obni偶aj膮c samowolnie dawki lek贸w, co w konsekwencji prowadzi do nieskuteczno艣ci leczenia. Opieka farmaceutyczna rozpoczyna si臋 od zgody pacjenta na rzetelne zebranie przez farmaceut臋 informacji na temat przyjmowanych lek贸w, wsp贸艂istniej膮cych chor贸b, sposobu od偶ywiania czy prowadzonego trybu 偶ycia.

Pacjent niekiedy jest bardzo zdenerwowany u lekarza i umykaj膮 mu wydawa艂oby si臋 drobne fakty, kt贸re mog膮 mie膰 du偶e znaczenie diagnostyczne. Farmaceuta powinien je wychwyci膰 i zwr贸ci膰 uwag臋 choremu, 偶e ma to bardzo du偶e znaczenie dla poprawy jego stanu zdrowia. Bardzo cz臋sto, szczeg贸lnie osoby starsze nie potrafi膮 zrozumie膰, 偶e zmiana sposobu od偶ywiania jest niezwykle wa偶na w codziennych zmaganiach z chorob膮, cho膰by zasada 鈥瀖a艂o je艣膰, ale cz臋sto鈥 - taki spos贸b od偶ywiania zapobiega zbytnim wahaniom cukru we krwi, a zaleca si臋 5 do 6 posi艂k贸w dziennie. Farmaceuta mo偶e mi臋dzy innymi pom贸c pacjentowi zmieni膰 diet臋, pozwalaj膮c zachowa膰 w codziennym menu produkty, na kt贸rych szczeg贸lnie mu zale偶y.

W przypadku pacjent贸w z oty艂o艣ci膮 mo偶liwe jest stworzenie indywidualnego programu obni偶enia masy cia艂a. Bardzo wa偶na jest aktywno艣膰 fizyczna. Znane s膮 liczne przypadki pacjent贸w, kt贸rzy po prawid艂owej terapii odchudzaj膮cej mogli zrezygnowa膰 ze stosowania insuliny i wr贸ci膰 do terapii lekami doustnymi.

W ramach opieki farmaceutycznej farmaceuta mo偶e zwr贸ci膰 uwag臋 chorego na leki, kt贸re chory stosuje dodatkowo w przebiegu chor贸b wsp贸艂istniej膮cych z cukrzyc膮. Pacjent musi by膰 poinformowany, 偶e niekt贸re leki mog膮 mie膰 wp艂yw na wyniki bada艅 pomiaru glukozy we krwi a nale偶膮 do nich miedzi innymi np. chloropromazyna - mo偶e podwy偶szy膰 wynik takiego badania nawet o 48%, tiazydy od 10 do 45%. a popularny loperamid o 20%. Z kolei do lek贸w zani偶aj膮cych st臋偶enie glukozy we krwi nale偶y furosemid (15%), paracetamol (24-72%), inhibitory MAO (11%), r贸wnie偶 salicylany (14%).

Cz臋sto to w aptece chory dowiaduje si臋, 偶e powinien uwa偶a膰 na zabiegi piel臋gnacyjne u st贸p, poniewa偶 mog膮 one prowadzi膰 do wt贸rnej i z regu艂y 藕le goj膮cej si臋 infekcji.

Farmaceuta mo偶e r贸wnie偶 wyja艣ni膰 objawy uboczne zar贸wno przy stosowaniu np. insuliny - hipoglikemia, czyli niedocukrzenie krwi czy odczyny sk贸rne, jak i pochodnych sulfonylomocznika - niedocukrzenie krwi, przyrost masy cia艂a, reakcje uczuleniowe.

Pacjent obj臋ty opiek膮 farmaceutyczna zostanie poinformowany tak偶e o tym, i偶 cukrzyca stwarza zagro偶enia odleg艂e jak np. retinopatia - odklejanie si臋 siatk贸wki, nefropatia cukrzycowa 鈥 rodzaj uszkodzenia nerek, polineuropatia cukrzycowa 鈥 uszkodzenia nerw贸w.

Wniosek jest jeden cukrzyca wymaga leczenia, nawet wtedy, kiedy przebiega bezobjawowo. Im wi臋cej os贸b b臋dzie mia艂o piecze nad chorym tym wi臋ksza szansa, na dostrze偶enie najmniejszych nawet symptom贸w choroby.

;