tech. farm. Jolanta G贸recka

Interakcje czyli oddzia艂ywanie lek贸w na siebie oraz 偶ywno艣ci na leki

udost臋pnij:

Interakcja to wzajemne oddzia艂ywanie na siebie. Dotyczy ona os贸b, przedmiot贸w, zjawisk i jest obecna w ka偶dej dziedzinie naszego 偶ycia. W艣r贸d wielu r贸偶nych interakcji mo偶emy wyr贸偶ni膰 interakcj臋 farmakologiczn膮 zwan膮 r贸wnie偶 interakcj膮 lek贸w. Wyst臋puje ona w贸wczas gdy jedna substancja lecznicza wp艂ywa na dzia艂anie drugiej substancji leczniczej przy podaniu ich w tym samym czasie. Skutkiem takiego oddzia艂ywania jest zmiana ko艅cowego efektu terapeutycznego.

Interakcje lek贸w s膮 zjawiskiem do艣膰 powszechnym, zale偶膮 mi臋dzy innymi od sk艂adu chemicznego, dawki i postaci leku, czasu i miejsca podania, wieku pacjenta, chor贸b wsp贸艂istniej膮cych, ilo艣ci przyjmowanych medykament贸w - im wi臋cej u偶ywamy lek贸w tym wy偶sze prawdopodobie艅stwo interakcji. Zdarzaj膮 si臋 takie oddzia艂ywania mi臋dzy lekami, kt贸re minimalnie zmieniaj膮 efekt leczniczy i nie stanowi膮 zagro偶enia.

Niekt贸re interakcje mog膮 by膰 korzystne. Zwi臋kszony efekt dzia艂ania jednej substancji pod wp艂ywem drugiej, mo偶e pozwoli膰 na zastosowanie mniejszej dawki leku a tym samym ograniczy膰 ewentualne efekty uboczne (np. po艂膮czenie kodeiny z paracetamolem daje dobry efekt przeciwb贸lowy, pozwalaj膮cy jednocze艣nie na zmniejszenie dawki kodeiny, kt贸ra jest substancj膮 uzale偶niaj膮c膮 i mo偶e powodowa膰 wiele dzia艂a艅 niepo偶膮danych). Bywa 偶e jednoczesne podanie dw贸ch lek贸w o r贸偶nym mechanizmie dzia艂ania jest bardziej efektywne ni偶 zastosowanie ich osobno. Takim przyk艂adem s膮 mi臋dzy innymi leki moczop臋dne i tzw. betablokery stosowane w leczeniu nadci艣nienia t臋tniczego.

Wyst臋puj膮 tak偶e niekorzystne interakcje farmakologiczne, kt贸re zaburzaj膮 planowan膮 farmakoterapi臋 i mog膮 negatywnie wp艂ywa膰 na funkcjonowanie organizmu. Skutkiem niekorzystnych interakcji lek贸w mo偶e by膰:

  • os艂abienie dzia艂ania leczniczego,
  • nasilenie dzia艂ania toksycznego,
  • wp艂yw na ci艣nienie t臋tnicze (jego gwa艂towny wzrost lub spadek),
  • zaburzenia pracy serca,
  • zaburzenia krzepliwo艣ci,
  • krwawienia z przewodu pokarmowego.

Przyk艂adem interakcji farmakologicznej mo偶e by膰 jednoczesne podanie antybiotyk贸w z popularnych grup: tetracyklin lub fluorochinolon贸w z preparatami zawieraj膮cymi kationy metali: wapnia, glinu, magnezu, 偶elaza, cynku gdy偶 metale te zmniejszaj膮 wch艂anianie wy偶ej wymienionych lek贸w i os艂abiaj膮 ich dzia艂anie przeciwbakteryjne. Wyci膮g z dziurawca mo偶e zmniejszy膰 skuteczno艣膰 terapeutyczn膮 min. doustnych 艣rodk贸w antykoncepcyjnych, teofiliny, warfaryny czy digoksyny.

Opr贸cz interakcji mi臋dzy lekami wyst臋puj膮 r贸wnie偶 interakcje mi臋dzy lekami a 偶ywno艣ci膮, kt贸ra mo偶e wp艂ywa膰 na wch艂aniane, metabolizm, transport i wydalanie substancji leczniczej. Skutkiem tego dzia艂ania mo偶e by膰 zmiana efektu terapeutycznego. Pokarm mo偶e zar贸wno zmniejsza膰 jak i zwi臋ksza膰 wch艂anianie lek贸w. Wszystko zale偶y od tego jakie preparaty stosujemy. Je偶eli 偶ywno艣膰 w znaczny spos贸b wp艂ywa na metabolizm lek贸w to powinien nas o tym poinformowa膰 lekarz, r贸wnie偶 farmaceuta pomo偶e rozwia膰 w膮tpliwo艣ci.

Z jedzeniem powinny by膰 podawane leki kt贸re podra偶niaj膮 b艂on臋 艣luzow膮 przewodu pokarmowego, nale偶膮 do nich min. niesteroidowe leki przeciwzapalne. Zalecan膮 obecnie cz臋sto witamin臋 D nale偶y przyjmowa膰 z pokarmami zawieraj膮cymi t艂uszcz, gdy偶 zwi臋ksza jej przyswajanie. Du偶a zawarto艣膰 b艂onnika w diecie mo偶e zmniejszy膰 wch艂anianie tzw. tr贸jpier艣cieniowych lek贸w przeciwdepresyjnych. Kawa i herbata zawieraj膮 polifenole utrudniaj膮ce przyswajanie 偶elaza. W czasie farmakoterapii najlepiej zrezygnowa膰 ze spo偶ywania grejpfrut贸w i soku grejpfrutowego, poniewa偶 zawarte w tym owocu substancje w znaczny spos贸b wp艂ywaj膮 na metabolizm wielu lek贸w. Olej parafinowy stosowany w celu u艂atwienia wypr贸偶nienia nie powinien by膰 u偶ywany d艂ugotrwale, poniewa偶 zmniejsza wch艂anianie witamin rozpuszczalnych w t艂uszczach (witaminy A, D, E, K). Zmniejsza tak偶e przyswajanie wapnia i fosforu.

Leki stosowane we wsp贸艂czesnej medycynie pomagaj膮 zlikwidowa膰 lub zmniejszy膰 dolegliwo艣ci spowodowane r贸偶nego rodzaju chorobami. Aby by艂y one skuteczne i bezpieczne nale偶y poinformowa膰 lekarza lub farmaceut臋 o wszystkich medykamentach jakich u偶ywamy, r贸wnie偶 tych kupowanych bez recepty, wliczaj膮c w to witaminy, minera艂y i preparaty na bazie zi贸艂. Przy w艂膮czaniu nowych preparat贸w do farmakoterapii warto zapyta膰 r贸wnie偶 o ewentualne wskaz贸wki 偶ywieniowe.

tech. farm. Jolanta G贸recka