Interakcje lek 鈥 偶ywno艣膰, czyli jaki wp艂yw ma po偶ywienie ma dzia艂anie przyjmowanych lek贸w (cz臋艣膰 2)

udost臋pnij:

鈥濩heese effect鈥
Przyk艂adem bardzo istotnej interakcji lek贸w z 偶ywno艣ci膮 jest grupa lek贸w okre艣lana jako inhibitory MAO. Podczas ich stosowania nale偶y unika膰 偶ywno艣ci o du偶ej zawarto艣ci tyraminy, np.: sery, jogurty, kwa艣na 艣mietana, wo艂owina lub w膮tr贸bka drobiowa, salami, dziczyzna, kawior, ryby konserwowe, a tak偶e awokado, banany, ekstrakt dro偶d偶owy, rodzynki, kapusta kiszona, sos sojowy. W przypadku spo偶ycia posi艂ku o wysokiej zawarto艣ci tyraminy mo偶e doj艣膰 do gro藕nego powik艂ania, znanego jako 鈥瀋heese effect鈥. Objawia si臋 on gwa艂townym wzrostem ci艣nienia krwi i temperatury cia艂a oraz przyspieszeniem akcji serca, stanowi膮cym powa偶ne zagro偶enie dla 偶ycia.
Opr贸cz 偶ywno艣ci na dzia艂anie lek贸w maj膮 wp艂yw tak偶e stosowane przez pacjenta preparaty zio艂owe:
Lukrecja
Nasila wydalanie potasu, wi臋c nie powinny jej stosowa膰 osoby leczone lekami moczop臋dnymi z grupy diuretyk贸w p臋tlowych (np. furosemid). Kumulacja dzia艂ania mo偶e powodowa膰 os艂abienie, skurcze, b贸le mi臋艣ni, zaburzenia rytmu serca.
Dziurawiec
Zmniejsza dzia艂anie glikozyd贸w naparstnicy, obni偶aj膮c ich skuteczno艣膰 w terapii niewydolno艣ci serca. U kobiet stosuj膮cych doustne 艣rodki antykoncepcyjne mo偶e wywo艂a膰 nieregularne miesi膮czki, obni偶a te偶 skuteczno艣膰 doustnych 艣rodk贸w antykoncepcyjnych. Ponadto wyci膮g z dziurawca zawiera naturalnie wyst臋puj膮ce inhibitory MAO, dlatego te偶 spo偶ywany w du偶ych ilo艣ciach mo偶e wywo艂a膰 wyst膮pienie tzw. 鈥瀋heese effect鈥.
Mi艂orz膮b japo艅ski, korze艅 偶e艅-szenia
Stosowanie ich przy farmakoterapii aspiryn膮, heparyn膮 czy te偶 doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi mo偶e zwi臋kszy膰 ryzyko krwawie艅. 呕e艅-sze艅 nie powinien by膰 stosowany przez osoby stosuj膮ce leki przeciwdepresyjne (ryzyko przej艣cia w stan maniakalny), zwi臋ksza r贸wnie偶 st臋偶enie digoksyny, nasila dzia艂anie insuliny i lek贸w przeciwcukrzycowych, a hamuje dzia艂anie moczop臋dne furosemidu.
Istotnym, z punktu widzenia interakcji, aspektem stylu 偶ycia pacjenta jest korzystanie z u偶ywek, takich jak alkohol i tyto艅.
Alkohol
Pierwszym i zarazem najbardziej niebezpiecznym rodzajem interakcji lek贸w z alkoholem jest reakcja disulfiramopodobna. Niekt贸re leki, jak cefalosporyny, pochodne nitroimidazolu (np. metronidazol, nitrofurantoina), a tak偶e niekt贸re leki przeciwgrzybiczne, np. ketokonazol, hamuj膮 metabolizm alkoholu. W wyniku tego dzia艂ania w tkankach gromadzi si臋 aldehyd octowy, kt贸ry jest zwi膮zkiem toksycznym dla organizmu. Powoduje on m.in. silne rozszerzenie naczy艅 twarzy i innych okolic sk贸ry, czemu towarzyszy uczucie nieprzyjemnego t臋tnienia. Wyst臋puj膮 silne b贸le brzucha, g艂owy, pocenie si臋, nudno艣ci, wymioty, spadek ci艣nienia krwi (zapa艣膰) i uczucie przera偶aj膮cego l臋ku.
Synergizm (sumowanie si臋 dzia艂ania) lek贸w i alkoholu: dotyczy m.in. barbituran贸w, benzodiazepin, lek贸w przeciwastmatycznych, przeciwalergicznych i przeciwuczuleniowych, takich jak chloropromazyna. Wzmaga dzia艂anie depresyjne na uk艂ad nerwowy, powoduj膮c ot臋pienie i senno艣膰. Mo偶e prowadzi膰 nawet do sytuacji zagro偶enia 偶ycia. Alkohol zwi臋ksza ryzyko wyst膮pienia choroby wrzodowej, a zw艂aszcza krwawie艅 z przewodu pokarmowego przy jednoczesnym stosowaniu niesterydowych lek贸w przeciwzapalnych (przeciwb贸lowych i przeciwgor膮czkowych), takich jak kwas acetylosalicylowy, ibuprofen, diklofenak. Zwi臋ksza te偶 ryzyko dzia艂ania hepatotoksycznego (uszkodzenia w膮troby) przy r贸wnoczesnym stosowaniu witaminy A oraz paracetamolu.
Podwy偶szenie st臋偶enia alkoholu we krwi zaobserwowano po podaniu: cymetydyny i ranitydyny, po kwasie acetylosalicylowym podanym 2h przed wypiciem alkoholu, po podaniu leku antyarytmicznego 鈥 werapamilu.
Alkohol wp艂ywa na metabolizm izoniazydu, tolbutamidu i warfaryny, mo偶e tak偶e podwy偶sza膰 st臋偶enie lek贸w na dwa sposoby:

  • zahamowanie aktywno艣ci enzym贸w metabolizuj膮cych leki pod wp艂ywem jednorazowego spo偶ycia du偶ej ilo艣ci alkoholu;
  • pobudzenie aktywno艣ci enzym贸w metabolizuj膮cych leki pod wp艂ywem regularnego spo偶ywania umiarkowanych ilo艣ci alkoholu.

Interakcje lek贸w i 偶ywno艣ci nie s膮 艂atwe w ocenie. Trudno艣膰 ta wynika g艂贸wnie z du偶ych r贸偶nic osobniczych w tym zakresie. Nie mniej jednak, warto przestrzega膰 pewnych zasad, by zminimalizowa膰 ryzyko wyst膮pienia niepo偶膮danych interakcji:

  • Nale偶y zawsze czyta膰 ulotk臋 do艂膮czon膮 do za偶ywanego leku. Je艣li jakie艣 informacje zamieszczone w ulotce s膮 niejasne, warto zwr贸ci膰 si臋 do lekarza lub farmaceuty.
  • Leki nale偶y popija膰 wod膮. Inne napoje, jak mleko, kawa, herbata czy sok grejpfrutowy, stwarzaj膮 ryzyko wyst膮pienia interakcji.
  • Je艣li lekarz nie zaleci艂 inaczej, leki nale偶y przyjmowa膰 w odst臋pie co najmniej godzin臋 od posi艂ku. Wiele interakcji lek - 偶ywno艣膰 najprawdopodobniej nie zosta艂o jeszcze poznanych, dlatego te偶 warto zminimalizowa膰 ryzyko tak偶e w przypadku potencjalnie 鈥瀊ezpiecznych鈥 potraw.
  • Nie nale偶y przyjmowa膰 preparat贸w mineralnych ani witaminowych z lekami. Mog膮 one zaburzy膰 ich wch艂anianie.
  • Nie nale偶y 艂膮czy膰 przyjmowanych lek贸w z alkoholem.