mgr farmacji Mateusz Wardzy艅ski

Nowa ustawa refundacyjna - koniec promocji w aptekach

udost臋pnij:

W ubieg艂y pi膮tek, 23. grudnia, wi臋kszo艣膰 z nas poch艂oni臋ta by艂a jeszcze przygotowaniami do zbli偶aj膮cych si臋 艢wi膮t. Kupowali艣my ostatnie prezenty, ko艅czyli艣my porz膮dkowa膰 nasze mieszkania, przygotowywali艣my potrawy na Wigilijn膮 wieczerz臋. W tym samym czasie, w Warszawie, przy ulicy Miodowej, zajmowano si臋 jednak czym艣 zupe艂nie innym. Urz臋dnicy Ministerstwa Zdrowia opublikowali tego dnia dwa, bardzo istotne dla wszystkich Polak贸w, akty wykonawcze do nowej, zupe艂nie odmienionej ustawy 鈥瀝efundacyjnej鈥. Pierwszy to rozporz膮dzenie w sprawie recept lekarskich, kt贸re okre艣la prawid艂owy spos贸b wystawiania recept przez lekarzy, a nast臋pnie zasady ich realizacji w aptekach. Drugi to obwieszczenie w sprawie wykazu lek贸w refundowanych, czyli po prostu lista preparat贸w, za kt贸re dop艂aca pa艅stwo, wraz z ich cenami i wielko艣ci膮 refundacji. Oba te dokumenty, nowa ustawa, a tak偶e szereg innych, wynikaj膮cych z niej akt贸w prawnych oraz liczne zmiany w ustawach pokrewnych, to ca艂y du偶y pakiet, zupe艂nie rewolucyjnych zmian, jakie rz膮d wprowadza do systemu ochrony zdrowia ju偶 od pierwszego dnia przysz艂ego roku! Poniewa偶 reforma ma naprawd臋 g艂臋boki charakter i gruntownie zmienia spos贸b ordynacji i wsp贸艂finansowania lek贸w, nic dziwnego, 偶e od pocz膮tku budzi obawy i ogromne kontrowersje, nie tylko w艣r贸d pracownik贸w s艂u偶by zdrowia, ale tak偶e po艣r贸d Pacjent贸w. W dodatku, jak to zwykle bywa, wszystko dzieje si臋 na ostatni膮 chwil臋 i nie pozosta艂o ju偶 wiele czasu na szczeg贸艂ow膮 analiz臋 i dog艂臋bne zapoznanie si臋 z nowymi przepisami. Dlatego spr贸bujemy przyst臋pnie i w telegraficznym skr贸cie przybli偶y膰 Pa艅stwu najwa偶niejsze zmiany i wyja艣ni膰, czym spowodowane s膮 protesty 艣rodowisk lekarskich i aptekarskich, o kt贸rych g艂o艣no w mediach.

&nb

KONIEC LEK脫W ZA GROSIK, ALE ZA TO WSZ臉DZIE TAK SAMO.

Jedna z najwa偶niejszych zmian wynika z artyku艂u 8. nowej ustawy, kt贸ry brzmi:

鈥 Urz臋dowe ceny zbytu, a tak偶e urz臋dowe mar偶e hurtowe i detaliczne, maj膮 charakter cen i mar偶 sztywnych.鈥

Jak to wygl膮da w praktyce? Cena danego leku jest ustalana podczas negocjacji pomi臋dzy producentem (koncernem farmaceutycznym), a Ministerstwem Zdrowia, prowadzonych przed wprowadzeniem preparatu na list臋 lek贸w refundowanych. Podobnie ustalany jest przez Ministra limit refundacyjny (a wi臋c kwota do kt贸rej Narodowy Fundusz Zdrowia wsp贸艂finansuje dany lek) oraz przypisywany jeden z poziom贸w odp艂atno艣ci (B-bezp艂atny, R-rycza艂t [czyli 3,20z艂], 30% odp艂atno艣ci i 50% odp艂atno艣ci). Ze wszystkich tych danych wynika kwota jak膮 ostatecznie musi dop艂aci膰 Pacjent. Ten mechanizm jest, z grubsza bior膮c, podobny w starym i nowym systemie.

Jednak do tej pory (a w艂a艣ciwie do ko艅ca 2011 roku) okre艣lone urz臋dowo ceny na poszczeg贸lnych etapach dystrybucji leku, a tak偶e ko艅cowa odp艂atno艣膰 pacjenta mia艂y charakter cen maksymalnych. Innymi s艂owy nie mo偶na by艂o leku sprzedawa膰 dro偶ej, ni偶 przewidzia艂o to Ministerstwo Zdrowia, ale spokojnie mo偶na by艂o cen臋 obni偶y膰. I tak: producenci stosowali na swoje wyroby rabaty wobec hurtowni farmaceutycznych, te mog艂y obni偶a膰 ceny dla wybranych aptek. Apteki, kupuj膮c taniej w hurtowniach lub te偶 艣wiadomie rezygnuj膮c z cz臋艣ci zysku i obni偶aj膮c mar偶臋, mog艂y zmniejszy膰 ceny dla Pacjent贸w. W skrajnych przypadkach, aby przyci膮gn膮膰 do siebie kupuj膮cych, apteki prawie ca艂kowicie rezygnowa艂y z dop艂aty pacjenta i sprzedawa艂y leki za symboliczny grosz. Taka sytuacja mia艂a swoje dobre i z艂e strony. Silna konkurencja pomi臋dzy aptekami powodowa艂a, 偶e tam gdzie by艂o ich wi臋cej (g艂贸wnie w miastach) pacjent z regu艂y p艂aci艂 za leki du偶o mniej ni偶 wynik艂oby to z cen urz臋dowych. Jednak nigdy nie by艂o pewno艣ci, czy w danej aptece wszystkie preparaty s膮 akurat w najni偶szych cenach. Pacjenci byli zdezorientowni, a zaoszcz臋dzenie kilkunastu, czasem kilkudziesi臋ciu z艂otych wymaga艂o sumiennej analizy ofert wielu plac贸wek, cz臋sto do艣膰 odleg艂ych. Do tego zaobserwowano, 偶e preparaty, do kt贸rych Pacjenci dop艂acali ma艂o lub prawie wcale, by艂y wykupywane w znacz膮co wi臋kszych ilo艣ciach, cz臋sto przewy偶szaj膮cych ich faktyczne potrzeby.

Z nowym rokiem wszystko si臋 zmieni. Ustawodawca zobowi膮za艂 (pod gro藕b膮 bardzo dotkliwych kar) producent贸w, hurtownie jak i apteki, do stosowania SZTYWNYCH ( a wi臋c niezmiennych i wsz臋dzie takich samych) cen, na ka偶dym etapie dystrybucji. To znaczy, 偶e ka偶da apteka w Polsce, niezale偶nie od swojej wielko艣ci, wypracowywanych obrot贸w i lokalizacji kupi w hurtowni lek refundowany w takiej samej cenie hurtowej. Ka偶da apteka, b臋dzie te偶 mia艂a obowi膮zek sprzeda膰 ten lek Pacjentowi w jednej, obowi膮zuj膮cej wszystkich, cenie detalicznej, z uwzgl臋dnieniem jednolitej dla wszystkich refundacji i dop艂aty za dany lek.


DRO呕EJ, CZY TANIEJ?

Fakty s膮 nast臋puj膮ce: w por贸wnaniu z dotychczas obowi膮zuj膮c膮 list膮 lek贸w refundowanych, do nowego wykazu dopisano 5 produkt贸w. Wykre艣lono z niego a偶 847 pozycji. Wiele, spo艣r贸d lek贸w, kt贸re pozosta艂y na li艣cie, uzyska艂o korzystniejsz膮 dla Pacjenta kategori臋 odp艂atno艣ci (na przyk艂ad: by艂o 50%, jest 30%), ale s膮 te偶 przypadki odwrotne. Cz臋艣膰 lek贸w ma ni偶sze ni偶 dotychczas ceny; ze wzgl臋du na nowy spos贸b dokonywania oblicze艅, zmieni艂y si臋 tak偶e limity refundacyjne wielu preparat贸w. Najmniej korzystne zmiany dotycz膮 os贸b przyjmuj膮cych leki przeciwcukrzycowe. Na przyk艂ad w przypadku insulin dop艂aty pacjent贸w wynios膮 od 4 z艂 dla lek贸w produkcji polskiej do prawie 50 z艂 dla najpopularniejszych na rynku lek贸w firm zachodnich. Paski do pomiaru glikemii za pomoc膮 domowych glukometr贸w, zmieni艂y typ odp艂atno艣ci z rycza艂tu na 30%, co wraz ze zmian膮 ceny i poziomu limitu oznacza zwi臋kszenie odp艂atno艣ci pacjenta do poziomu 11 - 16 z艂. Cz臋艣膰 popularnych pask贸w (chodzi tu o produkty trzech firm, o kt贸rych szacunki m贸wi膮, 偶e u偶ywa ich prawie 70% chorych) nie zosta艂a na nowych listach obj臋ta refundacj膮 w og贸le! Tak naprawd臋, czy kto艣, od stycznia, zap艂aci za swoje medykamenty wi臋cej czy mniej ni偶 w bie偶膮cym roku, zale偶e膰 b臋dzie od tego jakie leki znajd膮 si臋 na receptach. Wzi膮wszy pod uwag臋 du偶膮 liczb臋 preparat贸w, kt贸re z list refundacyjnych ca艂kowicie znikn臋艂y, a tak偶e brak mo偶liwo艣ci udzielania Pacjentom jakichkolwiek zni偶ek, rabat贸w czy promocji przez apteki, trudno podziela膰 optymizm Rzecznika Prasowego Ministerstwa Zdrowia, kt贸ry w kr贸tkiej informacji dotycz膮cej og艂oszenia wykazu refundacyjnego pisze: 鈥濷dp艂atno艣膰 pacjenta w przypadku wi臋kszo艣ci lek贸w b臋dzie ni偶sza鈥.


W APTEKACH REWOLUCJA

Apteki, jako przedsi臋biorstwa, czekaj膮 ze wzgl臋du na nowelizacje prawa, nie lada wyzwania. Po pierwsze zabronione b臋dzie stosowanie przy obrocie lekami refundowanymi jakichkolwiek zabieg贸w i narz膮dzi marketingowych. Po prostu, z dnia na dzie艅 ca艂a, du偶a grupa asortymentu (a leki refundowane stanowi膮 lwi膮 cz臋艣膰 obrot贸w aptek) zostanie wyj臋ta spod praw wolnego rynku, a apteki zostan膮 pozbawione du偶ej cz臋艣ci dochod贸w (mar偶e b臋d膮 w wyra藕ny spos贸b ni偶sze) i mo偶liwo艣ci konkurowania mi臋dzy sob膮 o Pacjenta. Po drugie nowe zasady rozlicze艅 z Narodowym Funduszem Zdrowia. W my艣l ustawy, ka偶da pojedyncza apteka zobowi膮zana jest do podpisania osobnej umowy, z w艂a艣ciwym wojew贸dzkim oddzia艂em NFZ, na realizacj臋 refundowanych recept. Umowa ta wymaga zebrania bardzo szczeg贸艂owych danych i wype艂nienia miejscami zupe艂nie niezrozumia艂ych formularzy. Niestety czasu na podpisanie um贸w pozosta艂o bardzo niewiele i nie wiadomo czy wszystkie apteki zd膮偶膮 to zrobi膰 do ko艅ca roku. Je艣li nie zd膮偶膮 to od stycznia nie mog膮 wydawa膰 refundowanych preparat贸w. Inna rzecz to tre艣膰 i za艂o偶enia tych um贸w, kt贸re, s膮 bardzo krzywdz膮ce dla aptekarzy i bardzo restrykcjyjne. Jest to istny labirynt surowych zakaz贸w i stanowczych nakaz贸w naje偶ony licznymi bardzo wysokimi karami finansowymi i to zar贸wno wobec apteki jako sp贸艂ki, jak i wobec osoby kierownika i pracownik贸w. Dlatego ju偶 teraz cz臋艣膰 aptek z wojew贸dztwa mazowieckiego i kujawsko-pomorskiego zapowiedzia艂o, 偶e nie podpisze um贸w. Nie wiadomo wi臋c gdzie pacjenci zrealizuj膮 swoje recepty, o ile w og贸le zostan膮 one wypisane przez protestuj膮cych lekarzy. Wreszcie trzecia sprawa 鈥 zakaz reklamy aptek. W praktyce przepis ten zakazuje umieszczania poza aptek膮 jakichkolwiek informacji innych ni偶 jej nazwa i godziny otwarcia. Uniemo偶liwia to praktycznie konkurencj臋 mi臋dzy plac贸wkami. Nie wiadomo jak w 艣wietle tego przepisu potocz膮 si臋 losy aptek internetowych i coraz bardziej popularnych kart sta艂ego Pacjenta.


A CO Z T膭 RECEPT膭?

Kolejna zmiana dotyczy wzoru i sposobu wype艂niania recepty na leki refundowane przez lekarzy i lekarzy dentyst贸w. Wz贸r nowej recepty mo偶na znale藕膰 w za艂膮czniku do wspominanego ju偶 wcze艣niej rozporz膮dzenia w sprawie recept lekarskich, stare druki zachowuj膮 swoj膮 wa偶no艣膰 do 30 czerwca 2012 roku. Nowym obowi膮zkiem osoby wystawiaj膮cej recept臋 jest okre艣lenie, oddzielnie dla ka偶dego z przepisywanych preparat贸w, kategorii odp艂atno艣ci, to jest: B-bezp艂atnie, R-rycza艂t 30% i 50%. Lekarze maj膮 dokonywa膰 tego zapisu na podstawie postawionej diagnozy (w艂a艣ciwa jednostka chorobowa) oraz wykazu lek贸w refundowanych. Ten zapis zosta艂 szczeg贸lnie mocno oprotestowany przez lekarzy, zw艂aszcza, 偶e ustawodawca obci膮偶a autora recepty finansowo, w przypadku jej nieprawid艂owego wype艂nienia, w tym tak偶e b艂臋dnie przypisanej kategorii odp艂atno艣ci. Na domiar z艂ego Ministerstwo zmieni艂o spos贸b wprowadzania zmian na listy lek贸w refundowanych. Nowe wykazy nie b臋d膮, jak dot膮d, publikowane na drodze rozporz膮dzenia, a w formie obwieszczenia (procedura jest du偶o prostsza i trwa kr贸cej). Z zapowiedzi Ministerstwa wynika, 偶e obwieszczenia b臋d膮 si臋 ukazywa艂y co dwa miesi膮ce. To bardzo cz臋sto, i nawet je艣li zmiany b臋d膮 nieliczne, to i tak bardzo trudno b臋dzie pozostawa膰 z nimi na bie偶膮co. Z tych, mi臋dzy innymi, powod贸w lekarze zapowiedzieli protest pod has艂em 鈥瀋hcemy leczy膰, nie refundowa膰鈥. Ma on polega膰 na nie uzupe艂nianiu kategorii odp艂atno艣ci w odpowiedniej rubryce recepty. Zamiast tego zwi膮zkowcy proponuj膮 umieszczanie adnotacji: 鈥濺efundacja do decyzji NFZ鈥. Ministerstwo uspokaja, 偶e w przypadku nieokre艣lenia przez lekarza kategorii odp艂atno艣ci, informacj臋 tak膮 b臋dzie m贸g艂 uzupe艂ni膰 farmaceuta (tak膮 mo偶liwo艣膰 dopuszcza rozporz膮dzenie w sprawie recept), z jednym zastrze偶eniem! Je艣li dany lek mo偶e by膰 wydany w dw贸ch r贸偶nych kategoriach odp艂atno艣ci, w zale偶no艣ci od wskaza艅, farmaceuta musi przyj膮膰, 偶e chodzi o kategori臋 mniej korzystn膮 dla pacjenta (nawet je艣li w rzeczywisto艣ci nale偶y mu si臋 wi臋ksza refundacja). Przyk艂adem mo偶e by膰 tu preparat zawieraj膮cy tramadol, wydawany bezp艂atnie dla chorych na nowotwory, a we wszystkich innych swoich wskazaniach wydawany za odp艂atno艣ci膮 30%; je偶eli lek ten zostanie wypisany choremu na nowotw贸r bez okre艣lenia poziomu refundacji przez lekarza, to otrzyma on go za odp艂atno艣ci膮 30%, a nie bezp艂atnie). Takich lek贸w jest w nowym wykazie ponad 200. Wracaj膮c do adnotacji 鈥濺efundacja do decyzji NFZ鈥 umieszczonej na recepcie czy to w formie piecz臋ci, czy odr臋cznie 鈥 biuro prawne NFZ wyda艂o opini臋, w kt贸rej przekonuje, 偶e taki dopisek nie dyskwalifikuje recepty i pozwala na jej realizacj臋 z uwzglednieniem refundacji (pod warunkiem,偶e nie ma na niej innych uchybie艅). Jednak samorz膮d aptekarski przestrzega, 偶e opinia mecenas贸w NFZ nie stanowi wyk艂adni prawa i zaleca realizacj臋 recept oznaczonych wspomnian膮 adnotacj膮 ze 100% odp艂atno艣ci膮 pacjenta.


UBEZPIECZONY, CZY NIE?

Pomimo, 偶e nie istnieje jednolity dla ca艂ego kraju dokument (legitymacja) ubezpieczenia zdrowotnego, ani nie istnieje powszechnie dost臋pna baza Pacjent贸w ubezpieczonych, Ministerstwo Zdrowia postanowi艂o obarczy膰 obowi膮zkiem weryfikacji, czy dana osoba ma uprawnienia do us艂ug w zakresie ochrony zdrowia w tym refundacji lek贸w, lekarza. Ten zapis r贸wnie偶 spotka艂 si臋 z gwa艂townym sprzeciwem medyk贸w, a to dlatego, 偶e za ewentualne przepisanie lek贸w osobie nieubezpieczonej, lekarz b臋dzie musia艂 pokry膰 koszty nienale偶nej refundacji z w艂asnej kieszeni. Ministerstwo wst臋pnie zaakceptowa艂o pomys艂, aby pacjent sk艂ada艂 pisemne o艣wiadczenie o tym, 偶e jest ubezpieczony, co zwalnia艂oby lekarza z odpowiedzialno艣ci. Jak zinterpretowa艂by to s膮d 鈥 na razie nie wiadomo. Dla przypomnienia przedstawiamy dokumenty, kt贸re s艂u偶膮 do potwierdzenia czy dana osoba jest ubezpieczona:


Osoba zatrudniona na podstawie umowy o prac臋

  • druk zg艂oszenia do ubezpieczenia zdrowotnego oraz aktualnie potwierdzony raport miesi臋czny ZUS RMUA wydawany przez pracodawc臋 (nie dotyczy os贸b na urlopie bezp艂atnym powy偶ej 30 dni)
  • aktualne za艣wiadczenie z zak艂adu pracy lub podstemplowana legitymacja ubezpieczeniowa (od 1 stycznia 2010 r. ZUS nie wydaje ju偶 legitymacji ubezpieczeniowych)
  • o艣wiadczenie, w kt贸rym osoba ubezpieczona, zatrudniona na podstawie umowy o prac臋, o艣wiadcza, 偶e sk艂adki s膮 odprowadzane przez pracodawc臋

Osoba prowadz膮cadzia艂alno艣膰 gospodarcz膮

  • druk zg艂oszenia do ubezpieczenia zdrowotnego oraz aktualny dow贸d wp艂aty sk艂adki na ubezpieczenie zdrowotne

Cz艂onek rodziny osoby ubezpieczonej

  • dow贸d op艂acenia sk艂adki zdrowotnej przez osob臋, kt贸ra zg艂osi艂a cz艂onk贸w rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego wraz z kserokopi膮 zg艂oszenia (druki: ZUS RMUA + druk ZUS ZCNA, je偶eli zg艂oszenie nast膮pi艂o po 1 lipca 2008 r. (ZUS ZCZA, je偶eli zg艂oszenie nast膮pi艂o przed dniem 1 lipca 2008 r.)

W przypadku os贸b b臋d膮cych ju偶 w wieku emerytalnym b膮d藕 rencist贸w:

  • legitymacja emeryta-rencisty lub ostatni odcinek renty s膮 wystarczaj膮cym dokumentem potwierdzaj膮cym ubezpieczenie.

NA KONIEC...

Jakie b臋d膮 dalsze losy nowej ustawy refundacyjnej? Trudno przewidzie膰, wiele oka偶e si臋 po pierwszych dniach jej obowi膮zywania. Z r贸偶nych stron p艂yn膮 apele o niezw艂oczn膮 nowelizacj臋 albo zarzuty o niezgodno艣膰 z Konstytucj膮, jak cho膰by te, wystosowane przez Business Centre Club. Na razie gehenn臋 prze偶ywaj膮 w艂a艣ciciele i kierownicy aptek. Z jednej strony ich plac贸wki szturmuj膮 Pacjenci, kt贸rzy pragn膮 zrobi膰 zapasy lek贸w, jeszcze przed ko艅cem roku, na starych zasadach. Z drugiej, stoj膮 oni przed konieczno艣ci膮 opr贸偶nienia magazyn贸w, bo ceny i mar偶e zmieni膮 si臋 nieodwo艂alnie w Sylwestra, r贸wno o p贸艂nocy, a wszystkie koszty z tym zwi膮zane apteka musi, w 艣wietle nowych przepis贸w, wzi膮膰 na siebie. To w艂a艣nie przecena lek贸w, kt贸re na nowy rok pozostan膮 w magazynach aptek, a tak偶e koszty zaktualizowania oprogramowania do wymog贸w nowej ustawy, czy koszt dostosowania si臋 do przepis贸w o zakazie reklamy oraz o wiele ni偶sze mar偶e, przewidziane w nowej ustawie, mog膮 liczne plac贸wki doprowadzi膰 do bankructwa. Te, kt贸re wytrzymaj膮 okres przej艣ciowy, mog膮 wkr贸tce potem pa艣膰 na skutek drako艅skich kar, zapisanych w umowach z NFZ. Nie wiadomo jak zachowaj膮 si臋 lekarze 鈥 cz臋艣膰 z nich, w tym samorz膮d reprezentowany przez Izb臋 Lekarsk膮 zadowolili si臋 zapewnieniami Ministra i postanowili wstrzyma膰 protest. Inni, na przyk艂ad OZZL, czy Porozumienie Zielonog贸rskie ci膮gle namawiaj膮 do podj臋cia radyklanych dzia艂a艅 i niewype艂niania recept prawid艂owo. A co ma zrobi膰 Pacjent ?

;