mgr farmacji Mateusz Wardzy艅ski

Opryszczka

udost臋pnij:

Opryszczki to z medycznego punktu widzenia grupa wirusowych schorze艅 sk贸ry wywo艂anych przez r贸偶ne rodzaje wirus贸w z rodziny Herpes. Nale偶膮 do nich mi臋dzy innymi ospa wietrzna, p贸艂pasiec, mononukleoza zaka藕na, a tak偶e du偶o bardziej powszechna opryszczka zwyk艂a, zwana potocznie 鈥瀦imnem鈥, 鈥瀞kwark膮鈥 lub 鈥瀎ebr膮鈥. Za jej wyst臋powanie odpowiadaj膮 dwa typy wirusa HSV (Herpes simplex virus): typ pierwszy wywo艂uje zmiany zlokalizowane przede wszystkim w g贸rnej cz臋艣ci cia艂a, najcz臋艣ciej na twarzy, typ drugi g艂贸wnie w okolicy narz膮d贸w p艂ciowych i po艣ladk贸w.

Wirus opryszczki prostej typu 1 jest niezwykle rozpowszechniony w populacji. Ogromny odsetek ludzi jest jego nosicielami, przy czym przez wi臋kszo艣膰 czasu jest to infekcja utajona. Zaka偶enie szerzy si臋 drog膮 powietrzn膮, przez kontakt bezpo艣redni lub poprzez zaka偶one przedmioty. Po wtargni臋ciu do organizmu, wirus umiejscawia si臋 w obr臋bie zwoj贸w nerwowych i zazwyczaj pozostaje tam przez ca艂e 偶ycie nosiciela. Bytuj膮cy w kom贸rkach nerwowych wirus nie daje 偶adnych symptom贸w i mo偶e pozostawa膰 u艣piony bardzo d艂ugi czas, a偶 wreszcie na skutek r贸偶nych czynnik贸w prze艂amuj膮cych odporno艣膰, dochodzi do wyst膮pienia objaw贸w. Aktywizacja ma najcz臋艣ciej miejsce pod wp艂ywem nadmiernego i nag艂ego och艂odzenia lub przegrzania organizmu, ekspozycji na promienie UV, zabieg贸w kosmetycznych takich jak depilacja, peeling czy mikrodermabrazja, stresu, przem臋czenia, obni偶enia odporno艣ci lub wsp贸艂towarzyszy innym zaka偶eniom. Zdarza si臋 r贸wnie偶, 偶e opryszczka wargowa jest pierwszym i alarmuj膮cym sygna艂em 艣wiadcz膮cym o nadchodz膮cej powa偶niejszej infekcji np. zapaleniu dr贸g oddechowych czy gard艂a.

Najbardziej charakterystycznymi i najdokuczliwszymi oznakami choroby s膮 zmiany sk贸rne zlokalizowane na twarzy, na granicy sk贸ry i b艂on 艣luzowych, czyli g艂贸wnie na ustach w okolicy nozdrzy i spoj贸wek oczu. Na kilka godzin, czasem dni przed ich pojawieniem si臋, chorzy odczuwaj膮 cz臋sto sw臋dzenie, pieczenie, napi臋cie sk贸ry i jej nadwra偶liwo艣膰 na dotyk. Zmiany pojawiaj膮 si臋 w postaci drobnych p臋cherzyk贸w wykazuj膮cych tendencj臋 do grupowania si臋, pocz膮tkowo wype艂nionych surowicz膮, przezroczyst膮 tre艣ci膮, a nast臋pnie ropiej膮cych i pokrywaj膮cych si臋 strupami. Sk贸ra w zainfekowanej okolicy jest przekrwiona, nabrzmia艂a i bolesna. B贸l i sw臋dzenie towarzysz膮 pocz膮tkowej fazie rozwoju p臋cherzy i ust臋puj膮 w miar臋 tworzenia si臋 strup贸w. Przebieg jest w wi臋kszo艣ci przypadk贸w kr贸tkotrwa艂y: kilka dni do tygodnia. Po tym czasie zmiany zanikaj膮, powsta艂e ranki goj膮 si臋 i nast臋puje okres bezobjawowy, a偶 do kolejnego zaktywizowania si臋 wirusa. Cz臋sto艣膰 nawrot贸w zale偶y od wielu czynnik贸w, mi臋dzy innymi od wieku, og贸lnego stanu zdrowia, wydolno艣ci systemu odporno艣ciowego, trybu 偶ycia i nara偶enia na niekorzystne czynniki. Dochodzi do nich zazwyczaj w tej samej lokalizacji, cho膰 z mniejszym nasileniem ni偶 w przypadku zaka偶enia pierwotnego. Pomimo wytwarzania odpowiednich przeciwcia艂 przez nasz system immunologiczny, nigdy nie nast臋puje ca艂kowita eliminacja wirusa. Nie ma te偶 skutecznej szczepionki zapobiegaj膮cej nawrotom choroby. Do leczenia objaw贸w zaka偶enia wirusem HSV o niewielkim nasileniu, stosuje si臋 preparaty dzia艂aj膮ce miejscowo. S膮 to r贸偶nego rodzaju 艣rodki o charakterze wysuszaj膮cym, 艣ci膮gaj膮cym, odka偶aj膮cym i przeciwzapalnym takie jak ma艣膰 lub pasta cynkowa, spirytus salicylowy, sonol, tormentiol, 偶ele z aloesem czy roztw贸r zwyk艂ej soli kuchennej.

Specyficznym lekami o dzia艂aniu przeciwwirusowym, na kt贸re wra偶liwy jest wirus opryszczki, s膮 preparaty zawieraj膮ce substancj臋 zwan膮 acyklowirem (Zovirax, Antivir, Hascovir, Aviral). Acyklowir po wnikni臋ciu do kom贸rki zara偶onej wirusem ulega przekszta艂ceniu do formy czynnej (trifosforanu) i blokuje proces syntezy wirusowego DNA, a w konsekwencji hamuje namna偶anie si臋 wirusa. Skuteczny mo偶e si臋 r贸wnie偶 okaza膰 inny preparat, tak偶e o specyficznym dzia艂aniu przeciwwirusowym, Vratizolin lub zawieraj膮cy dokozanol (substancj臋 uniemo偶liwiaj膮c膮 wirusowi wnikanie do wn臋trza niezainfekowanych jeszcze kom贸rek) preparat Erazaban. Wszystkie te leki s膮 dost臋pne w postaci ma艣ci, 偶eli lub krem贸w do miejscowego stosowania, mo偶na je kupi膰 w aptece bez recepty. 艁agodz膮 one objawy choroby i skracaj膮 czas jej trwania. W przypadku ci臋偶kich postaci zaka偶enia, bardzo cz臋stych nawrot贸w lub profilaktycznie, w uzasadnionych przypadkach, acyklowir stosowany jest tak偶e og贸lnoustrojowo, w postaci tabletek lub iniekcji domi臋艣niowych albo wlew贸w do偶ylnych. Aby dodatkowo z艂agodzi膰 przebieg infekcji wskazana jest tak偶e suplementacja witamin z grupy B, witaminy C oraz cynku. Tak偶e homeopatia dostarcza lek贸w skutecznych w walce z objawami opryszczki, do najistotniejszych preparat贸w prostych nale偶膮: Rhus toxicodendron i Ranunculus bulbosus.

Nale偶y pami臋ta膰, 偶e najgro藕niejsza posta膰 zaka偶enia wirusem opryszczki typu pierwszego wyst臋puje u noworodk贸w i najm艂odszych dzieci. Objawia si臋 ona w r贸偶ny spos贸b, najbardziej dramatyczny i cz臋sto 艣miertelny przebieg ma opryszczkowe zapalenie opon m贸zgowych i m贸zgu. Dlatego te偶 niezwykle wa偶ne jest zachowanie zasad higieny w kontaktach z ci臋偶arnymi kobietami i ma艂ymi dzie膰mi i nie nara偶anie ich na przebywanie z osob膮, u kt贸rej wyst臋puj膮 czynne zmiany opryszczkowe na sk贸rze. Tak偶e wywo艂ywana przez wirus HSV typu drugiego opryszczka narz膮d贸w p艂ciowych, je艣li dotknie kobiety w ci膮偶y, mo偶e sta膰 si臋 przyczyn膮 niebezpiecznego, wewn膮trzmacicznego lub oko艂oporodowego zaka偶enia jej dziecka. Najcz臋艣ciej do infekcji dochodzi podczas akcji porodowej, kiedy to noworodek styka si臋 bezpo艣rednio z wirusami matki, dlatego obecno艣膰 czynnych zmian sk贸rnych jest niekiedy wskazaniem do wykonania ci臋cia cesarskiego.