Sposoby na bezsenno艣膰

udost臋pnij:

Problem bezsenno艣ci od dawna zajmuje istotne miejsce w naszym spo艂ecze艅stwie. W literaturze mo偶na spotka膰 si臋 z opiniami, 偶e oko艂o 20 % ludzi cierpi na bezsenno艣膰. Jest to jedna z przypad艂o艣ci spo艂ecze艅stw cywilizowanych. Narasta wraz z post臋pem i oderwaniem si臋 cz艂owieka od naturalnych rytm贸w 偶ycia. Na przestrzeni stu lat 艣redni ca艂kowity czas snu nocnego skr贸ci艂 si臋 o ponad jedn膮 pi膮t膮. Czynniki zak艂贸caj膮ce sen takie jak: stres, zwi臋kszaj膮ce si臋 wymagania dotycz膮ce wydajno艣ci w 偶yciu zawodowym czy praca zmianowa s膮 coraz bardziej rozpowszechnione.

Bezsenno艣膰 to subiektywna dolegliwo艣膰 polegaj膮ca na zbyt kr贸tkim lub nie pokrzepiaj膮cym 艣nie, objawiaj膮ca si臋 r贸wnie偶 utrudnionym funkcjonowaniem w ci膮gu dnia. Potocznie bezsenno艣膰 uto偶samiana jest jedynie z k艂opotami z zasypaniem. Tymczasem do jej objaw贸w zalicza si臋 tak偶e sen przerywany, wczesne budzenie czy z艂膮 jako艣膰 snu (tzw. sen nieregeneruj膮cy). Osoby zestresowane i przepracowane oraz bardzo nerwowe maj膮 wi臋ksze k艂opoty z zasypianiem ni偶 osoby spokojne.

W przypadku os贸b w podesz艂ym wieku zaburzenia snu cz臋sto wi膮偶膮 si臋 ze wsp贸艂wyst臋powaniem innych dolegliwo艣ci. Zmiany w rytmach snu s膮 efektem zaburze艅 organicznych, kt贸re powoduj膮, 偶e sen trwa kr贸cej i charakteryzuje si臋 wi臋ksz膮 ilo艣ci膮 wybudze艅, pojawiaj膮 si臋 zaburzenia oddychania oraz okresowe ruchy ko艅czyn. Zdrowe osoby w podesz艂ym wieku maj膮 na og贸艂 st艂umiony lub przesuni臋ty rytm oko艂o dobowy, czego efektem jest wcze艣niejsze zasypianie oraz budzenie si臋.

Zapotrzebowanie na sen z wiekiem si臋 zmniejsza. Niemowl臋 przesypia prawie ca艂膮 dob臋, dziecko w wieku przedszkolnym 12 godzin, m艂ody cz艂owiek 7-9 godzin, a po 50 roku 偶ycia 5-7 godzin. Niekt贸rym ludziom zdrowym i silnym wystarcza kr贸tszy okres snu. Dla os贸b s艂abych, a tak偶e tych, kt贸rzy wykonuj膮 wyt臋偶on膮 prac臋 zar贸wno fizyczn膮 jak i umys艂ow膮 mo偶e by膰 potrzebny d艂u偶szy sen. Regeneracyjna warto艣膰 snu zale偶y nie tylko od czasu jego trwania, ale tak偶e od jego jako艣ci. Nie jest do ko艅ca okre艣lone jak d艂ugo cz艂owiek mo偶e wytrzyma膰 bez snu. Zwierz臋ta umieraj膮 po 4-12 dniach bezsenno艣ci. Cz艂owiek ju偶 po dw贸ch dniach bez snu jest zm臋czony, rozdra偶niony, nie mo偶e skupi膰 uwagi, wolniej reaguje na bod藕ce, miewa halucynacje oraz traci inicjatyw臋 i zdolno艣膰 do pracy. Nie jest niepokoj膮cy fakt, 偶e 艣pimy w nocy tylko 5-6 godzin tak d艂ugo, jak d艂ugo czujemy si臋 wypocz臋ci w ci膮gu dnia. Nieprzespana noc od czasu do czasu nie zagra偶a naszemu zdrowiu, 鈥瀦aleg艂o艣ci鈥 senne cz臋sto s膮 wyr贸wnane ju偶 nast臋pnej nocy. D艂ugie okresy niedosypiania lub regularnego przerywania snu mog膮 wywiera膰 negatywny wp艂yw na zdrowie fizyczne i psychiczne.

Leczenie bezsenno艣ci mo偶e si臋 odbywa膰 na dw贸ch p艂aszczyznach, tj. farmakologiczne i niefarmakologiczne. Nale偶y podkre艣li膰, i偶 w zwalczaniu bezsenno艣ci leki odgrywaj膮 rol臋 drugoplanow膮.

Pierwsze miejsce zajmuje leczenie niefarmakologiczne, kt贸re polega na usuni臋ciu przyczyn zaburze艅 emocjonalnych. Pomocne jest post臋powanie maj膮ce na celu zapewnienie tzw. zasady higieny snu; odpowiednia dieta 鈥瀗a noc鈥; stosowanie k膮pieli leczniczych oraz technik relaksacyjnych; medytacja; metody numeryczne (np. przys艂owiowe liczenie baran贸w); wys艂uchanie ulubionej melodii, wypicie szklanki ciep艂ego mleka lub zi贸艂ek, zjedzenie 艂y偶eczki miodu, przeczytanie kilku stronic pogodnej ksi膮偶ki itp. Najlepiej jest spa膰 przy otwartym lub uchylonym oknie, a w zimie w starannie przewietrzonym pokoju.

Leczenie bezsenno艣ci nale偶y zacz膮膰 od preparat贸w ro艣linnych. Przyk艂adem mo偶e by膰 popularna nalewka walerianowa (koz艂kowa). Leki ro艣linne o dzia艂aniu uspokajaj膮cym s膮 lekami z wyboru, a jako 艂agodnie dzia艂aj膮ce, nietoksyczne, nie powoduj膮ce uzale偶nienia, a przyjmowane zgodnie z zalecanymi dawkami nie ograniczaj膮 sprawno艣ci psychofizycznej.

W艂a艣ciwo艣ci uspokajaj膮ce i nieznaczne nasenne maj膮 zwi膮zki zawarte w wielu ro艣linach:

  • Chmiel zwyczajny (Humulus Lupulus L.).
  • Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum L.).
  • Koz艂ek lekarski (Valeriana officinalis).
  • Lawenda (Lavandula).
  • Lipa (Tilia)
  • Melisa lekarska (Melissa officinalis L.)
  • M臋czennica (Passiflora incarnata L.)
  • Mi艂ek wiosenny (Adonis vernalis).
  • Owies zwyczajny (Avena sativa).
  • Rumianek pospolity (Matricaria chamomilla L).
  • Serdecznik pospolity (leonurus cardiaca).