Wdech i wydech 鈥 czyli tajniki udanych inhalacji

udost臋pnij:

Wdech i wydech 鈥 czyli tajniki udanych inhalacji


Osoby z przewlek艂ymi chorobami uk艂adu oddechowego dobrze znaj膮 leki wziewne. Inhalacja to prosty i skuteczny spos贸b rozprowadzenia substancji leczniczej w uk艂adzie oddechowym. Sukces terapii jest jednak zwi膮zany m.in. z w艂a艣ciwym doborem urz膮dzenia inhaluj膮cego i jego odpowiedni膮 obs艂ug膮.
Terapia inhalacyjna jest jedn膮 z najstarszych metod podania leku. Jej znakomity wp艂ywa na organizm doceni艂o niejedno pokolenie, lecz膮c katar czy zapalenie zatok przez wdychanie eterycznych opar贸w z zi贸艂. Jedn膮 z najnowocze艣niejszych odmian inhalacji jest nebulizacja, podczas kt贸rej pacjent wdycha nie gor膮ce opary substancji leczniczej, a ch艂odn膮 mgie艂k臋 zawieraj膮c膮 rozbity na drobne cz膮steczki lek.

Proces nebulizacji posiada szereg zalet:

  • 艢rodek leczniczy trafia bezpo艣rednio do dr贸g oddechowych czyli do miejsca, na kt贸re powinien oddzia艂ywa膰,
  • Po偶膮dane dzia艂anie leku jest szybsze,
  • Dzia艂anie uboczne leku zminimalizowane,
  • Potrzebna ilo艣膰 leku do leczenia jest w por贸wnaniu z innymi formami podania lek贸w np. doustnie czy do偶ylnie znacznie mniejsza,
  • Zmniejszone koszty leczenia,
  • Dzia艂anie profilaktyczne - inhalacja np. roztworem soli fizjologicznej up艂ynnia zalegaj膮c膮 w drzewie oskrzelowym wydzielin臋 i regeneruje nab艂onek.

Wskazania do aerozoloterapii dotycz膮 szerokiego spektrum chor贸b g贸rnych i dolnych dr贸g oddechowych. W艣r贸d nich nale偶y wymieni膰 m.in.: mukowiscydoz臋, astm臋 oskrzelowa, przewlek艂e i nawracaj膮ce zapalenie oskrzeli, a tak偶e przewlek艂e nie偶yty nosa, gard艂a i krtani. Do nielicznych przeciwwskaza艅 nebulizacji zaliczymy: ci臋偶k膮 niewydolno艣膰 serca, niewydolno艣膰 oddechow膮 nie zwi膮zan膮 z mechanizmem obturacji oskrzeli, przewlek艂e, ci臋偶kie choroby uk艂adu oddechowego (np. gru藕lica, nowotwory), jak r贸wnie偶 krwotoki z dr贸g oddechowych.

Poj臋ciowy zawr贸t g艂owy: czym w艂a艣ciwie jest inhalator, a czym nebulizator?

Cz臋stym b艂臋dem utrudniaj膮cym rozmow臋 i wyb贸r odpowiedniego sprz臋tu jest naprzemienne u偶ywanie nazw inhalator i nebulizator, zar贸wno przez pacjent贸w, jak i osoby ze 艣rodowiska medycznego.


Pod poj臋ciem inhalator rozumiemy indywidualne, tanie i szybkie w u偶yciu urz膮dzenie ci艣nieniowe. W zbiorniczku inhalatora zawarta jest dawka leku starczaj膮c膮 na jego wielokrotne u偶ycie. Na rynku znajdziemy dwie grupy inhalator贸w: MDI 鈥 gazowe i DPI 鈥 proszkowe. Wad膮 tych drugich jest stosowanie no艣nik贸w dra偶ni膮cych drogi oddechowe (proszek). Inhalatory DPI trzeba r贸wnie偶 przechowywa膰 w suchym miejscu 鈥 proszek 艂atwo absorbuje wilgo膰. Zar贸wno urz膮dzenia MDI i DPI wymagaj膮 koordynacji wdechu z uwolnieniem dawki leku. Mo偶e rodzi膰 to pewne problemy przy leczeniu chor贸b zw艂aszcza u dzieci.


Nebulizator to z kolei urz膮dzenie generuj膮ce aerozol za pomoc膮 fal ultrad藕wi臋kowych lub kompresora. Podczas zabiegu chory wdycha mgie艂k臋 generowan膮 przez nebulizator, a unosz膮ce si臋 w niej cz膮steczki lekarstwa z ka偶dym wdechem s膮 transportowane w g艂膮b uk艂adu oddechowego. Wielk膮 zalet膮 tej formy inhalacji jest 艂atwo艣膰 podania leku pacjentowi 鈥瀗iewsp贸艂pracuj膮cemu鈥 np. ma艂emu dziecku, osobie starszej lub upo艣ledzonej.

Na pocz膮tek nale偶y si臋 zastanowi膰 jaki nebulizator jest nam potrzebny?

Do wyboru mamy nebulizatory pneumatyczne (t艂okowe, spr臋偶arkowe) - generuj膮ce aerozol 艣redniokroplisty i drobnokroplisty. S艂u偶膮 one do terapii poszczeg贸lnych odcink贸w dr贸g oddechowych (depozycja aerosolu nast臋puje w drzewie oskrzelowym, a nawet p臋cherzykach p艂ucnych). Tylko cz膮steczki aerozolu mniejsze ni偶 5 碌m efektywnie docieraj膮 do drzewa oskrzelowego. Przy wielko艣ci kropli od 5-8 碌m wch艂anianie nast臋puje w tchawicy i du偶ych oskrzelach, do oskrzeli i oskrzelik贸w docieraj膮 cz膮steczki o wymiarach 2 do 5 碌m, a przy wielko艣ci kropli od 0,5 do 2-3 碌m lek deponowany b臋dzie w p臋cherzykach p艂ucnych. Nebulizator pneumatyczny nie ma ogranicze艅 je艣li chodzi o rodzaj podanej substancji.


Nebulizator ultrad藕wi臋kowy generuje natomiast aerozol przy pomocy fali ultrad藕wi臋kowej i deponuje go w oskrzelach i oskrzelikach. Nebulizatory te stosowane s膮 przede wszystkim do nawil偶ania dr贸g oddechowych (np. solankami, olejkami eterycznymi) ze wzgl臋du na du偶膮 wydajno艣膰, g臋sto艣膰 i trwa艂o艣膰 wytwarzanego aerozolu. Stosuje si臋 je r贸wnie偶 przy leczeniu mukowiscyzody, rehabilitacji oddechowej oraz indukcji plwociny.

Kolejnym wa偶nym czynnikiem przy wyborze nebulizatora jest jego przeznaczenie

W sprzeda偶y oferowane s膮 nebulizatory o wysokiej wydajno艣ci (do u偶ytku szpitalnego) i domowe. Te drugie s膮 najcz臋艣ciej ma艂ych rozmiar贸w, a ich funkcje s膮 ograniczone. W rezultacie s膮 mniej wydajne i trwa艂e od nebulizator贸w szpitalnych. S膮 za to lekkie i 艂atwe w u偶yciu. Sprz臋t szpitalny posiada wi臋ksz膮 wydajno艣膰 aerozolu, rozbudowane funkcje u偶ytkowe i nadaje si臋 do wieloletniego u偶ytku w gabinecie zabiegowym, sanatorium, czy na oddziale szpitalnym.

Jak u偶ywa膰 nebulizatora?

Do nebulizacji u偶ywamy wy艂膮cznie specjalnych zawiesin przeznaczonych do nebulizacji, gdzie 艣rodek czynnie dzia艂aj膮cy rozprowadzany jest (najcz臋艣ciej) w soli fizjologicznej. Preparaty farmakologiczne stosowane do inhalacji z wykorzystaniem nebulizatora to g艂贸wnie sterydy, leki rozkurczaj膮ce oskrzela, przeciwzapalne, mukolityczne oraz wykrztu艣ne. Rodzaj i dawkowanie ka偶dego leku zale偶ne s膮 wy艂膮cznie od decyzji lekarza. Podczas zabiegu w zale偶no艣ci od tego, czy chory powinien oddycha膰 przez nos (np. przy zapaleniu zatok, niedro偶no艣ci nosa) czy przez usta (np. w chorobach oskrzeli lub p艂uc) stosujemy odpowiednie maseczki lub ustnik. W przypadku dzieci gdzie u偶ycie maseczki b膮d藕 ustnika jest trudne, mo偶na zastosowa膰 specjalny namiot, w kt贸rym lek rozpylany jest samoistnie, a dziecko mo偶e wdycha膰 go nawet podczas snu.


Inhalacja trwa zwykle 10 鈥 20 minut, w zale偶no艣ci od ilo艣ci roztworu i od tego, czy do nebulizatora wlane jest samo lekarstwo czy te偶 lekarstwo z roztworem soli fizjologicznej. Wykonanie zabiegu nie jest skomplikowane. Nale偶y usi膮艣膰 wygodnie i za艂o偶y膰 na twarz maseczk臋 lub u偶y膰 ustnika.

Pami臋tajmy, aby maseczka szczelnie przylega艂a do twarzy, a w przypadku zastosowania ustnika nale偶y dok艂adnie obj膮膰 go ustami. Wdechy powinny by膰 powolne, spokojne i g艂臋bokie. Optymaln膮 temperatur膮 w trakcie zabiegu jest temperatura pokojowa. Przed zabiegiem nie nale偶y spo偶ywa膰 posi艂k贸w, a palacze powinni powstrzyma膰 si臋 od palenia.

Pami臋tajmy o tym by nebulizacji z lekiem wykrztu艣nym nie wykonywa膰 wieczorem uporczywy kaszel nie pozwoli choremu zasn膮膰.