mgr. farmacji Anna 艁uczak

Dolegliwo艣ci menstruacyjne

udost臋pnij:

Menstruacja to fizjologiczny proces powtarzaj膮cy si臋 co 28 dni u dojrza艂ych biologicznie kobiet (do 45-50 roku 偶ycia), polegaj膮cy na cyklicznym z艂uszczaniu si臋 kom贸rek nab艂onka macicy, kt贸remu towarzyszy krwawienie z dr贸g rodnych. Proces ten jest regulowany charakterystycznymi zmianami st臋偶enia hormon贸w p艂ciowych. U niekt贸rych kobiet przebiega bezobjawowo, jednak na comiesi臋czne dolegliwo艣ci skar偶y si臋 40% kobiet, a 10% jest w tym okresie niezdolnych do normalnego funkcjonowania. Dolegliwo艣ci menstruacyjne s膮 jedn膮 z najcz臋stszych przyczyn absencji w szkole i pracy. Pojawiaj膮 si臋 najcz臋艣ciej w przeddzie艅 lub pierwszego dnia okresu, rzadziej drugiego dnia cyklu miesi臋cznego i stopniowo ust臋puj膮, mog膮 jednak utrzymywa膰 si臋 przez ca艂y okres menstruacji. Objawiaj膮 si臋 skurczami i kolkami w okolicach podbrzusza, a u niekt贸rych kobiet mog膮 promieniowa膰 w okolice l臋d藕wiowe. Do innych objaw贸w, kt贸re mog膮 wyst臋powa膰 w okresie menstruacji zalicza si臋 b贸le g艂owy, b贸le plec贸w, zaburzenia pokarmowe (nudno艣ci i wymioty, biegunki, zaparcia), os艂abienie i zm臋czenie, a tak偶e depresyjny nastr贸j. Ponadto, je艣li miesi膮czkom towarzysz膮 obfite krwawienia mo偶e doj艣膰 do anemii (niedokrwisto艣ci) spowodowanej nadmiern膮 utrat膮 偶elaza 鈥 pierwiastka wchodz膮cego w sk艂ad hemoglobiny.

Je艣li dolegliwo艣ci b贸lowe trwaj膮 do dw贸ch dni i nie s膮 nasilone kobieta mo偶e uzna膰 je za naturaln膮 fizjologiczn膮 przypad艂o艣膰. W przypadku gdy dolegliwo艣ci s膮 nasilone i trwaj膮 zbyt d艂ugo nale偶y zwr贸ci膰 si臋 do lekarza, poniewa偶 b贸le te mog膮 mie膰 pod艂o偶e chorobowe, co nale偶y leczy膰. Czasami dolegliwo艣ci menstruacyjne zanikaj膮 wraz z wiekiem, cz臋sto po porodzie. U kobiet przed porodem szyjka macicy mo偶e by膰 silnie zaci艣ni臋ta, co utrudnia odp艂yw krwi, natomiast w trakcie porodu dochodzi do jej rozwarcia, co u艂atwia odp艂yw krwi i powoduje ust膮pienie b贸l贸w menstruacyjnych.

Przyczyny nasilonych b贸l贸w menstruacyjnych

Przyczyn膮 nasilonych b贸l贸w miesi膮czkowych mog膮 by膰 : anomalie i wady budowy macicy, zaburzenia hormonalne, a tak偶e choroby dr贸g rodnych.

Do wad budowy macicy odpowiedzialnych za dolegliwo艣ci menstruacyjne zalicza si臋 niedorozw贸j macicy, zmiany po艂o偶enia macicy (ty艂ozgi臋cie lub nadmierne przodozgi臋cie macicy), a tak偶e wady wrodzone macicy (macica cz臋艣ciowo przegrodzona lub macica dwuro偶na).

Z uwagi na to, 偶e cykl miesi膮czkowy kobiet jest regulowany przez hormony p艂ciowe (estrogeny, progesteron, a tak偶e LH i FSH) zaburzenia hormonalne s膮 cz臋st膮 przyczyn膮 dolegliwo艣ci menstruacyjnych. U m艂odych dziewczyn w okresie pokwitania bod藕cem powoduj膮cym pierwotne b贸le macicy jest m艂odzie艅cza burza hormon贸w powoduj膮ca zak艂贸cenie normalnych funkcji fizjologicznych macicy, w efekcie czego dochodzi do zbyt cz臋stych i intensywnych skurcz贸w macicy odczuwanych jako b贸l menstruacyjny. Najcz臋艣ciej za przyczyn臋 nasilonych dolegliwo艣ci menstruacyjnych u dojrza艂ych kobiet uwa偶a si臋 nadmierne wydzielanie estrogenu w stosunku do progesteronu w drugiej po艂owie cyklu. W efekcie dochodzi do nadmiernej produkcji b贸lotw贸rczych hormon贸w tkankowych - prostaglandyn, kt贸re odpowiedzialne s膮 za nasilone i bolesne skurcze macicy. Ponadto na przebieg cyklu miesi膮czkowego ma wp艂yw aktywno艣膰 hormonalna tarczycy. U kobiet z niedoczynno艣ci膮 tarczycy dochodzi do zaburze艅 cyklu miesi膮czkowego, a menstruacja mo偶e cechowa膰 si臋 bolesnym przebiegiem.

Bolesne miesi膮czki mog膮 by膰 spowodowane r贸wnie偶 przez choroby dr贸g rodnych takie jak chroniczne zapalenia dr贸g rodnych, mi臋艣niaki macicy, endometrioz臋 i raka trzonu macicy.

Potwierdzono r贸wnie偶, 偶e stres zwi臋ksza ryzyko wyst膮pienia nasilonych b贸l贸w w podbrzuszu podczas menstruacji. Z przeprowadzonych bada艅 wynika, 偶e wi臋kszy wp艂yw na nasilone dolegliwo艣ci u kobiet maj膮 sytuacje stresowe wyst臋puj膮ce w pierwszych dw贸ch tygodniach cyklu miesi膮czkowego ni偶 w drugiej fazie cyklu. Ponadto przyczyn膮 nadmiernych b贸l贸w menstruacyjnych mo偶e by膰 tak偶e stosowanie antykoncepcji w postaci spirali.

Skontaktuj si臋 z lekarzem gdy鈥

  • cykle menstruacyjne s膮 nieregularne
  • b贸le menstruacyjne nie wyst臋powa艂y wcze艣niej lub sta艂y si臋 bardziej nasilone ni偶 dotychczas
  • wyst臋puj膮 obfite krwawienia (powy偶ej 50 ml krwi dziennie) lub plamienia mi臋dzymiesi膮czkowe
  • b贸lom menstruacyjnym towarzysz膮 inne nasilone dolegliwo艣ci np. wymioty, omdlenia

Samoleczenie 鈥 jak z艂agodzi膰 dolegliwo艣ci menstruacyjne?

Je艣li lekarz wykluczy艂 pod艂o偶e chorobowe nasilonych dolegliwo艣ci menstruacyjnych mo偶emy u偶y膰 sprawdzonych sposob贸w na z艂agodzenie b贸lu :

  • Stosowanie dost臋pnych bez recepty lek贸w przeciwb贸lowych zawieraj膮cych substancje z grupy NLPZ-贸w takie jak : paracetamol (Apap, Codipar), ibuprofen (Ibuprom, Ibum, Ibum Forte), a tak偶e diklofenac (Voltaren Acti Forte, Voltaren Express) i naproksen (Aleve, Naxii). Przeciwskazane jest stosowanie lek贸w zawieraj膮cych kwas acetylosalicylowy (Polopiryna, Aspiryna), poniewa偶 obni偶aj膮 one krzepliwo艣膰 krwi, co mo偶e dodatkowo nasili膰 krwawienie. Leki przeciwb贸lowe hamuj膮 wydzielanie prostaglandyn 鈥 substancji, kt贸re odpowiedzialne s膮 za cz臋ste i bolesne skurcze macicy. Leki te zaleca si臋 bra膰 przynajmniej kilka godzin przed zbli偶aj膮cym si臋 miesi膮czkowaniem. Niekt贸re badania udowodni艂y, 偶e przyjmowanie ibuprofenu 2-3 dni przed spodziewan膮 menstruacj膮 zapobiega lub znacznie mniejsza ryzyko b贸l贸w menstruacyjnych.

  • Stosowanie lek贸w o dzia艂aniu rozkurczaj膮cym mi臋艣nie g艂adkie takich jak NO-SPA, Buscopan i Buscopan forte.

  • Obecnie na rynku dost臋pne s膮 preparaty z艂o偶one zawieraj膮ce w swoim sk艂adzie zar贸wno substancj臋 przeciwb贸low膮 jak i rozkurczow膮 m.in. Panadol Femina (hioscyna + paracetamol). Dzi臋ki po艂膮czeniu sk艂adnik贸w preparaty z艂o偶one wykazuj膮 silniejsze dzia艂anie ni偶 pojedynczy lek.
  • W okresie przed spodziewan膮 menstruacj膮, a tak偶e w jej trakcie stosowa膰 mo偶na tak偶e 艂agodne zio艂owe leki uspokajaj膮ce oraz napary zio艂owe z rumianku, mi臋ty, nagietka, li艣ci malin, rozmarynu. Preparaty zio艂owe maj膮 dzia艂anie rozkurczowe, a ponadto niekt贸re z nich dzia艂aj膮 uspokajaj膮co, co r贸wnie偶 ma znaczenie, poniewa偶 stres powoduje niekorzystny wzrost napi臋cia mi臋艣ni.

  • Je艣li b贸l jest niewielki pomocne mo偶e by膰 stosowanie ciep艂ych ok艂ad贸w, kt贸re zmniejszaj膮 napi臋cie mi臋艣niowe i b贸l menstruacyjny. Mo偶esz po艂o偶y膰 na brzuchu poduszk臋 elektryczn膮 czy termofor lub wzi膮膰 ciep艂膮 k膮piel. Trzeba jednak uwa偶a膰, aby temperatura nie by艂a zbyt wysoka, poniewa偶 mo偶e to nasili膰 krwawienie. Ponadto sprawdzonym sposobem na zmniejszenie dolegliwo艣ci menstruacyjnych jest delikatny masa偶 okolicy podbrzusza z u偶yciem olejku lawendowego, kt贸ry rozlu藕ni napi臋te mi臋艣nie brzucha. Podobne dzia艂anie ma olejek eukaliptusowy i majerankowy.

W trakcie bolesnej menstruacji znaczenie ma r贸wnie偶 stosowana dieta. W celu zminimalizowania dolegliwo艣ci powinno si臋 unika膰 potraw ci臋偶kostrawnych, s艂onych, a tak偶e zrezygnowa膰 z mocnej herbaty, kawy i coca-coli, poniewa偶 zawarta w nich kofeina nasila skurcze macicy. Ponadto w okresie tym zalecany jest odpoczynek i unikanie forsownych 膰wicze艅 fizycznych.