mgr farmacji Anna El偶anowska

Jak d艂ugo wa偶ne s膮 leki recepturowe?

udost臋pnij:

Jak d艂ugo mo偶na u偶ywa膰 lek贸w recepturowych?

Leki recepturowe s膮 przygotowywane przez farmaceut臋 wed艂ug indywidualnych przepis贸w na podstawie recepty lekarskiej. W odr贸偶nieniu od lek贸w gotowych dla tego typu preparat贸w nie prowadzi si臋 szczeg贸艂owych bada艅 organoleptycznych, fizykochemicznych czy mikrobiologicznych. Pos艂ugujemy si臋 jedynie poj臋ciem okresu przydatno艣ci do u偶ycia, a nie stosujemy daty wa偶no艣ci okre艣lonej przez producenta dla takiego samego leku wytwarzanego przemys艂owo, nawet je偶eli posta膰 farmaceutyczna jest taka sama.

Przygotowywanie leku recepturowego

Przyjmuj膮c, 偶e leki recepturowe s膮 wykonywane zgodnie z wymogami sztuki aptekarskiej (艂ac. lege artis) oraz przy zachowaniu odpowiednich warunk贸w czysto艣ci mikrobiologicznej, a tak偶e, 偶e nie wyst臋puj膮 w nich interakcje w fazie farmaceutycznej, mo偶na za艂o偶y膰 nast臋puj膮ce okresy przydatno艣ci do u偶ycia:

  • Proszki dzielone i niedzielone, kt贸re nie zawieraj膮 substancji higroskopijnych (ch艂on膮cych wod臋), a mi臋dzy sk艂adnikami nie zachodz膮 interakcje - mog膮 by膰 przechowywane przez miesi膮c. Powinno im si臋 zapewni膰 ochron臋 przed dzia艂aniem czynnik贸w zewn臋trznych, a zw艂aszcza wilgoci.
  • Mieszanki (mikstury), kt贸re nie zawieraj膮 konserwant贸w, powinny by膰 zu偶yte w okresie 7 dni (nawet z zaleceniem przechowywania w ch艂odnym miejscu); nale偶y pami臋ta膰, mieszanki zawieraj膮ce wodne wyci膮gi z surowc贸w ro艣linnych (odwary, napary), sacharoz臋 lub rozcie艅czone syropy s膮 najbardziej wra偶liwe na zmiany zachodz膮ce w czasie przechowywania.
  • Roztwory wodne bez rozcie艅czonych syrop贸w i wodnych wyci膮g贸w ro艣linnych, niekonserwowane, przechowywane w temperaturze pokojowej powinny by膰 zu偶yte w ci膮gu 7 dni, a przechowywane w ch艂odnym miejscu przez 14 dni.
  • Eliksiry b臋d膮ce roztworami substancji leczniczych z dodatkiem cukru i glicerolu zawieraj膮ce ponad 15 % etanolu, uwa偶a si臋 za postaci lek贸w samokonserwuj膮cych si臋, dlatego mog膮 by膰 przechowywane d艂u偶ej ni偶 roztwory wodne.
  • Roztwory spirytusowe, otrzymywane przez zmieszanie nalewek, mog臋 by膰 przechowywane przez okres 2-3 miesi臋cy w szczelnie zamkni臋tych opakowaniach szklanych.
  • Ma艣ci i kremy - na ich trwa艂o艣膰 wp艂ywa rodzaj u偶ytego pod艂o偶a, opakowania oraz obecno艣膰 wody. Ma艣ci na wazelinie charakteryzuj膮 sie wi臋ksz膮 trwa艂o艣ci膮 od sporz膮dzanych na pod艂o偶u z tr贸j gliceryd贸w; ma艣ci emulsyjne i hydrofilowe maj膮 z kolei mniejsz膮 trwa艂o艣膰 od tych, kt贸re s膮 sporz膮dzane na pod艂o偶ach lipofilowych. Najd艂u偶ej mog膮 by膰 przechowywane ma艣ci w tubach, kr贸cej w pude艂kach do unguatora, a najkr贸cej w zakr臋canych. Trwa艂o艣膰 zale偶y r贸wnie偶 od obecno艣ci wody i dlatego ma艣ci bezwodne s膮 trwalsze od uwodnionych. Wszystkie p贸艂sta艂e postaci lek贸w zawieraj膮ce wod臋 (czyli 艣rodowisko niezb臋dne do rozwoju mikroorganizm贸w) w opakowaniach wielodawkowych powinny by膰 konserwowane, je偶eli chcemy ich u偶ywa膰 przez okres d艂u偶szy ni偶 miesi膮c. Nie trzeba konserwowa膰 jedynie ma艣ci bezwodnych na pod艂o偶ach w臋glowodorowych i lipo偶eli, poniewa偶 takie 艣rodowisko nie sprzyja rozwojowi drobnoustroj贸w. Ma艣ci i kremy samokonserwuj膮ce si臋 to takie, kt贸re zawieraj膮 substancje o dzia艂aniu przeciwdrobnoustrojowym jak kwas salicylowy, kwas borowy, tymol, olejki eteryczne czy ichtiol itp.
  • Czopki i globulki maj膮 trwa艂o艣膰 do miesi膮ca czasu, s膮 r贸wnie偶 wra偶liwe na podwy偶szon膮 temperatur臋. Wynika to z zawarto艣ci mas艂a kakaowego.
  • Krople oczne, je偶eli nie zawieraj膮 艣rodka konserwuj膮cego musz膮 by膰 zu偶yte przez 24 godziny od momentu otwarcia butelki, a te kt贸re s膮 konserwowane mog膮 by膰 stosowane do 10 dni od otwarcia. W przypadku recepturowo przygotowanych kropli okres ich przechowywania w nienaruszonym opakowaniu nie powinien by膰 d艂u偶szy ni偶 miesi膮c.

Bibliografia

1.Biuletyn Informacyjny Kierownika Apteki 0,1 0,2 2010

2.Farmakopea Polska VIII

Zobacz r贸wnie偶 - Czego pacjent nie wie...

oraz: Wieczny problem - recepta