mgr farmacji Aneta Bagrowska

Zesp贸艂 suchego oka - przyczyny i leczenie

udost臋pnij:

Zesp贸艂 suchego oka to grupa chor贸b o r贸偶nym pochodzeniu, 艂膮czy je wyst臋powanie zaburze艅 funkcji filmu 艂zowego ( jego niedostateczne wydzielanie lub nadmierne parowanie). S膮 one przyczyn膮 uci膮偶liwych dolegliwo艣ci oraz powstawania zmian patologicznych na powierzchni oka. Cz臋sto艣膰 wyst臋powania tego schorzenia to 11% - 17%, zale偶nie od grupy wiekowej oraz regionu 艣wiata. O tym, 偶e w Polsce problem r贸wnie偶 jest nasilony 艣wiadcz膮 dane wskazuj膮ce, 偶e co pi膮ty pacjent, kt贸ry zg艂asza si臋 do lekarza okulisty ma dolegliwo艣ci zwi膮zane z zespo艂em suchego oka.

艁zy w prawid艂owo funkcjonuj膮cej ga艂ce ocznej pe艂ni膮 wiele funkcji m.in. bakteriob贸jcz膮 i bakteriostatyczn膮, od偶ywcz膮, mechaniczn膮 oraz optyczn膮. Film 艂zowy sk艂ada si臋 z 3 warstw:

- zewn臋trznej 鈥 t艂uszczowej ( ok. 1% )

- 艣rodkowej 鈥 wodnej ( ok. 98% )

- wewn臋trznej 鈥 艣luzowej ( ok. 1% )

Ka偶da z nich, dzi臋ki zawarto艣ci swoistych substancji chemicznych pe艂ni okre艣lone funkcje dla powierzchni ga艂ki ocznej. W ci膮g艂ej odnowie p艂ynu 艂zowego zasadnicz膮 rol臋 odgrywaj膮 ruchy powiek. Temu celowi s艂u偶y samoistne mruganie, kt贸re jest odruchem mimowolnym i wyst臋puje z cz臋sto艣ci膮 15 razy na minut臋. U os贸b zdrowych film 艂zowy nie ulega przerwaniu pomi臋dzy kolejnymi mrugni臋ciami, a jedynie staj臋 si臋 cie艅szy. Natomiast w warunkach patologicznych ulega przerwaniu, odkrywaj膮c powierzchni臋 rog贸wki szybciej ni偶 nast膮pi kolejne mimowolne mrugni臋cie. Taka sytuacja sprzyja podsychaniu, powstawaniu stan贸w zapalnych, ze wzgl臋du na u艂atwione wnikanie bakterii, wirus贸w i grzyb贸w oraz odczuciu dyskomfortu u chorego. Opr贸cz oczywi艣cie samoistnych ruch贸w powiek wyst臋puj膮 tak偶e ruchy odruchowe, spowodowane podra偶nieniem nerw贸w czuciowych ( np. przez czynniki zewn臋trzne, takie jak kurz itp.).

Przyczyny zespo艂u suchego oka:

1. Wszelkie schorzenia oraz czynniki, kt贸re sprzyjaj膮 zmniejszeniu produkcji ka偶dej z warstw filmu 艂zowego i tak np.

a) Ubytek warstwy wodnistej 鈥 choroby uk艂adowe tkanki 艂膮cznej i autoimmunologiczne np. reumatoidalne zapalenie staw贸w, poza tym przyczyn膮 mo偶e by膰 r贸wnie偶 wiek pacjent贸w 鈥 powy偶ej 40 roku 偶ycia zmniejsza si臋 wydzielanie 艂ez ze wzgl臋du na stopniowy zanik gruczo艂贸w je produkuj膮cych;

b) Upo艣ledzenie warstwy lipidowej np. przebywanie w suchym i gor膮cym klimacie czy pomieszczeniach klimatyzowanych;

c) Uszkodzenie warstwy 艣luzowej w wyniku niedoboru witaminy A czy oparze艅 chemicznych

2. Zaburzenia funkcji powiek i rozprowadzania filmu 艂zowego

3. Uszkodzenia powierzchni rog贸wki

4. Soczewki kontaktowe

5. Leki, kt贸re powoduj膮 nasilenie objaw贸w zespo艂u suchego oka:

- obkurczaj膮ce naczynia krwiono艣ne

- przeciwdepresyjne

- przeciwarytmiczne

- przeciwwymiotne

- doustne hormonalne 艣rodki antykoncepcyjne

Chorzy z zespo艂em suchego oka najcz臋艣ciej skar偶膮 si臋 na: uczucie cia艂a obcego, podra偶nienie, pieczenie, obecno艣膰 ci膮gn膮cej si臋 艣luzowej wydzieliny i przej艣ciowe przymglenie widzenia, zdarza si臋 r贸wnie偶 艂zawienie ( to wyst臋puje w tzw. p艂acz膮cym suchym oku). Rzadziej pacjentom dokucza sw臋dzenie, 艣wiat艂owstr臋t oraz uczucie zm臋czenia i ci臋偶ko艣ci powiek, a w skrajnych przypadkach 鈥 b贸l podczas mrugania.

Je偶eli we藕miemy pod uwag臋 por臋 dnia, to objawy zdecydowanie nasilaj膮 si臋 wieczorem, ze wzgl臋du na wyd艂u偶on膮 prac臋 wzroku ( np. praca przy komputerze ) lub te偶 ekspozycj臋 na wiatr, s艂o艅ce czy zimne powietrze.

Leczenie zespo艂u suchego oka, tak zreszt膮 jak sama choroba, jest przewlek艂e, ale, jak w wielu przypadkach, tak i tutaj nale偶a艂oby rozpocz膮膰 od metod najprostszych, czyli: obni偶enia temperatury w pomieszczeniach (w celu zminimalizowania wyparowywania 艂ez), nawil偶ania powietrza (zw艂aszcza zim膮, w pomieszczeniach z centralnym ogrzewaniem), umieszczenia monitora komputerowego 10 鈥 20 stopni poni偶ej poziomu oczu, noszenie okular贸w z szerokimi oprawkami, gdy偶 pozwalaj膮 one zmniejszy膰 ekspozycj臋 na dzia艂anie wiatru. Poza tym chory powinien pami臋ta膰 o tzw. wymuszonym mruganiu. Kolejnym krokiem w leczeniu s膮 preparaty, mog膮ce zast膮pi膰 brakuj膮cy film 艂zowy, kt贸re zakrapla si臋 do worka spoj贸wkowego. Jest to bardzo stara metoda, bowiem ju偶 w staro偶ytnej Grecji w leczeniu 鈥瀊raku 艂ez鈥 stosowano bia艂ko jaja kurzego, a tak偶e t艂uszcz g臋si w celu nawil偶enia oka. Obecnie dysponujemy ca艂膮 grup膮 preparat贸w zwanych 艂膮cznie 鈥瀞ztucznymi 艂zami鈥. Idealny preparat to taki, kt贸ry nie zwiera 艣rodk贸w konserwuj膮cych lub te偶 zawiera takie substancje, kt贸re s膮 oboj臋tne i nie dzia艂aj膮 dra偶ni膮co na oko. Mo偶e by膰 on wtedy stosowany zar贸wno przez alergik贸w, jak i osoby nosz膮ce soczewki kontaktowe.

Najstarsz膮 substancj膮 stosowan膮 ju偶 od ponad 50 lat jest hypromeloza o w艂a艣ciwo艣ciach zwil偶aj膮cych i zmi臋kczaj膮cych. Wchodzi ona w sk艂ad m.in. takich preparat贸w jak: Artelac, Tears Naturale, Teras Naturale II, Keratostill. Naukowcy, maj膮c na uwadze wygod臋 pacjent贸w, wynajduj膮 coraz to nowsze substancje, d膮偶膮c do zminimalizowania ilo艣ci aplikacji w ci膮gu dnia. Z tych dobrze tolerowanych sk艂膮dnik贸w nale偶a艂oby jeszcze wymieni膰 alkohol poliwinylowy w preparacie Lacrimal, kt贸ry stosujemy do 4 razy dziennie. W艣r贸d preparat贸w cz臋sto stosowanych znajduj膮 si臋 tak偶e Biolan, Hyabak, Hylo-Parin, Hylo-Comod, wszystkie zawieraj膮ce hialuronian sodu. Pewn膮 przewag臋 maj膮 preparaty wielkocz膮steczkowe o konsystencji 偶elu - ze wzgl臋du na d艂u偶szy czas utrzymywania si臋 w worku spoj贸wkowym (nawet do kilku godzin), np. Vidisic, Oftagel. Ciekawym preparatem jest Systane, kt贸ry 艂膮czy w sobie zalety kropli i 偶elu. S膮 to krople, natomiast pod wp艂ywem naturalnego filmu 艂zowego tworz膮 偶elow膮 warstw臋 r贸wnomiernie pokrywaj膮c膮 powierzchni臋 rog贸wki.

Na zako艅czenie warto jeszcze przyjrze膰 si臋 bli偶ej samej aplikacji: nale偶y pami臋ta膰 o unikaniu kontaktu kroplomierza z brzegiem powieki, a po podaniu starannie zamkn膮膰 opakowanie, je艣li jest ono wielokrotnego u偶ytku.